✅ 9. Sınıf Tarih: Eski çağda yönetenler ve savaşanlar ve yönetim şekilleri Test Çöz

İlk Çağ'da Mısır'da hükümdarlar (Firavunlar) kendilerini tanrı olarak ilan etmişler ve ülkeyi bu yetkiyle yönetmişlerdir.

Bu durum, Eski Mısır'da aşağıdaki yönetim şekillerinden hangisinin uygulandığını gösterir?

Pers İmparatorluğu, sınırlarının çok genişlemesi üzerine ülkeyi "Satraplık" adı verilen eyaletlere bölmüş ve buralara merkezden valiler (satrap) atamıştır.

Perslerin bu uygulamayla doğrudan aşağıdakilerden hangisini amaçladığı savunulabilir?

Eski Çağ devletlerinde yönetim yetkisinin sadece soylular, tüccarlar veya askerler gibi belirli ve ayrıcalıklı bir grubun elinde bulunması esasına dayanan yönetim şekli aşağıdakilerden hangisidir?

Roma Cumhuriyeti döneminde toplum; soylular (patriciler), Roma'ya sonradan gelip yerleşen hür yurttaşlar (plebler) ve hiçbir hakkı olmayan köleler şeklinde sınıflara ayrılmıştır.

Bu durum, Roma toplumu hakkında aşağıdakilerden hangisinin kesin bir göstergesidir?

İlk Çağ'da Mezopotamya site devletlerinde yöneticiler kendilerini tanrının yeryüzündeki vekili veya rahibi (rahip-kral) ilan ederken; Mısır'da ise firavunlar doğrudan bizzat tanrı (tanrı-kral) olarak kabul edilmişlerdir.

Bu durum Mezopotamya ve Mısır medeniyetleri ile ilgili;

I. Her iki medeniyette de yönetimin meşruiyet kaynağının dinî nitelik taşıdığı,
II. Mısır'daki firavunların Mezopotamya krallarına göre daha mutlak ve sorgulanamaz bir güce sahip olduğu,
III. Mezopotamya'da laik devlet düzeninin benimsendiği

yargılarından hangilerini doğrular?

Eski Yunan kent devletlerinde (polis) başlangıçta krallıkla yönetilen şehirler, zamanla soyluların yönetimi ele geçirmesiyle oligarşik bir yapıya bürünmüş; daha sonra halkın desteğini alan liderlerin (tiranlar) yönetimiyle tiranlık dönemi yaşanmış ve nihayetinde Solon, Kleisthenes gibi reformcuların çalışmalarıyla demokratik yönetimlerin temelleri atılmıştır.

Bu tarihsel süreçten hareketle Eski Yunan devlet yapısı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Hititlerde kralın yanında "Pankuş" adı verilen bir soylular meclisi bulunurdu. Kral, önemli kararları alırken bu meclise danışır, hatta meclis kralı yargılama yetkisine bile sahip olabilirdi. Ayrıca kraliçe (Tavananna) de devlet işlerinde ve dinî törenlerde kral ile eşit yetkilere sahipti.

Bu bilgilere göre Hitit devlet yönetimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Roma Cumhuriyeti'nde soylu patriciler ile halkı oluşturan plebler arasında uzun süren sınıf çatışmaları yaşanmıştır. Bu çatışmaları sona erdirmek ve toplumsal barışı sağlamak amacıyla "12 Levha Kanunları" hazırlanarak Roma hukukunun temelleri atılmıştır.

Bu gelişmeye göre, Roma'da hukuk kurallarının ortaya çıkmasında aşağıdakilerden hangisinin belirleyici olduğu söylenebilir?

İlk Çağ'da yerleşik medeniyetler (Mısır, Mezopotamya, Roma) genellikle profesyonel, ağır zırhlı piyade birliklerine ve kale savunmalarına önem verirken; Avrasya bozkırlarındaki konar-göçer topluluklar hızlı hareket edebilen, süvari (atlı) birliklerden oluşan ve kadın-erkek herkesin savaşçı kabul edildiği bir ordu yapısına sahiptiler.

