✅ 9. Sınıf Tarih: Tarihi bilginin kanıtlanması Test Çöz
✅ 9. Sınıf Tarih: Tarihi bilginin kanıtlanması Testi
Tarihi bir olayın gerçekleştiği döneme ait olan, o dönemin şartlarını doğrudan yansıtan her türlü bulgu ve belgeye "birinci elden kaynak" denir.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi birinci elden kaynaklara örnek gösterilemez?
B) Halil İnalcık'ın Osmanlı İmparatorluğu Klasik Çağ kitabı
C) Hitit kil tabletleri
D) İstiklal Madalyası
E) Fatih Sultan Mehmet'in fermanı
Tarih öncesi dönemlerin aydınlatılmasında yazılı belgeler olmadığı için arkeolojiden yararlanılır. Ancak tarihi dönemlerde paraların üzerindeki yazılar ve semboller devletlerin ekonomik, siyasi ve sanatsal yapıları hakkında önemli bilgiler verir.
Eski paraları inceleyerek tarih bilimine yardımcı olan alt disiplin aşağıdakilerden hangisidir?
B) Epigrafi
C) Numizmatik
D) Heraldik
E) Antropoloji
Osmanlı Devleti'nde ilk paranın Orhan Bey döneminde basıldığı kabul edilirken, arkeolojik kazılarda Osman Bey dönemine ait bir sikkenin bulunması bu bilgiyi değiştirmiş ve ilk paranın Osman Bey döneminde basıldığı kesinleşmiştir.
Bu durum tarih bilimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisini kanıtlar?
B) Yeni belgelerin ortaya çıkmasıyla tarihi bilgilerin güncellenebileceğini
C) Tarihçilerin araştırmalarında taraflı davrandığını
D) Arkeolojinin tarih biliminden daha üstün bir bilim olduğunu
E) Sözlü kaynakların yazılı kaynaklardan daha güvenilir olduğunu
Tarihi olayların kanıtlanmasında kullanılan kaynaklar yazılı ve yazısız olmak üzere ikiye ayrılır.
Aşağıdakilerden hangisi yazısız kaynaklar arasında yer alır?
B) Paralar (Sikkeler)
C) Kitabeler
D) Mağara resimleri
E) Fermanlar
Tarihi bilgilerin doğruluğunu ve güvenilirliğini kanıtlamak amacıyla araştırmacı, elde ettiği kaynakları "iç tenkit" ve "dış tenkit" süzgecinden geçirir.
Bir tarihi belgenin dış tenkidi yapılırken aşağıdakilerden hangisine bakılması beklenmez?
B) Belgenin müellifinin (yazarının) kim olduğuna
C) Belgede geçen bilgilerin diğer kaynaklarla uyumuna ve yazarın tarafsızlığına
D) Belgenin yazıldığı yazı türüne ve dil özelliklerine
E) Belgenin orijinal mi yoksa sonradan yazılmış bir kopya mı olduğuna
Göktürk Devleti dönemine ait olan Orhun Kitabeleri üzerinde araştırma yapan bir tarihçi, bu kitabelerin hem üzerindeki yazıları okumak hem de kitabelerin dikildiği taş anıtların yapısal özelliklerini analiz etmek istemektedir.
Bu tarihçinin araştırmasında aşağıdaki bilim dallarının hangilerinden doğrudan yararlanması gerekir?
B) Arkeoloji - Antropoloji
C) Numizmatik - Heraldik
D) Coğrafya - Kimya
E) Filoloji - Kronoloji
Bir tarihçi, Çanakkale Savaşı'nı araştırırken o dönemde cephede savaşmış bir askerin günlüğünü, savaşla ilgili yazılmış modern bir romanı ve o döneme ait askeri haritaları incelemiştir.
Bu tarihçinin kullandığı kaynakların türlerine göre doğru sınıflandırılması aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?
B) Günlük: Birinci elden kaynak - Harita ve roman: İkinci elden kaynak
C) Roman: Birinci elden kaynak - Günlük ve harita: İkinci elden kaynak
D) Günlük, harita ve roman: Birinci elden kaynak
E) Günlük, harita ve roman: İkinci elden kaynak
Tarih öncesi dönemlerin aydınlatılmasında ve bu dönemlere ait bilgilerin kanıtlanmasında arkeolojik buluntular tek kaynak iken; tarihi devirlerde yazılı belgeler ön plana çıkar.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi tarih öncesi dönemlerin araştırılmasında bir kanıt olarak kullanılamaz?
B) Pişmiş topraktan yapılmış kap kacaklar
C) Üzerinde kral resmi ve yazılar olan gümüş sikkeler
D) Megaron tipi ev kalıntıları
E) Mağara duvarlarındaki av sahneleri
Tarih araştırmalarında izlenen yöntemlerden biri olan "Tahlil" (Çözümleme) aşamasında, elde edilen verilerin kaynak değeri, bilgilerin güvenilirliği ve içeriği incelenerek araştırmaya uygunluğu kontrol edilir.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi tahlil aşamasında yapılan bir faaliyet olamaz?
