✅ 9. Sınıf Edebiyat: Edebiyat: İçerik, Tür, Şekil, Dönem, Zihniyet ve Üslup Test Çöz
✅ 9. Sınıf Edebiyat: Edebiyat: İçerik, Tür, Şekil, Dönem, Zihniyet ve Üslup Testi
Edebiyat; duygu, düşünce ve hayallerin dil aracılığıyla estetik bir şekilde ifade edilmesi sanatıdır. Güzel sanatlar, kullanılan malzemeye (ortaçlarına) göre sınıflandırılır.
Buna göre edebiyat, güzel sanatların hangi kolu içinde yer alır?
B) İşitsel (Fonetik) Sanatlar
C) Dramatik (Ritmik) Sanatlar
D) Karma Sanatlar
E) Pratik (Endüstriyel) Sanatlar
Edebî metinler ile öğretici metinler amaç, dil ve içerik yönünden birbirinden ayrılır.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi "edebî (sanatsal) metinlerin" bir özelliği değildir?
B) Okuyucuda estetik bir zevk ve heyecan uyandırmayı amaçlaması
C) Bilgi verme ve kanıtlama amacının ön planda olması
D) Öznel bir anlatım tutumunun benimsenmesi
E) Çok anlamlılığa ve çağrışımlara açık olması
Bir sanatçının dili kullanma biçimi, sözcük seçimi, cümle kurma şekli ve anlatımındaki kendine has tarzına ne ad verilir?
A) TemaB) Zihniyet
C) Üslup
D) Tür
E) Şekil
Şiirde anlam bütünlüğü taşıyan ve kendi içinde bağımsız olan iki dizelik nazım birimine ne ad verilir?
A) DizeB) Beyit
C) Dörtlük
D) Bent
E) Kıt'a
"Zihniyet", bir dönemin dinî, siyasi, sosyal, askerî ve kültürel hayatının o dönemde verilen edebî eserlere yansımasıdır.
Buna göre, aşağıda verilen dizelerden hangisi İslamiyet öncesi Türk toplumunun göçebe yaşam tarzını ve kahramanlık zihniyetini doğrudan yansıtmaktadır?
B) Alp Er Tunga öldi mü / Issız acun kaldı mu / Ödlek öçin aldı mu / Emdi yürek yırtılur
C) Ne şair yaş döker ne âşık ağlar / Tarihe karıştı eski sevdalar / Sönmüş ufuklarda eski sevdalar
D) Beni candan usandırdı cefadan yâr usanmaz mı / Felekler yandı ahımdan muradım şem'i yanmaz mı
E) Gözüm seni görmek için elim sana ermek için / Bu canım senin yoluna kurban etmek için
"Yalnız senin gezdiğin bahçede açmaz çiçek,
Bizim diyarımızda binbir baharı saklar!
Kolumuzdan tutarak sen istersen bizi çek,
İncinir düz caddede dağda gezen ayaklar!"
Faruk Nafiz Çamlıbel'e ait bu dörtlükle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
B) Şiirin kafiye şeması çapraz kafiye (abab) düzenindedir.
C) "saklar" ve "ayaklar" sözcüklerinde "-aklar" sesleri zengin kafiye oluşturmuştur.
D) Şiirde sade, anlaşılır ve millî bir üslup tercih edilmiştir.
E) Şiir, hece ölçüsüyle yazılmıştır.
Türk edebiyatı tarih boyunca üç ana döneme ayrılmıştır: İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı, İslamiyet Etkisinde Gelişen Türk Edebiyatı ve Batı Etkisinde Gelişen Türk Edebiyatı.
Aşağıdakilerden hangisi bu dönemlerin belirlenmesinde etkili olan unsurlardan biri değildir?
