✅ 9. Sınıf Tarih: Tarih bilimi ve kaynakları Test Çöz
✅ 9. Sınıf Tarih: Tarih bilimi ve kaynakları Testi
Tarih bilimi, geçmişte yaşamış insan topluluklarının faaliyetlerini, birbirleriyle olan ilişkilerini, meydana getirdikleri uygarlıkları zaman ve mekan belirterek, sebep-sonuç ilişkisi içinde, belgelere dayanarak inceleyen bir bilim dalıdır.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi tarih biliminin temel özelliklerinden biri DEĞİLDİR?
B) Olayları zaman ve mekan içinde değerlendirmesi
C) Deney ve gözlem yöntemini kullanması
D) Sebep-sonuç ilişkisi kurması
E) Belgelerden yararlanması
Tarih araştırmalarında kullanılan kaynaklar, olayın meydana geldiği döneme ait olup olmamasına göre birinci elden (ana) kaynaklar ve ikinci elden (tali) kaynaklar olarak ikiye ayrılır.
Aşağıdakilerden hangisi, bir tarih araştırmasında birinci elden kaynak olarak değerlendirilebilir?
B) Bir olayı anlatan romanlar
C) Olayın geçtiği döneme ait bir antlaşma metni
D) Olaydan çok sonra yazılmış bilimsel makaleler
E) Olayı yorumlayan belgeseller
Tarih araştırmalarında, eski yazıların okunması ve değerlendirilmesi büyük önem taşır. Bu sayede geçmiş dönemlere ait yazılı belgeler anlaşılır hale gelir ve tarihçilerin kullanımına sunulur.
Yukarıda bahsedilen görevi üstlenen tarihe yardımcı bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?
B) Epigrafi
C) Paleografya
D) Heraldik
E) Kronoloji
Tarih, geçmişte yaşanmış olayları inceleyen bir bilim dalıdır. Bu olayların kendine özgü bazı nitelikleri vardır.
Aşağıdakilerden hangisi tarihsel olayların temel özelliklerinden biridir?
B) Deney ve gözlemle ispatlanabilmeleri
C) Objektif olarak yorumlanmalarının imkansız olması
D) Yaşandığı dönemin koşullarına göre değerlendirilmesi gerekliliği
E) Gelecekteki olayları kesin olarak tahmin etmeyi sağlaması
Bir tarihçi, Osmanlı dönemine ait bir vakayinameyi (resmi tarih yazıcısı tarafından kaleme alınan eser) incelerken, eserdeki bilgilerin dönemin diğer kaynakları ve arkeolojik bulgularla ne kadar örtüştüğünü, yazarın tarafsızlığını ve eserin yazıldığı dönemin siyasi atmosferinin bilgileri ne yönde etkilemiş olabileceğini sorgulamıştır.
Tarihçinin bu yaklaşımı, tarih araştırmalarının hangi basamağına örnek teşkil eder?
B) Tasnif
C) Tahlil
D) Tenkit
E) Terkip
Tarih araştırmalarında, farklı alanlardaki bulguları değerlendirmek için çeşitli yardımcı bilim dallarından faydalanılır.
Aşağıdaki durumlardan hangisinde, ilgili yardımcı bilim dalı doğru eşleştirilmiştir?
B) Resmi belgedeki mührün ait olduğu kişiyi belirleme - Epigrafi
C) Bir hanedanlığın armasının anlamını araştırma - Heraldik
D) Mağara duvarlarındaki resimlerin yorumlanması - Antropoloji
E) Eski bir kitabedeki yazının okunması - Nümizmatik
Tarih araştırmalarında kullanılan kaynaklar, genellikle yazılı ve yazısız (sözlü, görsel, kalıntı vb.) olmak üzere iki ana kategoriye ayrılır.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi yazılı kaynaklar arasında yer almaz?
B) Antlaşmalar
C) Kitabeler
D) Destanlar
E) Vakayinameler
Tarih biliminin temel unsurlarından ikisi zaman ve mekandır. Bir tarih olayı incelenirken bu iki unsurun mutlaka belirtilmesi gerekir.
Zaman ve mekan unsurlarının eksikliği, tarih araştırmalarında aşağıdaki durumlardan hangisine yol açar?
B) Tarihsel olayların tekrarlanabilirliğinin artmasına
C) Bilgilerin güvenilirliğinin artmasına
D) Olayların doğru bir şekilde sınıflandırılmasını engellemesine
E) Olayın yaşandığı dönemin kültürel özelliklerinin daha net anlaşılmasına
Türk ve İslam devletleri tarihinde farklı takvim sistemleri kullanılmıştır. Bunlardan en bilinenleri Hicri ve Miladi takvimlerdir.
