✅ 9. Sınıf Tarih: Orhun yazıtları Test Çöz
✅ 9. Sınıf Tarih: Orhun yazıtları Testi
Orhun Yazıtları, Türk tarihinin ve edebiyatının ilk yazılı belgeleri kabul edilir.
Bu yazıtlar aşağıdaki Türk devletlerinden hangisinin döneminde dikilmiştir?
B) I. Göktürk Devleti
C) II. Göktürk (Kutluk) Devleti
D) Uygur Devleti
E) Karahanlı Devleti
Orhun Yazıtları, Türk devlet adamlarının millete hesap vermesini ve devletin nasıl yönetilmesi gerektiğini anlatan önemli bir tarihî kaynaktır.
Bu yazıtlar; Bilge Kağan, Kültigin ve aşağıdaki devlet adamlarından hangisi adına dikilmiştir?
B) Vezir Tonyukuk
C) Kutluk Kağan
D) İstemi Yabgu
E) Mete Han
Orhun Yazıtları'nı 1893 yılında ilk kez okuyarak bilim dünyasına tanıtan Danimarkalı dil bilimci aşağıdakilerden hangisidir?
A) Wilhelm ThomsenB) Wilhelm Radloff
C) Philip Johan von Strahlenberg
D) Joseph de Guignes
E) Vasily Barthold
Orhun Yazıtları'nın yazımında kullanılan ve Türklerin ulusal kimliğini yansıtan ilk millî alfabe aşağıdakilerden hangisidir?
A) Uygur alfabesiB) Göktürk alfabesi
C) Sogd alfabesi
D) Arap alfabesi
E) Kiril alfabesi
Orhun Yazıtları'nda geçen "Fakir halkı zengin kıldım, az halkı çok kıldım. Açları doyurdum, çıplakları giydirdim." ifadeleri yer almaktadır.
Bu ifadeler, ilk Türk devletlerindeki hangi yönetim veya devlet anlayışının doğrudan bir göstergesidir?
B) Sosyal devlet
C) Oligarşik devlet
D) Federatif devlet
E) Monarşik devlet
Bilge Kağan Yazıtı'nda yer alan "Tanrı lütfettiği için kağanlık tahtına oturdum." ifadesi yer almaktadır.
Bu ifade, İslamiyet öncesi Türk devletlerindeki hangi egemenlik anlayışını doğrudan desteklemektedir?
B) Töre üstünlüğü
C) Kut inancı
D) İkili teşkilat
E) Cihan hâkimiyeti
Orhun Yazıtları, sadece geçmişteki olayları anlatan kronolojik bir metin olmayıp, aynı zamanda gelecekteki Türk nesillerine öğütler veren, devlet adamlarının hatalarını ve başarılarını ortaya koyan bir belgedir.
Bu yönüyle Orhun Yazıtları, Türk edebiyatı ve siyaset tarihindeki hangi türün ilk örneği kabul edilebilir?
B) Seyahatname
C) Tezkire
D) Gazavatname
E) Menakıbname
Orhun Yazıtları'nda, "Çin milletinin sözü tatlı, ipek kumaşı yumuşak imiş. Tatlı sözle, yumuşak ipek kumaşla aldatıp uzak milleti öylece yaklaştırırmış... Onun tatlı sözüne, yumuşak ipek kumaşına aldanıp çok Türk milleti öldün!" şeklinde uyarılara yer verilmiştir.
Bu ifadelerle Türk milletine yönelik olarak aşağıdakilerden hangisinin amaçlandığı savunulamaz?
B) Çin'in asimilasyon politikalarına karşı uyanık olmak
C) Çin ile tüm ekonomik ve ticari ilişkileri tamamen sonlandırmak
D) Bağımsızlık bilincini halk arasında canlı tutmak
E) Dış tehditlere karşı birlik ve beraberliği sağlamak
Orhun Yazıtları'nın bir yüzü Göktürk alfabesiyle Türkçe yazılmışken, diğer yüzü ise Çince olarak kaleme alınmıştır.