B) Kaynaklardaki bilgilerin birbiriyle karşılaştırılarak tutarlılığının ölçülmesi
C) Belgelerdeki bilgilerin araştırma konusuna uygun olup olmadığının belirlenmesi
D) Elde edilen verilerin konuyu aydınlatmada yeterli olup olmadığının kontrol edilmesi
E) Kaynakların içerik yönünden analiz edilmesi
Tarihi buluntuların yaşının belirlenmesi, tarihi bilgilerin kronolojik olarak doğru bir sıraya konulmasında ve kanıtlanmasında büyük önem taşır. Özellikle organik kalıntıların (kemik, ahşap, deri vb.) yaşını belirlemede kimya biliminden yararlanılır.
Bu amaçla kullanılan ve kalıntıların yaşını saptayan bilimsel yöntem aşağıdakilerden hangisidir?
B) Stratigrafi yöntemi
C) Dendrokronoloji yöntemi
D) Flor testi
E) Spektroskopi analizi
Tarihi belgelerin kanıtlanmasında yazı bilimi (paleografya) ile kitabeler bilimi (epigrafi) sıkça karıştırılmaktadır.
Bu iki bilim dalının araştırma alanları arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisinde doğru açıklanmıştır?
B) Paleografya sadece Türk tarihini incelerken; epigrafi tüm dünya tarihindeki yazıları inceler.
C) Paleografya yazısız kaynakları incelerken; epigrafi sadece resmi yazışmaları inceler.
D) Paleografya paraların üzerindeki yazıları incelerken; epigrafi sadece mezar taşlarını inceler.
E) Paleografya belgelerin dış yapısını incelerken; epigrafi belgelerin içindeki bilgilerin doğruluğunu inceler.
MÖ 1274 yılında yapılan Kadeş Savaşı sonrasında imzalanan Kadeş Antlaşması'nın Mısır tapınaklarındaki hiyeroglif duvar yazılarında Firavun II. Ramses'in büyük bir zafer kazandığı anlatılırken; Boğazköy'de (Hattuşa) yapılan kazılarda bulunan Hitit kil tabletlerinde ise savaşın Hititlerin üstünlüğüyle sonuçlandığı ve Mısırlıların barış istemek zorunda kaldığı belirtilmektedir.
Bu durum, tarihi bilgilerin kanıtlanması sürecinde aşağıdakilerden hangisinin önemini en güçlü şekilde ortaya koymaktadır?
B) Tarihi olayların aydınlatılmasında tek bir kaynağa bağlı kalınmayıp, farklı tarafların kaynaklarının karşılaştırmalı olarak incelenmesi gerektiğini
C) Antlaşma metinlerinin her zaman savaşı kazanan devlet tarafından yazıldığını
D) Arkeolojik kazıların yazılı belgelerden her zaman daha kesin sonuçlar verdiğini
E) Tarihçilerin olayları incelerken kendi dönemlerinin değer yargılarından tamamen sıyrılamayacağını
Bir tarihçi, üzerinde "MÖ 500 yılında Atina'da basılmıştır" yazılı bronz bir sikke bulduğunu iddia eden bir koleksiyoncunun sikkesini incelemiş ve bu sikkenin kesinlikle sahte olduğunu ilan etmiştir.
Tarihçinin bu sikkenin sahte olduğunu anlamasını sağlayan en temel mantıksal ve tarihsel gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?
B) Atina şehir devletinin o dönemde sikke basacak ekonomik güce sahip olmaması
C) Milat kavramı henüz oluşmadığı için o dönemdeki bir sikkenin üzerine "MÖ" (Milattan Önce) ifadesinin yazılamayacak olması
D) Sikkenin üzerindeki yazının Grek alfabesiyle yazılmamış olması
E) Sikkenin ağırlığının o dönemdeki standart ölçülere uymaması
Tarihçi E. H. Carr'a göre, "Tarihçi ile olgular (kanıtlar) arasında kesintisiz bir karşılıklı etkileşim süreci, bugün ile geçmiş arasında bitmez bir diyalog vardır." Tarihçi, geçmişi incelerken elindeki kanıtları kendi zihinsel süzgecinden geçirerek yeniden inşa eder.
Bu açıklamaya göre, tarihi bilginin kanıtlanması ve inşası süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
B) Kanıtlar kendi başlarına konuşurlar; tarihçinin görevi sadece bu kanıtları sırasıyla listelemektir.
C) Tarihi gerçeklik, tarihçinin elindeki kanıtları kendi dönemi ve bakış açısıyla yorumlaması sonucu oluşan dinamik bir süreçtir.
D) Geçmişe ait tüm kanıtlar toplandığında, tarih biliminde yeni bir araştırmaya ihtiyaç kalmaz.
E) Tarihçi, geçmişi incelerken sadece resmi belgeleri kanıt olarak kabul etmeli, öznel yorumlardan tamamen kaçınmalıdır.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-tarih-tarihi-bilginin-kanitlanmasi/testler