✅ 9. Sınıf Edebiyat: Yapı bilgisi Test Çöz
✅ 9. Sınıf Edebiyat: Yapı bilgisi Testi
Aşağıdaki cümlelerde yer alan altı çizili sözcüklerden hangisinin kökü, sözcük türü (isim / fiil) bakımından diğerlerinden farklıdır?
A) Bu yaz ailece güzel bir tatil planlıyoruz.B) Matematik sınavındaki zor soruları çok hızlı çözdü.
C) Yeni aldığı kitapları kütüphanedeki raflara tek tek dizdi.
D) Sınıf nöbetçisi derse başlamadan önce tahtayı iyice sildi.
E) Akşamüstü deniz kenarında hafif bir rüzgâr esiyordu.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, yapısı bakımından basittir?
A) Sınıfın kapısı rüzgârdan dolayı büyük bir gürültüyle kapandı.B) Defterine kurşun kalemle çok güzel bir yazı yazdı.
C) Sınavda sorulan son soru öğrencileri oldukça zorladı.
D) Bizim sokağa her sabah erkenden bir sucu uğrardı.
E) Yaralı eline temiz bir sargı bezi sarmak gerekiyordu.
Aşağıdaki cümlelerde yer alan türemiş sözcüklerden hangisi fiilden isim yapım eki almıştır?
A) Masanın üzerindeki porselen tuzluk yere düşüp kırıldı.B) Akşam olunca gökyüzü aniden karardı.
C) Kitapta yer alan bu bilgi ödevimde çok işime yarayacak.
D) Çocuklar zilin çalmasıyla bahçede neşeyle koşuştu.
E) Genç çift, sade bir törenle evlilik yolunda ilk adımı attı.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik yapılı bir sözcük kullanılmıştır?
A) Bugün hava dünküne göre oldukça rüzgârlı ve soğuktu.B) Boş vakitlerimde dünya klasiklerini okumayı çok seviyorum.
C) Annem misafirler için bahçeden taze hanımeli topladı.
D) Sınav sonuçlarının haftaya açıklanacağını öğretmenimiz söyledi.
E) Kuruyan çiçekleri canlandırmak için saksıları tek tek suladı.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük hem yapım hem de çekim eki almıştır?
A) Sınavda sorulan bu sorulardan bazıları oldukça düşündürücüydü.B) Kendisine doğum gününde şık bir ahşap kalemlik hediye ettim.
C) Rüzgâr sert esince odanın açık olan kapısını sıkıca kapattı.
D) Dün gece çok geç yattığım için sabah uykumu alamadan uyumuşum.
E) Bahçedeki rengârenk çiçekler susuzluktan dolayı solmaya başlamıştı.
Türkçede "-ı / -i / -u / -ü" eki hem "üçüncü tekil şahıs iyelik eki" hem de "belirtme durum eki" olarak kullanılabilir.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcükteki "-ı / -i / -u / -ü" eki, diğerlerinden farklı bir işlevde kullanılmıştır?
B) Kütüphaneden yeni aldığım sürükleyici kitabı dün akşam bitirdim.
C) Dedemlerin yıllar önce oturduğu o eski evi geçen yıl satın aldık.
D) Sıranın altına düşen mavi silgiyi bana uzatır mısın?
E) Sınıftaki nöbetçi öğrenci, derse başlamadan önce tahtayı temizledi.
Kökün en az bir yapım eki almasıyla oluşan yapıya "gövde" denir. Gövdeye yeni bir yapım eki getirilerek yapılan türetmeye ise "gövdeden türemiş sözcük" denir.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde gövdeden türemiş bir sözcük kullanılmıştır?
B) Baharla birlikte dağlardaki ağaçlar iyice yeşerdi.
C) Bu konuda arkadaşına destek olmakla çok haklısın.
D) Kitaptaki şiirleri sınıfta arkadaşlarına yüksek sesle okudu.
E) Okulun en çalışkan öğrencisi olarak ödül almaya hak kazandı.
Birleşik sözcükler farklı yollarla (isim tamlaması, sıfat tamlaması, iki fiilin birleşmesi, bir isim ile bir fiilin birleşmesi vb.) oluşturulabilir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer alan birleşik sözcük, oluşum yolu bakımından diğerlerinden farklıdır?
