✅ 9. Sınıf Edebiyat: Kuram Test Çöz
✅ 9. Sınıf Edebiyat: Kuram Testi
Edebiyat; duygu, düşünce ve hayallerin dil aracılığıyla estetik bir değer kazanacak şekilde ifade edilmesi sanatıdır.
Buna göre edebiyatın temel malzemesi aşağıdakilerden hangisidir?
B) Dil
C) Renk
D) Taş
E) Hareket
Güzel sanatlar kullanılan malzemeye göre işitsel (fonetik), görsel (plastik) ve dramatik (ritmik) sanatlar olmak üzere üç ana gruba ayrılır.
Buna göre, aşağıdaki sanat dallarından hangisi edebiyat ile aynı grupta yer alır?
B) Heykel
C) Müzik
D) Tiyatro
E) Mimari
Bir sınıfta öğretmen öğrencilerine "Yarınki sınav için hazırlıklarınızı tamamladınız mı?" diye sorar. Öğrenciler de hep bir ağızdan "Evet, tamamladık öğretmenim." cevabını verirler.
Bu iletişim sürecindeki "dönüt (geri bildirim)" aşağıdakilerden hangisidir?
B) Öğrenciler
C) Sınıf ortamı
D) "Evet, tamamladık öğretmenim." sözü
E) "Yarınki sınav için hazırlıklarınızı tamamladınız mı?" sorusu
"Su, deniz seviyesinde ve normal şartlar altında 100 santigrat derecede kaynar."
Bu cümlede dil, hangi işleviyle kullanılmıştır?
B) Heyecana bağlı işlev
C) Alıcıyı harekete geçirme işlevi
D) Kanalı kontrol işlevi
E) Dil ötesi işlev
"İçindeki sıkıntı her geçen dakika daha da büyüyordu. Kendini yalnız, çaresiz ve toplumdan soyutlanmış hissediyordu. Çocukluğunda yaşadığı o travmatik olay, bugün attığı her adımda zihninin bir köşesinden çıkıp ona ket vuruyordu. Kendi benliğiyle giriştiği bu amansız savaşı kazanıp kazanamayacağını bilmiyordu."
Bu edebi metnin yazarının, kahramanın durumunu tahlil ederken aşağıdaki bilim dallarının hangisinden doğrudan yararlandığı söylenebilir?
B) Psikoloji
C) Tarih
D) Coğrafya
E) Felsefe
I. Metin: "Güneş, dağların arkasından yavaşça süzülürken altın sarısı ışıklarıyla vadiyi adeta bir masal diyarına çeviriyordu. Ağaçların yaprakları hafif rüzgarda fısıldaşıyor, nehir coşkuyla akıyordu."
II. Metin: "Güneş, Güneş Sistemi'nin merkezinde yer alan yıldızdır. Orta büyüklükte bir yıldız olan Güneş, tek başına Güneş Sistemi kütlesinin %99.8'ini oluşturur."
Bu iki metin karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
B) I. metinde kurmaca bir gerçeklik, II. metinde ise nesnel bir gerçeklik söz konusudur.
C) I. metinde kelimeler mecaz ve yan anlamlarıyla, II. metinde ise terim ve gerçek anlamlarıyla yer almıştır.
D) Her iki metnin de temel amacı okuyucuya doğrudan bilimsel bilgi aktarmaktır.
E) I. metin sanatsal (edebi) metinlere, II. metin ise öğretici metinlere örnek gösterilebilir.
Dilin işlevleriyle ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
A) "Lütfen kapıyı kapatıp yerlerinize oturun." -> Alıcıyı harekete geçirme işleviB) "Arka sıradakiler, sesimi net olarak duyabiliyor musunuz?" -> Kanalı kontrol işlevi
C) "Türkçede isim soylu sözcükler, isim çekim eklerini alarak çekimlenir." -> Dil ötesi işlev
D) "Ey bu topraklar için toprağa düşmüş asker!" -> Heyecana bağlı işlev
E) "Yarın hava sıcaklığının mevsim normallerinde seyretmesi bekleniyor." -> Şiirsel (sanatsal) işlev
Ahmet, kütüphanede ders çalışan arkadaşı Mehmet'e sessizce yaklaşarak fısıltıyla "Bana silgini verebilir misin?" der. Mehmet de kalem kutusundan silgisini çıkarıp Ahmet'e uzatır.
Bu iletişim sürecindeki ögelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
B) Alıcı: Mehmet
C) Bağlam (Ortam): Kütüphane
D) Kod (Şifre): Fısıltı
E) Kanal: Ses dalgaları (hava)
Edebiyat ile tarih bilimi arasındaki ilişkiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Tarihî olaylar ve şahsiyetler, edebi eserlere konu olabilir.B) Edebi eserler, yazıldıkları dönemin sosyal ve tarihi yapısını yansıtan birer belge niteliği taşıyabilir.
C) Tarihçi de edebiyatçı da geçmişi ele alırken tamamen aynı yöntemleri ve nesnel dili kullanmak zorundadır.
D) Bir edebi eseri doğru yorumlayabilmek için o eserin yazıldığı dönemin tarihi şartlarını bilmek gerekir.