Bu iki takvim sistemi arasındaki temel farklar göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi Hicri takvimin bir özelliği olarak kabul edilebilir?
B) Güneş yılını esas alır.
C) Yıl uzunluğu yaklaşık 354 gündür.
D) Dünya'nın Güneş etrafındaki dönüşünü temel alır.
E) Günümüzde uluslararası alanda en yaygın kullanılan takvimdir.
Tarih biliminde objektiflik (nesnellik), temel hedeflerden biri olmasına rağmen, geçmişi tamamen tarafsız bir şekilde aktarmak oldukça zordur.
Bu durumun ortaya çıkmasında aşağıdakilerden hangisinin etkisi diğerlerine göre daha azdır?
B) Kaynakların yetersiz veya taraflı olması
C) Tarihçinin kendi kültürel değerleri ve ön yargıları
D) Tarihsel olayların bir daha tekrarlanamaması
E) Tarihçinin olayları yorumlama biçimi
Bir tarihçi, Anadolu'da yaşamış eski bir toplumun avcılık ve toplayıcılıktan yerleşik tarım hayatına geçiş sürecini, bu geçişin sosyal yapıda, ekonomik faaliyetlerde ve kültürel yaşamdaki yansımalarını araştırmaktadır.
Bu araştırma, tarih biliminin aşağıdaki özelliklerinden hangisini en iyi şekilde örneklendirir?
B) Tarihin, insan topluluklarının değişim ve gelişimini incelediğini
C) Tarihsel olayların tekrarlanabilir olduğunu
D) Tarihin, geleceği tahmin etme aracı olduğunu
E) Tarihin, deney ve gözlem yöntemini kullandığını
Bir tarihçi, 15. yüzyılda Anadolu'da yaşanan bir isyanı araştırırken, döneme ait hem Osmanlı resmi vakayinamelerini hem de isyana katılan bir grubun yazdığı mektupları ve yabancı seyyahların gözlemlerini incelemiştir. Tarihçi, bu farklı kaynaklardaki bilgileri karşılaştırmış, aralarındaki çelişkileri tespit etmiş ve her bir kaynağın yazarının bakış açısını, olaya olan yakınlığını ve muhtemel taraflılığını göz önünde bulundurarak bilgilerin doğruluğunu ve güvenilirliğini sorgulamıştır.
Tarihçinin bu çalışma yöntemi, tarih biliminin aşağıdaki ilkelerinden hangisine en çok hizmet eder?
B) Tarihi olayların evrensel geçerliliğini kanıtlama
C) Tarihsel bilgideki objektifliğe ulaşma çabası
D) Geçmişteki olayları günümüz değer yargılarıyla yargılama
E) Tarih bilimini diğer sosyal bilimlerden ayırma
Bir arkeolojik kazı alanında yapılan çalışmalarda, farklı dönemlere ait olduğu anlaşılan çok sayıda eser gün yüzüne çıkarılmıştır. Bu eserler arasında üzerinde semboller ve yazılar bulunan eski paralar, taş tabletlere kazınmış metinler, insan iskeletleri ve dönemin bitki örtüsüne dair kalıntılar bulunmaktadır. Tarihçiler, bu bulguları değerlendirerek kazı alanındaki uygarlığın sosyal yapısını, ekonomik faaliyetlerini, inançlarını ve yaşam biçimini anlamaya çalışmaktadır.
Bu bilgilere göre, söz konusu tarih araştırmasında aşağıdaki yardımcı bilim dallarından hangisinin doğrudan katkı sağlaması BEKLENMEZ?
B) Paleografya
C) Antropoloji
D) Botanik
E) Heraldik
"Tarih tekerrürden ibarettir" sözü, bazı çevrelerce tarihin olayları tekrar ettiğini ifade etmek için kullanılır. Ancak tarihçiler, her tarihsel olayın kendine özgü koşulları ve sonuçları olduğunu, dolayısıyla birebir aynı şekilde tekrarlanamayacağını belirtirler. Yine de tarihten ders çıkarma ve geçmiş deneyimlerden faydalanma gerekliliği üzerinde dururlar.
Bu açıklamaya göre, "tarihin tekerrürden ibaret olmadığı" ancak "tarihten ders çıkarılabileceği" düşüncesi, tarih biliminin aşağıdaki özelliklerinden hangisiyle en güçlü şekilde ilişkilendirilebilir?
B) Tarihin, insan faaliyetlerini konu alması
C) Tarihin, sebep-sonuç ilişkisi kurarak olayları açıklaması
D) Tarihin, belgelere dayanarak objektif bilgi üretme çabası
E) Tarihin, yardımcı bilimlerden faydalanması
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-tarih-tarih-bilimi-ve-kaynaklari/testler