B) Coğrafya değişikliği
C) Kültürel etkileşimler
D) Dil anlayışındaki farklılaşmalar
E) Sanatçıların kişisel ekonomik durumları
Edebî metinler "olay çevresinde gelişen metinler" ve "coşku ve heyecanı dile getiren metinler (şiir)" olarak ikiye ayrılır. Olay çevresinde gelişen metinler de kendi içinde "anlatmaya bağlı" ve "göstermeye bağlı" olarak sınıflandırılır.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi "anlatmaya bağlı metinler" ile "göstermeye bağlı metinler" arasındaki farklardan biri değildir?
B) Anlatmaya bağlı metinlerde tasvir (betimleme) ve tahlillere geniş yer verilirken, göstermeye bağlı metinlerde durumlar diyaloglar ve sahne direktifleriyle verilir.
C) Anlatmaya bağlı metinlerde zaman ve mekân sınırları daha esnekken, göstermeye bağlı metinlerde sahne olanakları nedeniyle bu unsurlar daha sınırlıdır.
D) Anlatmaya bağlı metinlerde estetik bir amaç güdülürken, göstermeye bağlı metinlerde sadece toplumsal fayda amacı güdülür.
E) Roman ve hikâye anlatmaya bağlı metinlere; trajedi, komedi ve dram ise göstermeye bağlı metinlere örnektir.
Dilin işlevleri, gönderici ile alıcı arasındaki iletişimin amacına göre belirlenir. Edebî metinlerde dil, okuyucuda estetik bir etki yaratmak amacıyla kullanılırken; öğretici metinlerde bilgi vermek amacıyla kullanılır.
Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde dil sırasıyla "sanatsal (şiirsel) işlev" ve "göndergesel işlev" özellikleri taşımaktadır?
B) I. Kitap okumak insanın hayal dünyasını zenginleştirir. / II. Bu kütüphanede toplam yirmi bin adet kitap bulunmaktadır.
C) I. Hey, oradaki çocuk, hemen buraya gel! / II. Ey bu topraklar için toprağa düşmüş asker!
D) I. Zamirler, isimlerin yerini tutan sözcüklerdir. / II. Sıfatlar ise isimleri niteleyen veya belirten sözcüklerdir.
E) I. İçimde her sabah uyanan bir umut var. / II. Gönül ne kahve ister ne kahvehane, gönül ahbap ister kahve bahane.
Şiirde şekil özellikleri ile içerik özellikleri birbirini tamamlar. Şiirin dış yapısını oluşturan ölçü, kafiye şeması, nazım birimi gibi unsurlar "nazım biçimini (şeklini)" oluştururken; şiirin temasına (konusuna) göre aldığı isimler "nazım türünü" oluşturur.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisinde "nazım biçimi" ve "nazım türü" doğru eşleştirilmiştir?
B) Nazım Biçimi: Koşma / Nazım Türü: Güzelleme
C) Nazım Biçimi: Taşlama / Nazım Türü: Semai
D) Nazım Biçimi: Kaside / Nazım Türü: İlahi
E) Nazım Biçimi: Ağıt / Nazım Türü: Şarkı
"Gözlerini açtığında odanın içine süzülen solgun gün ışığını gördü. Duvara asılı eski saat, zamanın acımasız akışını fısıldar gibi tik tak ediyordu. İçindeki yalnızlık hissi, dışarıdaki rüzgârın uğultusuyla birleşerek onu dipsiz bir boşluğa sürüklüyordu."
Bu parçanın içerik, üslup ve anlatım özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
B) Kelimeler mecaz ve çağrışımsal anlamlarıyla kullanılarak sanatsal bir atmosfer oluşturulmuştur.
C) Olay çevresinde gelişen, kurmaca bir metinden alınmıştır.
D) Dil, göndergesel işlevde kullanılarak okuyucuya doğrudan bilgi aktarmak amaçlanmıştır.
E) Hüzünlü ve yalnızlık temalı bir içerik söz konusudur.
