✅ 9. Sınıf Kimya: Katıların özelliklerine etkileşimler Test Çöz
✅ 9. Sınıf Kimya: Katıların özelliklerine etkileşimler Testi
Katılar, taneciklerinin düzenli istiflenip istiflenmediğine göre amorf ve kristal katılar olmak üzere ikiye ayrılır. Amorf katıların belirli bir geometrik şekli ve keskin bir erime noktası yoktur.
Buna göre, aşağıdaki maddelerden hangisi amorf katılara örnek olarak verilebilir?
B) Demir kaşık
C) Cam sürahi
D) Buz kalıbı
E) Elmas yüzük
Karbondioksit gazının katı hali olan kuru buz ($CO_2$), oda koşullarında hızla süblimleşebilen, tanecikleri arasında sadece zayıf London çekim kuvvetleri bulunan bir katıdır.
Buna göre, kuru buz aşağıdaki katı türlerinden hangisine örnek gösterilebilir?
B) Moleküler katı
C) Kovalent katı
D) Metalik katı
E) Amorf katı Doğru cevap B şıkkıdır. [TEXT] Karbondioksit gazının katı hali olan kuru buz ($CO_2$), oda koşullarında hızla süblimleşebilen, tanecikleri arasında sadece zayıf London çekim kuvvetleri bulunan bir katıdır. Buna göre, kuru buz aşağıdaki katı türlerinden hangisine örnek gösterilebilir? [A] İyonik katı [B] Moleküler katı [C] Kovalent katı [D] Metalik katı [E] Amorf katı
İyonik katılar, zıt yüklü iyonların elektrostatik çekim kuvvetleri ile bir arada tutulduğu kristal katı türüdür.
Buna göre, iyonik katılar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
B) Tanecikleri arasındaki çekim kuvvetleri zayıf olduğundan erime noktaları çok düşüktür.
C) Esnek yapılarda olduklarından darbe aldıklarında kırılmazlar, tel ve levha haline getirilebilirler.
D) Katı halde elektrik akımını iletmezken, eritildiklerinde veya suda çözündüklerinde elektrik akımını iletirler.
E) Örgü noktalarında bağımsız moleküller bulunur ve bu moleküller hidrojen bağlarıyla birbirine tutunur.
Bakır, demir, alüminyum ve altın gibi metaller günlük hayatta elektrik ve ısı iletiminde, mutfak eşyası yapımında ve takı tasarımında sıklıkla tercih edilir.
Metallerin elektrik akımını iyi iletmesi, parlak olması ve tel-levha haline getirilebilmesi aşağıdaki özelliklerden hangisi ile doğrudan açıklanır?
B) Değerlik elektronlarının serbestçe hareket ederek oluşturduğu elektron deniziyle
C) Atomların birbirine güçlü kovalent bağlarla üç boyutlu ağ yapısında bağlanmasıyla
D) Moleküller arasında oluşan güçlü hidrojen bağlarıyla
E) Taneciklerin düzensiz ve rastgele dağıldığı amorf yapıya sahip olmalarıyla
Kimya öğretmeni tahtaya bazı katı örnekleri yazarak öğrencilerinden bu katıların türlerini belirlemelerini istemiştir:
I. Elmas ($C$)
II. Yemek tuzu ($NaCl$)
III. Kuru buz ($CO_2$)
Buna göre, bu katıların sınıflandırılması aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
B) I: İyonik katı, II: Kovalent katı, III: Metalik katı
C) I: Moleküler katı, II: İyonik katı, III: Kovalent katı
D) I: Kovalent katı, II: Metalik katı, III: Moleküler katı
E) I: Amorf katı, II: İyonik katı, III: Kovalent katı
Moleküler katılar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Kristal örgüdeki molekülleri bir arada tutan kuvvetler dipole-dipole, London etkileşimleri veya hidrojen bağlarıdır.B) Tanecikler arası etkileşimler zayıf olduğundan, erime ve kaynama noktaları iyonik ve kovalent katılara göre genellikle oldukça düşüktür.
