✅ 9. Sınıf Edebiyat: Tema belirleme Test Çöz

Edebi metinlerde "tema", eserin bütününe sinmiş olan soyut ve genel kavramlarken; "konu", temanın somutlaştırılarak belirli bir sınır içine alınmış halidir.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi bir metnin "teması" olmaya en uygundur?

"Ne yanar kimse bana ateş-i dilden özge
Ne açar kimse kapım bad-ı sabadan gayrı"

(Günümüz Türkçesiyle: Bana gönlümdeki ateşten başka kimse yanmaz, kapımı sabah rüzgarından başka kimsenin eli açmaz.)

Fuzuli'ye ait bu beytin teması aşağıdakilerden hangisidir?

Edebi eserlerde "tema" ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Küçük çocuk, pencerenin kenarına oturmuş, dışarıda lapa lapa yağan karı izliyordu. Sokaktaki çocukların neşeyle kartopu oynamasını, gülüşmelerini seyrettikçe içindeki boşluk daha da büyüyordu. Keşke onun da dışarı çıkıp onlara katılacak gücü olsaydı. Ama bacaklarındaki felç, onu bu odanın sessizliğine mahkum etmişti.

Bu parçanın teması aşağıdakilerden hangisidir?

I. Metin:
Gözlerim dolsa da her an hasretle,
Sana kavuşacağım günü beklerim.
Aramızda dağlar, yollar olsa da,
Hayalinle avunur, seni özlerim.

II. Metin:
Bir derin uykudayım gurbet ellerde,
Sılamın kokusu tüter burnumda.
Anamın duası, yarimin yüzü,
Her gece rüyamda, her an aklımda.

Yukarıda verilen iki şiir parçasının ortak teması aşağıdakilerden hangisidir?

"Bastığın yerleri 'toprak!' diyerek geçme, tanı!
Düşün altındaki binlerce kefensiz yatanı.
Sen şehit oğlusun, incitme, yazıktır, atanı:
Verme, dünyaları alsan da, bu cennet vatanı."

Mehmet Akif Ersoy'un bu dizelerinin "teması" ve "konusu" aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

İhtiyar balıkçı, sabaha karşı teknesiyle denize açıldı. Dalgalar hırçın, rüzgar sertti. Yaşı ilerlemişti, kolları eski gücünde değildi ama evde bekleyen çocukları için bu fırtınalı denize meydan okumak zorundaydı. Ağlarını denize bıraktı ve doğanın bu devasa gücüne karşı sabırla beklemeye başladı.

Bu parçadaki temel çatışma ve bu çatışmadan yola çıkılarak belirlenecek tema aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

"Şakaklarıma kar mı yağdı ne var?
Benim mi Allahım bu çizgili yüz?
Ya gözler altındaki mor halkalar?
Neden böyle düşman görünürsünüz,
Yıllar yılı dost bildiğim aynalar?"

Cahit Sıtkı Tarancı'nın bu dizelerinde işlenen tema aşağıdakilerden hangisidir?

Kelimeler, aramıza örülmüş sessiz duvarlar gibiydi. Aynı odada, aynı masanın iki ucunda oturuyorduk ama aramızdaki mesafe kilometrelerle ölçülemeyecek kadar derindi. Ne o benim içimdeki fırtınayı duyabiliyordu ne de ben onun sessiz çığlığını anlamlandırabiliyordum. Yan yana duran iki yabancıydık sadece.

Bu parçanın teması aşağıdakilerden hangisidir?

Bir metnin temasını belirlerken bazı unsurlar okuyucuya kılavuzluk eder ve doğru sonuca ulaşılmasını kolaylaştırır.

Aşağıdakilerden hangisi bir metnin temasını belirlemede doğrudan yardımcı olan unsurlardan biri değildir?

"Karac'oğlan der ki kondum göçemedim
Ecel şerbetini doya doya içemedim
Aradım dostları bulup seçemedim
Kaldı dert ortağım kara yer benim"

Bu dörtlükte işlenen tema aşağıdakilerden hangisidir?

"Karanlıkta bir mum alevi gibi titrer ruhum,
Dört yanım demir parmaklık, gökyüzü bir avuç.
Kuşların kanat sesinde ararım hürriyeti,
Her şafak vakti içimde büyür o eski suç."

Bu şiirde geçen "demir parmaklık", "gökyüzünün bir avuç olması" ve "kuşların kanat sesinde hürriyet aranması" imgelerinden yola çıkılarak belirlenecek en kapsamlı tema aşağıdakilerden hangisidir?

Fabrika düdüğü çaldığında, işçiler yorgun adımlarla dışarı döküldü. Ahmet, cebindeki son birkaç kuruşu yokladı. Evde bekleyen hasta annesinin ilaçları ile çocukların ekmek parası arasında bir seçim yapmak zorundaydı. Gökyüzüne baktı; gri bulutlar şehri kaplamıştı. Ne bir umut ışığı ne de yardım edecek bir dost eli vardı. Modern dünyanın bu devasa çarkları arasında ezildiğini hissetti.

Bu parçanın teması ve bu temanın belirlenmesinde rol oynayan en önemli unsur aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

I. Metin (Şiir):
Sokaklar boş, lambalar sönük tek tek,
Kendi gölgemden ürkerim bu şehirde.
Bir fısıltı duymak için can atarak,
Yürürüm sessizliğin soğuk nehrinde.

II. Metin (Düz Yazı):
Büyük şehrin kalabalık caddelerinde yürürken etrafındaki binlerce insana baktı. Herkes bir yerlere yetişme telaşındaydı. Kimse kimsenin yüzüne bakmıyor, kimse kimseyle konuşmuyordu. Milyonlarca insanın yaşadığı bu devasa şehirde kendini ıssız bir adadaymış gibi hissetti.

Bu iki metinle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?