Aşağıda iki farklı edebî döneme ait şiir parçaları verilmiştir:
I. Metin:
"Gül yüzünde göreli zülf-i semensâlarını
Gülşen-i hüsnüne kul ettim gönül hanesini"
II. Metin:
"Ben bir Türk'üm, dinim, cinsim uludur;
Sinem, özüm ateş ile doludur.
İnsan olan vatanının kuludur."
Bu iki metin; içerik, dil, üslup ve yansıttıkları zihniyet açısından karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi yanlış olur?
B) I. metinde Arapça ve Farsça tamlamalarla yüklü, sanatlı bir dil tercih edilmişken II. metinde sade, halkın anlayabileceği bir Türkçe kullanılmıştır.
C) I. metin Divan edebiyatının estetik ve saray çevresi zihniyetini, II. metin ise Millî Edebiyat döneminin vatansever ve halkçı zihniyetini yansıtır.
D) Her iki metin de yazıldıkları dönemlerin dil ve sanat anlayışından bağımsız, tamamen şairlerin kişisel fantezilerine göre şekillenmiştir.
E) I. metinde aruz ölçüsü ve beyit nazım birimi kullanılırken II. metinde hece ölçüsü ve dörtlük nazım birimi tercih edilmiştir.
"Âlâ gözlü benli dilber
Koma beni el yerine
Altın kemerin olayım
Dola beni bel yerine"
Bu dörtlükle ilgili olarak yapılan aşağıdaki analizlerden hangisi kesinlikle yanlıştır?
B) "el yerine" ve "bel yerine" ifadelerinde "-ler yerine" kısımları redif, "e" ve "b" sesleri yarım kafiyedir.
C) Şiirin teması sevgiliye duyulan bağlılık olup lirik bir nitelik taşımaktadır.
D) Şiir, halk edebiyatı nazım biçimlerinden olan "semai"ye örnek gösterilebilir.
E) Şair, sevgilisine olan aşkını somut ve sade bir üslupla, dönemin halk zihniyetine uygun olarak dile getirmiştir.
Bir öğretmen, tahtaya edebî metinler ile öğretici metinlerin sınıflandırılmasına dair aşağıdaki tabloyu çizmiştir:
Metinlerin Sınıflandırılması
I. Sanatsal (Edebî) Metinler*
A) Coşku ve Heyecanı Dile Getiren Metinler:* Şiir
B) Olay Çevresinde Gelişen Metinler:*
* 1. Anlatmaya Bağlı Metinler: Roman, Hikâye, Masal, Destan
* 2. Göstermeye Bağlı Metinler: Trajedi, Komedi, Dram, Karagöz
II. Öğretici Metinler*
A) Tarihî Metinler, Felsefi Metinler, Bilimsel Metinler*
B) Gazete Çevresinde Gelişen Metinler:* Makale, Deneme, Fıkra, Eleştiri
C) Kişisel Hayatı Konu Alan Metinler:* Anı, Günlük, Mektup, Gezi Yazısı
Bu tabloyu inceleyen bir öğrenci, bazı türlerin yer değiştirmesi gerektiğini savunmuştur. Buna göre, aşağıdaki iddialardan hangisi tablodaki sınıflandırmanın bilimsel doğruluğunu sağlamak için yapılması gereken bir düzeltmedir?
B) "Karagöz" göstermeye bağlı metinlerden çıkarılıp anlatmaya bağlı metinler kısmına eklenmelidir.
C) "Deneme" ve "Fıkra" türleri gazete çevresinde gelişen metinlerden çıkarılıp sanatsal metinlerin "Coşku ve Heyecanı Dile Getiren Metinler" kısmına eklenmelidir.
D) "Anı" ve "Günlük" türleri öğretici metinlerden tamamen çıkarılıp olay çevresinde gelişen anlatmaya bağlı metinler grubuna alınmalıdır.
E) Tablo bu hâliyle tamamen doğrudur; herhangi bir türün yerinin değiştirilmesine gerek yoktur.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-edebiyat-edebiyat-icerik-tur-sekil-donem-zihniyet-ve-uslup/testler