✅ 9. Sınıf Edebiyat: Metne giriş Test Çöz

Bir sınıfta öğretmen öğrencilerine dönerek "Yarın ödevlerinizi getirmeyi unutmayın." der. Öğrenciler de "Tamam öğretmenim." diye cevap verir.

Bu iletişimde "öğretmen" iletişimin hangi ögesini oluşturmaktadır?

Dilin bilgi verme, nesnel gerçekliği olduğu gibi aktarma amacıyla kullanıldığı işlevine "göndergesel işlev" denir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde dil, göndergesel işlevde kullanılmıştır?

Metinler, yazılış amaçlarına ve gerçeklikle ilişkilerine göre "öğretici metinler" ve "sanatsal (edebî) metinler" olmak üzere iki ana gruba ayrılır.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi öğretici metin türlerinden biridir?

Tarık Buğra'nın Kurtuluş Savaşı yıllarını ve o dönemdeki Anadolu insanının durumunu anlattığı "Küçük Ağa" adlı romanı, edebiyatın aşağıdaki bilim dallarından hangisiyle olan ilişkisine doğrudan örnek gösterilebilir?

Bir öğretmen derse girdiğinde öğrencilere "Herkes kitabının sayfa 45'ini açsın ve sessizce okumaya başlasın." der.

Öğretmenin bu cümlesinde dil, hangi işleviyle kullanılmıştır?

Bir hastanenin muayene odasında doktor, hastasına "Şikâyetiniz nedir?" diye sorar. Hasta da "Başım çok ağrıyor." cevabını verir.

Bu iletişim modelindeki ögelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

"Yusuf, içindeki derin yalnızlığı ve çocukluğundan beri peşini bırakmayan suçluluk duygusunu kimseye anlatamıyordu. Her adımında geçmişin gölgeleriyle savaşıyor, kendi zihninin labirentlerinde kayboluyordu."

Bu parçada edebiyatın aşağıdaki bilim dallarından hangisiyle olan ilişkisi en belirgindir?

Dilin, dil bilgisi kurallarını açıklamak, dil hakkında bilgi vermek amacıyla kullanılmasına "dil ötesi işlev" denir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde dil, dil ötesi işlevde kullanılmıştır?

Sanatsal (edebî) metinler ile öğretici metinlerin karşılaştırıldığı aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

Güzel sanatlar, kullandıkları malzemelere göre "görsel (plastik) sanatlar", "işitsel (fonetik) sanatlar" ve "dramatik (ritmik) sanatlar" olmak üzere üç gruba ayrılır. Edebiyat, malzemesi dil olan "işitsel (fonetik)" bir sanattır.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi edebiyatla aynı sanat grubunda yer alır?

Öğretici metinler kendi içinde "tarihî metinler", "felsefi metinler", "bilimsel metinler", "gazete çevresinde gelişen metinler", "kişisel hayatı konu alan metinler" ve "sözlü anlatım türleri" gibi kollara ayrılır.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi "sözlü anlatım türleri" arasında yer almaz?

Bir sınıfta öğretmen ile öğrenciler arasında şu konuşma geçer:

Öğretmen: "Arkadaşlar, sesim arkaya kadar net geliyor mu?"
Öğrenciler: "Evet öğretmenim, duyuyoruz."
Öğretmen: "Güzel. Bugün 'isim tamlamaları' konusunu öğreneceğiz. İki veya daha fazla ismin bir araya gelerek oluşturduğu söz öbeğine isim tamlaması denir. Şimdi herkes defterini çıkarsın ve bu tanımı yazsın."

Bu diyalogda dilin aşağıdaki işlevlerinden hangisine örnek gösterilebilecek bir kullanım yoktur?

Bir köy kahvesine giren mühendis, köylülere dönerek "Yolun bundan sonraki kısmı heyelan riski taşıyor mu?" diye sorar. Köylüler şaşkınlıkla birbirine bakar. İçlerinden yaşlı bir amca, "Biz heyelan ne demek bilmeyiz evlat; toprak kayması dersen anlarız, o da ilerideki virajda çok olur." der.

Bu parçada yaşanan iletişim aksaklığının temel sebebi, iletişimin hangi ögesinin ortak bir zeminde buluşamamış olmasından kaynaklanmaktadır?

Aşağıda iki farklı metinden alınmış parçalar verilmiştir:

I. Metin: "Sonbahar rüzgârları ağaçların sararmış yapraklarını birer birer koparıp savururken, sokaklar hüznün sarı rengine bürünmüştü. Her yaprak, geçmişe veda eden birer mektup gibi süzülüyordu yere."

II. Metin: "Sonbahar, kuzey yarım kürede eylül, ekim ve kasım aylarını kapsayan mevsimdir. Bu dönemde güneş ışınlarının geliş açısı küçülür, sıcaklıklar düşer ve yapraklı ağaçlar klorofil miktarının azalmasıyla yapraklarını döker."

Bu iki metin karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?