Buna göre, askeri yapıların ve savaş stratejilerinin farklılık göstermesinde aşağıdakilerden hangisinin temel etken olduğu savunulabilir?

Asurlular, İlk Çağ'ın en güçlü ve disiplinli ordularından birini kurmuşlardır. Savaş arabalarını ve demir silahları etkin şekilde kullanan Asurlular, Mezopotamya dışında Anadolu'ya kadar uzanan geniş topraklarda ticaret kolonileri (Karum) kurarak hem askeri hem de ekonomik bir imparatorluk inşa etmişlerdir.

Bu bilgilere göre Asurlular ile ilgili;

I. Askeri teknolojiyi ve gücü yayılmacı politikalarında kullandıkları,
II. Ticari faaliyetleri askeri güçleriyle destekleyerek koruma altına aldıkları,
III. Anadolu'da siyasi birliği tamamen sağladıkları

çıkarımlarından hangilerine ulaşılabilir?

Hindistan'da uygulanan Kas Sistemi'nde toplum; din adamları (Brahmanlar), askerler ve yöneticiler (Kşatriyalar), tüccar ve çiftçiler (Vaisyalar) ile işçiler (Sudralar) gibi kesin sınırlarla ayrılmış sınıflardan oluşuyordu. Sınıflar arası geçiş kesinlikle yasaktı ve her sınıfın görevleri önceden belirlenmişti.

Bu sistemin Hindistan'da;

I. Ulusal bir ordu ve güçlü bir millet bilincinin oluşmasını engellemesi,
II. Siyasi birliğin kolayca kurulmasını zorlaştırması,
III. Toplumsal eşitliğin ve adaletin sağlanamaması

durumlarından hangilerine yol açtığı savunulabilir?

İlk Çağ devletlerinde hükümdarlar güçlerini meşrulaştırmak için farklı kaynaklara başvurmuşlardır. Örneğin; Çin imparatorları kendilerini "Göğün Oğlu" ilan etmiş ancak adil yönetmediklerinde bu yetkinin (Göklerin İnayeti) ellerinden alınacağına inanılmıştır. Mezopotamya'da krallar tanrıların yeryüzündeki temsilcileri olarak hüküm sürmüş, Roma'da ise cumhuriyet döneminde meşruiyet halkı temsil eden Senato'ya dayanırken imparatorluk döneminde ordunun gücüne kaymıştır.

Bu bilgilere dayanarak İlk Çağ'da yönetim ve meşruiyet anlayışıyla ilgili aşağıdaki analizlerden hangisi yapılamaz?

Atina demokrasisinde, devlet işlerinin karara bağlandığı "Halk Meclisi"ne (Ekklesia) yalnızca Atina doğumlu, özgür ve yetişkin erkek yurttaşlar katılabiliyordu. Kadınlar, köleler ve Atina'da yaşayan yabancılar (metoikoslar) ise bu meclise katılma ve oy kullanma hakkına sahip değildi. Bu durum, Atina nüfusunun yalnızca yaklaşık %10-15'inin yönetimde söz sahibi olduğu anlamına geliyordu.

Buna göre Atina demokrasisi ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi en gerçekçi analizdir?

Eski Yunan'da başlangıçta savaşlar, pahalı atlara ve silahlara sahip olan soylu süvariler tarafından yürütülüyordu. Bu durum soyluların siyasi gücü ellerinde tutmalarını kolaylaştırıyordu. Ancak MÖ VII. yüzyıldan itibaren kendi zırh ve silahlarını temin edebilen orta sınıf vatandaşlardan oluşan ağır piyade birlikleri (Hoplitler) kuruldu. Hoplitlerin savaş meydanlarında "falanks" adı verilen toplu savunma düzeniyle kazandığı başarılar, ordunun temel gücü hâline gelmelerini sağladı. Bu askeri değişim, orta sınıfın yönetimde hak talep etmesine ve zamanla demokratik reformların yapılmasına zemin hazırladı.

Bu tarihsel analize göre, askeri yapı ile toplumsal/siyasi yapı arasındaki ilişki hakkında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?