C) Yapılarında serbest hareket edebilen iyon veya elektron bulunmadığından katı ve sıvı halde elektrik akımını iletmezler.
D) Elmas, kuartz ($SiO_2$) ve grafit bu katı türünün en bilinen örnekleridir.
E) Moleküller arası çekim kuvvetleri zayıf olduğu için genellikle yumuşak ve kolay şekil alabilen yapılara sahiptirler.
Kovalent katılar, atomların kovalent bağlarla birbirine bağlanarak tüm kristal boyunca üç boyutlu dev bir ağ yapısı oluşturduğu katı türüdür. Bu güçlü bağlar nedeniyle kovalent katıların erime noktaları son derece yüksektir.
Buna göre, aşağıdaki maddelerden hangisi kovalent katı sınıfında yer alır?
B) Silisyum dioksit ($SiO_2$)
C) Naftalin ($C_{10}H_8$)
D) Çinko (Zn)
E) Sodyum klorür (NaCl)
Amorf katılar ile kristal katılar arasındaki en önemli farklardan biri sıcaklık karşısındaki davranışlarıdır.
Buna göre, amorf katılar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
B) Tanecikleri düzenli bir geometrik şekle sahip kristal örgüler oluşturur.
C) Belirli bir erime noktaları yoktur; ısıtıldıklarında yumuşamaya başladıkları sıcaklığa camsı geçiş sıcaklığı denir.
D) Sadece metal atomlarının hızlıca soğutulmasıyla elde edilen tek atomlu yapılardır.
E) Oda koşullarında tamamen akışkan olup katı özellikleri göstermezler.
Grafit, karbon elementinin doğadaki allotroplarından biridir ve kovalent katı sınıfında yer almasına rağmen bazı sıra dışı fiziksel özelliklere sahiptir.
Grafit ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
B) Yapısında bulunan ve serbestçe hareket edebilen pi ($\pi$) elektronları sayesinde elektrik akımını iletir.
C) Altıgen halkalardan oluşan tabakaları arasında zayıf Van der Waals kuvvetleri bulunur.
D) Tanecikleri arasındaki etkileşimler çok zayıf olduğundan erime noktası son derece düşüktür ve oda sıcaklığında sıvı haldedir.
E) Tabakalarının birbiri üzerinde kolayca kayabilmesi sayesinde yumuşak bir yapıya sahiptir ve kurşun kalem uçlarında kullanılır.
Aşağıda üç farklı katı madde verilmiştir:
- Yemek tuzu ($NaCl$)
- Demir çivi ($Fe$)
- Buz ($H_2O$)
Bu katılar ile ilgili;
I. Yemek tuzu katı halde elektrik akımını iletmezken, demir çivi katı halde elektrik akımını iletir.
II. Buzun erime noktası, yemek tuzunun erime noktasından çok daha düşüktür.
III. Her üç madde de kristal katı sınıfında yer alır.
yargılarından hangileri doğrudur?
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
Metallerin örgü yapısını açıklamak için kullanılan "elektron denizi" modeli, metallerin birçok fiziksel ve kimyasal özelliğini başarıyla açıklar.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi metalik katıların elektron denizi modeli ile açıklanan özelliklerinden biri değildir?
B) Metallere darbe uygulandığında kırılmadan tel ve levha haline getirilebilmesi
C) Serbest elektronların hareketi sayesinde elektrik ve ısıyı iyi iletmeleri
D) Sert ve kırılgan olmaları nedeniyle darbe aldıklarında toz haline gelmeleri
E) Metal katyonları ile elektron denizi arasındaki güçlü çekim nedeniyle erime noktalarının genellikle yüksek olması
Laboratuvarda çalışan bir araştırmacı X, Y ve Z katı maddeleri üzerinde yaptığı deneyler sonucunda şu bilgileri elde etmiştir:
- X katısı: Katı halde elektrik akımını iletmezken, suda çözündüğünde elektriği iyi iletmektedir. Erime noktası oldukça yüksektir.