E) Edebiyat tarihi, edebi eserlerin ve sanatçıların tarihsel süreç içerisindeki gelişimini inceleyen ortak bir alandır.
Öğretici metinler; kişisel hayatı konu alan metinler ve gazete çevresinde gelişen metinler olmak üzere iki ana gruba ayrılır.
Buna göre, aşağıdaki metin türlerinden hangisi sınıflandırma bakımından diğerlerinden farklı bir grupta yer alır?
B) Anı (Hatırat)
C) Mektup
D) Makale
E) Gezi Yazısı
Klasik sınıflandırmanın dışında modern sınıflandırmada sanatlar; yüzey sanatları, hacim sanatları, mekan sanatları, dil sanatları, ses sanatları, hareket sanatları ve dramatik sanatlar olarak da gruplandırılır.
Buna göre, hem görselliği hem de hareketi ve sesi içinde barındıran, sinema ve tiyatro gibi sanatların dahil olduğu grup aşağıdakilerden hangisidir?
B) Dramatik (Ritmik) Sanatlar
C) Fonetik Sanatlar
D) Yüzey Sanatları
E) Hacim Sanatları
"Sana gitme demeyeceğim.
Üşüyorsun ceketimi al.
Günün en güzel saatleri bunlardır.
Yanımda kal."
(Özdemir Asaf)
Bu şiirsel metinle ilgili olarak yapılan aşağıdaki analizlerden hangisi, edebiyat kuramı ve iletişim ögeleri açısından en kapsamlı ve doğru değerlendirmedir?
B) Şair (gönderici), hissettiği duyguları alıcıya (okuyucuya/sevgiliye) aktarırken dili şiirsel (sanatsal) işlevde kullanmış; "gitme" mesajını doğrudan bir emir yerine estetik ve dolaylı bir çağrışımla iletmeyi tercih etmiştir.
C) Bu metinde iletişim ögelerinden "kanal" sadece yazılı mecradır; şiir sözlü olarak okunduğunda iletişim süreci tamamen kesintiye uğrar ve bağlam kaybolur.
D) Metindeki "Üşüyorsun ceketimi al" ifadesi dil ötesi işlevin bir örneğidir çünkü dilin kendi kuralları hakkında dilbilgisel bir açıklama yapmaktadır.
E) Şiirde alıcının dönütü (geri bildirimi) metnin içinde açıkça verilmiştir, bu yüzden gönderici ile alıcı arasındaki iletişim tek yönlü olmaktan çıkıp çift yönlü bir bilimsel tartışmaya dönüşmüştür.
"Edebi eserlerde dile getirilen gerçeklik, dış dünyadaki nesnel gerçekliğin bire bir kopyası değildir. Yazar, dış dünyadan aldığı malzemeyi kendi düş gücü, birikimi ve estetik anlayışıyla yeniden şekillendirir. Bu yüzden edebi eserlerdeki dünya 'kurmaca' bir dünyadır."
Bu açıklamadan yola çıkılarak hazırlanan aşağıdaki sorulardan hangisinin cevabı, edebi metinlerin "kurmaca" olma özelliğini doğrudan destekler niteliktedir?
B) Bir otobiyografide yazarın doğum yeri ve yılı gibi bilgilerin kesin ve değiştirilemez olmasının sanatsal değeri üzerindeki etkisi nedir?
C) Bir romandaki kahramanın gerçek hayatta hiç yaşamamış olmasına rağmen okuyucuda derin bir gerçeklik hissi ve empati uyandırmasının sırrı nedir?
D) Bilimsel bir makalede kullanılan terimlerin sözlük anlamlarının dışına çıkılarak mecazlaştırılmasının bilgi aktarımındaki rolü nedir?
E) Gazete haberlerinde muhabirin kendi kişisel yorumlarını ve hayal gücünü habere katmasının nesnel habercilik ilkesiyle ilişkisi nasıl kurulur?
Sınıf başkanı Elif, gürültü yapan sınıfa dönerek: "Arkadaşlar, lütfen sessiz olun, öğretmenimiz koridordan geliyor!" der. Bunun üzerine sınıftaki gürültü kesilir ve herkes sırasına oturur. O sırada içeri giren Türkçe öğretmeni: "Evet arkadaşlar, bugün 'Dilin İşlevleri' konusunu işleyeceğiz. Dil, insanların duygu ve düşüncelerini aktarmak için kullandığı en gelişmiş iletişim aracıdır." diyerek derse başlar.
Bu parçadaki iletişim süreçleri analiz edildiğinde aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
B) Sınıftaki öğrencilerin gürültüyü kesip sıralarına oturması, Elif'in iletisine verilen fiili bir "dönüt"tür.
C) Türkçe öğretmeninin "Dil, insanların duygu ve düşüncelerini..." ile başlayan cümlesinde dil, "dil ötesi işlev"de kullanılmıştır.
D) Elif ile sınıf arkadaşları arasındaki iletişimin "bağlamı" okul/sınıf ortamıdır.
E) Öğretmenin konuşmasında dil "heyecana bağlı işlev"de kullanılmıştır çünkü sınıfa hitap ederken coşkulu bir anlatım benimsemiştir.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-edebiyat-kuram/testler