B) Bahçedeki rengârenk aslanağzı çiçekleri çok güzel görünüyordu.
C) Annem akşam yemeği için nefis bir imambayıldı hazırlamış.
D) Limana yaklaşan devasa denizaltı herkesin ilgisini çekti.
E) Evin çatısına rüzgârın yönünü ölçmek için bir rüzgârgülü takmışlar.
Aralarında anlam ilişkisi bulunmayan, sadece ses benzerliği olan köklere "sesteş kök"; aralarında anlam ilişkisi bulunan ve hem isim hem fiil olarak kullanılabilen köklere ise "ortak (kökteş) kök" denir.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün kökü ortak (kökteş) kök değildir?
B) İki sporcu arasındaki zorlu güreş izleyicilerden büyük alkış aldı.
C) Bahçeden topladığımız bu ekşi elmalar salataya çok yakıştı.
D) Masanın üzerindeki kırmızı gül odanın havasını bir anda değiştirdi.
E) Binanın dış cephesindeki sıva dökülmeye başlamıştı.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, isimden fiil yapım eki almıştır?
A) Bahçıvan, bahçedeki çiçekleri her sabah özenle sular.B) Öğretmenimiz, sınavda çıkacak konuları tahtada uzun uzun anlattı.
C) Rüzgârın etkisiyle açık olan pencereler büyük bir gürültüyle kapandı.
D) Yazarın uzun süredir beklenen son romanı kısa sürede çok satıldı.
E) Matematik öğretmeni zor soruyu sınıftaki bir öğrenciye çözdürdü.
"-ım / -im / -um / -üm" eki, Türkçede hem fiilden isim yapım eki hem de iyelik veya şahıs eki (çekim eki) olarak kullanılabilir.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde "-ım / -im / -um / -üm" eki yapım eki göreviyle kullanılmamıştır?
B) Fabrikanın yeni üretim bandı dün itibarıyla faaliyete geçti.
C) Benim evim okula ve kütüphaneye oldukça yakın bir konumda.
D) Pazar günü yapılacak olan sınıf başkanlığı seçim sonuçları merak ediliyor.
E) Türkçe dersinde öğretmenimiz "yapım eki" kavramının net bir tanımını yaptı.
"Geçmişin (I) izlerini taşıyan bu eski (II) sokaklarda yürürken çocukluğumun (III) en güzel günlerine (IV) bakındım (V)."
Bu cümledeki altı çizili sözcüklerle ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
B) II. sözcük: Hiçbir ek almamış, basit yapılı bir sözcüktür.
C) III. sözcük: Birden fazla çekim eki almış, basit yapılı bir sözcüktür.
D) IV. sözcük: Sadece çekim eki almış, basit yapılı bir sözcüktür.
E) V. sözcük: Fiil kökünden türetilmiş, çekimli bir fiildir.
Türkçede bazı ekler yazılış olarak aynı olmalarına rağmen farklı işlevlerde kullanılabilir. Örneğin "-ar / -er" eki; geniş zaman eki (çekim eki) veya fiilden isim yapım eki olarak karşımıza çıkabilir.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde "-ar / -er" eki, diğerlerinden farklı bir işlevde (yapım eki / çekim eki yönüyle) kullanılmıştır?
B) Babam her sabah erkenden kalkıp yürüyerek işe gider.
C) Bu sevimli çocuk, kendisine söylenen her güzel söze neşeyle güler.
D) Göçmen kuşlar havalar soğumaya başlayınca sıcak ülkelere uçar.
E) Şirketin bu ayki gider tablosu beklenenden oldukça yüksek çıktı.
Türemiş sözcükler yapım eki alırken bazen köklerinde ünlü düşmesi meydana gelebilir. Buna "türetilirken ünlü kaybı" denir.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde yapım eki alırken (türetilirken) ünlü düşmesine uğramış türemiş bir sözcük kullanılmamıştır?
B) Bu çevrede oturan insanlar birbirini çok iyi tanır ve yardım ederdi.
C) Soruların ayrıntılı çözümlerini tahtaya tek tek yazdı.
D) Yolun sonundaki o ani kıvrılış sürücüyü oldukça zorladı.
E) Rüzgâr sert estikçe çocuğun alnı soğuktan iyice kızarmıştı.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-edebiyat-yapi-bilgisi/testler