- Y katısı: Katı halde elektrik akımını iletmekte, darbe uygulandığında kırılmayıp tel ve levha haline gelebilmektedir.
- Z katısı: Oda koşullarında gaz halinde olan apolar bir maddenin soğutularak katılaştırılmasıyla elde edilmiştir. Erime noktası çok düşüktür ve tanecikleri arasında sadece London kuvvetleri etkindir.
Buna göre, X, Y ve Z katıları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
B) Y katısında, pozitif yüklü metal iyonları ile serbest hareket eden değerlik elektronlarının oluşturduğu elektron denizi arasında elektrostatik çekim kuvveti bulunur.
C) Z katısı, elmas ve kuartz gibi maddelerin de dahil olduğu kovalent katı sınıfına girer.
D) X katısı esnek bir yapıya sahip olduğundan darbe uygulandığında kırılmadan şekil alabilir.
E) Y katısının erime noktası, zayıf etkileşimler içerdiği için her zaman Z katısının erime noktasından daha düşüktür.
Silisyum dioksit ($SiO_2$), su ($H_2O$) ve karbondioksit ($CO_2$) bileşiklerinin her üçünde de atomlar arasında kovalent bağlar bulunur. Ancak bu maddelerin katı hallerinin erime noktaları arasında çok büyük farklar vardır:
- Silisyum dioksit ($SiO_2$) yaklaşık $1713$ °C'de erir.
- Buz ($H_2O$) $0$ °C'de erir.
- Kuru buz ($CO_2$) $-78$ °C'de süblimleşir.
Aynı tür kimyasal bağ (kovalent bağ) içermelerine rağmen, bu maddelerin katı hallerinin erime noktaları arasındaki bu devasa farkın temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
B) $SiO_2$ katısında güçlü kovalent bağların tüm kristal boyunca üç boyutlu dev bir ağ yapısı oluşturması; $H_2O$ ve $CO_2$ katılarında ise erime/süblimleşme sırasında molekül içi kovalent bağların değil, sadece moleküller arası zayıf fiziksel etkileşimlerin kopması
C) $H_2O$ ve $CO_2$ bileşiklerinin molekül içi yapılarında kovalent bağ bulunmayıp sadece zayıf Van der Waals etkileşimlerinin bulunması
D) $SiO_2$ katısının amorf yapıda olması nedeniyle belirli bir erime noktasının bulunmaması ve her sıcaklıkta akıcı olabilmesi
E) $CO_2$ ve $H_2O$ katılarının örgü yapısında serbest elektron denizinin bulunması ve metalik bağların etkin olması
Katı haldeki maddelerin ısıtılması sürecinde gerçekleşen değişimler ve bu değişimleri kontrol eden kuvvetler ile ilgili kimya dersinde yapılan bir tartışmada öğrenciler şu yorumları yapmışlardır:
- Selin: "Cam ısıtıldığında belirli bir sıcaklıkta aniden erimeye başlamaz, sıcaklık arttıkça önce yumuşayarak akıcılık kazanır."
- Ömer: "Buzun erimesi fiziksel bir olaydır. Bu süreçte su moleküllerini bir arada tutan hidrojen bağları ve zayıf etkileşimler koparken, su molekülünün içindeki kovalent bağlar tamamen korunur."
- Hakan: "Bakır katısının erimesi için verilmesi gereken enerji, metal katyonları ile elektron denizi arasındaki metalik bağların gücü ile doğrudan ilişkilidir."
Buna göre; Selin, Ömer ve Hakan'ın yaptığı yorumlardan hangileri doğrudur?
B) Selin ve Ömer
C) Selin ve Hakan
D) Ömer ve Hakan
E) Selin, Ömer ve Hakan
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-kimya-katilarin-ozelliklerine-etkilesimler/testler