✅ 9. Sınıf Fizik: Astromi ve uzay bilimleri Test Çöz

Astronomi ve uzay bilimlerinde sıklıkla kullanılan "ışık yılı" kavramı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Gök cisimlerinin yapısını, fiziksel özelliklerini, birbirleriyle olan etkileşimlerini ve evrenin yapısını fiziğin ilke ve yasalarını kullanarak inceleyen fizik alt dalı aşağıdakilerden hangisi-dir?

Yeryüzünde kurulacak optik bir gözlemevinin (rasathane) yer seçimi yapılırken aşağıdakilerden hangisi istenmeyen bir özelliktir?

Gök cisimlerinden gelen ışığı toplamak ve odaklamak amacıyla mercek yerine büyük çukur aynalar kullanan teleskop türü aşağıdakilerden hangisidir?

Hubble ve James Webb gibi gelişmiş teleskopların Dünya yüzeyinde kurulmak yerine uzaya (Dünya yörüngesine) gönderilmesinin en temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

Dünya'dan $ 4 $ ışık yılı uzaklıkta bulunan bir yıldıza, ışık hızında yayılan bir radyo sinyali gönderiliyor. Yıldızdaki olası bir uygarlığın bu sinyali aldığı an hiç vakit kaybetmeden aynı hızda bir cevap sinyali gönderdiği düşünülürse, cevabın Dünya'ya ulaşması için sinyalin gönderildiği andan itibaren toplam kaç yıl geçmesi gerekir?

Dünya çevresindeki yörüngelerde biriken ve artık herhangi bir işlevi kalmayan insan yapımı nesnelerin oluşturduğu kirliliğe "uzay kirliliği" denir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi uzay kirliliğine neden olan etmenlerden biri değildir?

Yıldızların yüzey sıcaklıkları ile yaydıkları ışığın rengi arasında doğrudan bir ilişki vardır. Astronomlar gökyüzünü incelerken farklı renklerde parıldayan üç farklı yıldız tespit etmişlerdir:
- $ X $ yıldızı: Mavi renkli
- $ Y $ yıldızı: Sarı renkli
- $ Z $ yıldızı: Kırmızı renkli

Buna göre bu yıldızların yüzey sıcaklıkları olan $ T_X $, $ T_Y $ ve $ T_Z $ arasındaki büyüklük ilişkisi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Uzay gözlemlerinde kullanılan farklı teleskop türleri ve özellikleri ile ilgili;

I. Kızılötesi teleskoplar, görünür ışığı soğuran soğuk kozmik toz bulutlarının arkasında yeni oluşmakta olan yıldızları gözlemlemek için oldukça elverişlidir.
II. Radyo teleskopları, uzaydaki soğuk gaz bulutlarından gelen radyo dalgalarını toplar ve atmosferdeki bulutlardan veya gündüz ışığından etkilenmeden gözlem yapabilir.
III. Optik teleskoplar (mercekli ve aynalı), sadece açık ve bulutsuz gecelerde verimli gözlem yapabilirken, radyo teleskopları kapalı havalarda da çalışabilir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Evrendeki yapıların büyüklük ölçeklerini kavramak isteyen bir öğrenci aşağıdaki yapıları listelemiştir:

1. Güneş Sistemi
2. Samanyolu Galaksisi
3. Dünya
4. Yerel Grup (Galaksi Kümesi)

Bu yapıların küçükten büyüğe doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Gezegenlerin Güneş etrafındaki hareketlerini açıklayan yasalar ve kütleçekim kuvveti dikkate alındığında;

I. Gezegenler, odaklarından birinde Güneş bulunan eliptik yörüngelerde dolanırlar.
II. Bir gezegen eliptik yörüngesinde dolanırken Güneş'e en yakın olduğu konumda çizgisel hızı en büyük değerini alır.
III. Güneş'e ortalama uzaklığı daha fazla olan bir gezegenin, Güneş etrafındaki bir tam dolanım süresi (periyodu) daha uzundur.

yargılarından hangileri doğrudur?

Dünya'dan yaklaşık $ 2.5 \times 10^6 $ ışık yılı uzaklıkta bulunan Andromeda Galaksisi'ndeki bir süpernova (yıldız patlaması) olayı, Dünya'daki gökbilimciler tarafından bugün (2024 yılında) gözlemlenmiştir.

Bu gözlem ve ışığın yayılması ile ilgili;

I. Bu patlama olayı gerçekte günümüzden $ 2.5 \times 10^6 $ yıl önce gerçekleşmiştir.
II. Bugün teleskopla gözlemlediğimiz görüntü, o yıldızın günümüzdeki (2024 yılındaki) güncel fiziksel durumunu göstermektedir.
III. Bu sönük ve uzak patlamayı daha detaylı inceleyebilmek için ışık toplama gücü yüksek, yani objektif (açıklık) çapı daha büyük bir teleskop kullanılmalıdır.

yargılarından hangileri doğrudur?

Gökbilimciler, Dünya'ya yakın yıldızların uzaklıklarını ölçmek için paralaks (ıraksım) yöntemini kullanırlar. Dünya, Güneş etrafındaki yörüngesinde hareket ederken yakınımızdaki bir yıldızın, arka plandaki çok uzak ve hareketsiz görünen yıldızlara göre konumu değişiyormuş gibi algılanır.

Paralaks yöntemi ile ilgili;

I. Dünya'nın Güneş etrafındaki dolanma hareketi, yakın yıldızlarda paralaks gözlenmesinin temel sebebidir.
II. Bir yıldızın ölçülen paralaks açısı ne kadar küçükse, o yıldız Dünya'ya o kadar yakındır.
III. Çok uzak galaksilerin ve kuasarların mesafesini ölçmek için paralaks yöntemi yetersiz kalır çünkü uzaklık arttıkça paralaks açısı ölçülemeyecek kadar küçülür.

yargılarından hangileri doğrudur?

Uzak galaksilerden gelen ışığın tayfı (spektrumu) incelendiğinde, spektrumdaki karakteristik çizgilerin laboratuvarda ölçülen değerlerine kıyasla daha uzun dalga boylarına, yani kırmızı uca doğru kaydığı gözlemlenir. Bu olay astronomide "kırmızıya kayma" (redshift) olarak adlandırılır.

Kırmızıya kayma olayı ve evrenin yapısı ile ilgili;

I. Işıktaki kırmızıya kayma, Doppler etkisiyle açıklanır ve gözlemlenen galaksilerin bizden uzaklaştığını gösterir.
II. Bir galaksiden gelen ışığın kırmızıya kayma miktarı ne kadar fazla ise, o galaksinin bizden uzaklaşma hızı o kadar büyüktür.
III. Bu gözlem, evrenin durağan bir yapıda olmayıp sürekli genişlemekte olduğu teorisini (Büyük Patlama) destekleyen en güçlü kanıtlardan biridir.

yargılarından hangileri doğrudur?