Yazıtların bir yüzünün Çince yazılmasının temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
B) Çin sınırları içindeki Türklerin de bu mesajları okumasını sağlamak
C) Çin imparatoruna ve halkına da mesaj iletmek ve kalıcılığı artırmak
D) Göktürkçenin yetersiz bir dil olarak görülmesi
E) Çin ile askeri bir ittifak kurulduğunu ilan etmek
Vezir Tonyukuk adına dikilen anıt, Bilge Kağan ve Kültigin anıtlarından bazı yönleriyle ayrılmaktadır. Tonyukuk Anıtı'nın en belirgin farkı, bizzat Tonyukuk'un kendisi tarafından diktirilmiş olması ve anıttaki metinlerin onun kendi ağzından yazılmış olmasıdır.
Buna göre Tonyukuk Anıtı, Türk tarih yazıcılığında aşağıdaki türlerden hangisinin ilk örneği olarak kabul edilebilir?
B) Biyografi
C) Seyahatname
D) Destan
E) Antlaşma metni
Orhun Yazıtları'nda "beyler" ile "bodun" (halk) arasındaki ilişkiler düzenlenmiş, beylerin görevleri belirtilirken halkın da devlete sadakatle bağlı kalması gerektiği vurgulanmıştır.
Bu durum, İslamiyet öncesi Türk toplum yapısıyla ilgili aşağıdakilerden hangisinin bir göstergesidir?
B) Toplumsal düzenin karşılıklı hak ve sorumluluklara dayandığının
C) Halkın yönetimde doğrudan ve eşit söz sahibi olduğunun
D) Göçebe yaşamın tamamen terk edilerek yerleşik hayata geçildiğinin
E) Kadın-erkek eşitliğinin yasal güvenceye alındığının
Bilge Kağan Yazıtı'nda geçen: "Ey Türk Oğuz beyleri, milleti, işitin! Üstte mavi gök çökmedikçe, altta yağız yer delinmedikçe senin ilini ve töreni kim bozabilir?" ifadesi yer almaktadır.
Bu tarihî vesika analiz edildiğinde, ilk Türk devletlerinin varlığı ve bekası ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?
B) Türk devletinin yıkılması ancak kozmik bir felaket veya dış güçlerin doğrudan müdahalesiyle mümkündür.
C) Töre, devletin ve toplumun sarsılmaz temel direği olarak kabul edilmiştir.
D) Türk milleti ve yöneticileri, töreye bağlı kaldıkları sürece bağımsızlıklarını koruyacaklardır.
E) Hükümdarın yetkileri töre kurallarının tamamen üstünde tutulmuş ve sınırsız kılınmıştır.
Batı merkezli bazı tarih tezlerinde, İslamiyet öncesi Türk topluluklarının göçebe yaşam tarzından dolayı gelişmiş bir devlet teşkilatına ve edebi/yazılı bir kültüre sahip olamayacağı iddia edilmiştir.
Orhun Yazıtları'nın içeriği ve yapısal özellikleri dikkate alındığında, bu tezi çürütmek isteyen bir tarihçinin aşağıdakilerden hangisini kanıt olarak sunması beklenemez?
B) Hitabet sanatının ve edebi yönü güçlü, gelişmiş bir dilin kullanılmış olması
C) Yazıtların dikildiği dönemde Türklerin tamamen yerleşik hayata geçerek tarımsal üretime odaklandığının belirtilmesi
D) Türklerin kendilerine özgü gelişmiş bir alfabe (Göktürk alfabesi) kullanmış olmaları
E) Devletin sosyal işlevlerini yerine getirdiğini gösteren kurumsal uygulamaların anlatılması
Orhun Yazıtları'nda kağanın tahta çıkışı anlatılırken "Tanrı irade ettiği için, kutum olduğu için kağan oldum" denildikten hemen sonra, halkın ve beylerin de bu sürece katılımı, kağanın milleti için gece gündüz çalışması gerektiği vurgulanır.
Bu durum, ilk Türk devletlerindeki egemenlik anlayışıyla ilgili aşağıdaki sentezlerden hangisini doğrular?
B) Kut inancı, hükümdarın halka karşı hiçbir sorumluluğunun bulunmadığı mutlak bir teokrasi yaratmıştır.
C) Türk devlet yapısında demokratik seçim usulleri, veraset sisteminin tamamen önüne geçmiştir.
D) Kağanın otoritesi, kurultay üyelerinin onayından bağımsız olarak her koşulda mutlak kabul edilmiştir.
E) Din adamlarının devlet yönetimindeki etkisi, kağanın siyasi otoritesini sınırlandıran en önemli unsurdur.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-tarih-orhun-yazitlari/testler