✅ 9. Sınıf Edebiyat: Edebi ve öğretici metinler Test Çöz
✅ 9. Sınıf Edebiyat: Edebi ve öğretici metinler Testi
Edebi (sanatsal) metinler ile ilgili aşağıda verilen yargılardan hangisi doğrudur?
A) Temel amaç okuyucuya doğrudan bilgi vermektir.B) Kelimeler yalnızca sözlük anlamlarıyla (ilk anlam) kullanılır.
C) Okuyucuda estetik haz ve duygusal heyecan uyandırmak hedeflenir.
D) Doğrulanabilir ve yanlışlanabilir nesnel gerçeklikler sunulur.
E) Üslup kaygısı güdülmez, tamamen sade bir dil kullanımı zorunludur.
Öğretici metinlerin genel özellikleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
A) Nesnel bir anlatım tutumu sergilemeB) Okuyucuya bilgi verme ve öğretme amacı taşıma
C) Kelimelerin çoğunlukla mecaz ve imgesel anlamlarına başvurma
D) Açıklayıcı ve tartışmacı anlatım biçimlerini kullanma
E) Açık, net ve anlaşılır bir dil tercih etme
Aşağıdaki metin türlerinden hangisi sanat metinleri (edebi metinler) grubunda yer alır?
A) MakaleB) Otobiyografi
C) Masal
D) Gezi yazısı
E) Fıkra (Köşe yazısı)
Sanat metinleri (edebi metinler) yapıları ve işlevleri bakımından "Coşku ve Heyecanı Dile Getiren Metinler" ile "Olay Çevresinde Gelişen Metinler" olarak iki ana gruba ayrılır.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi coşku ve heyecanı dile getiren edebi metinler arasında yer alır?
B) Şiir
C) Tiyatro
D) Hikâye
E) Destan
Edebi metinlerde yer alan gerçeklik ile öğretici metinlerdeki gerçeklik anlayışı birbirinden farklıdır. Edebi metinlerde dış dünyada var olan gerçeklik, sanatçının zihninde ve düş dünyasında yeniden yorumlanarak dönüştürülür.
Bu durum edebi metinlerin hangi temel özelliği ile açıklanır?
B) Kurmaca (tasarlanmış) bir gerçeklik sunmasıyla
C) Terimsel kelimelere ve nesnel verilere yer vermesiyle
D) Dilin tamamen göndergesel işlevde kullanılmasıyla
E) Her okuyan tarafından tek bir anlama çekilmesiyle
I. Dil daha çok göndergesel işlevde kullanılır.
II. Yan anlam değeri yüksek, imgesel bir anlatım tercih edilir.
III. Verilen bilgiler kişiden kişiye değişmeyen, doğrulanabilir niteliktedir.
IV. Yazar kendi öznel duygu dünyasını ve estetik anlayışını öne çıkarır.
Yukarıda verilen özelliklerden hangileri öğretici metinler için geçerlidir?
B) I ve IV
C) II ve III
D) II ve IV
E) III ve IV
Metin I: Rüzgâr dalları hışırdatıyor, sararmış yapraklar hüzünlerini toprağa fısıldıyordu. Yalnızlık, şehrin üzerine çöken gri bir sis gibi ruhumu sarıyordu.
Metin II: Sonbahar mevsiminde yapraklardaki klorofil miktarı azalır. Güneş ışığının azalmasıyla birlikte bitkiler besin üretimini yavaşlatır ve yaprak dökümü gerçekleşir.
Bu iki metin karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
B) Metin I'de kelimeler çağrışımsal anlamda, Metin II'de ilk (gerçek) anlamlarıyla kullanılmıştır.
C) Metin I'de estetik haz uyandırma, Metin II'de bilgi verme amacı öne çıkmaktadır.
D) Metin I'de dil sanatsal/şiirsel işlevde, Metin II'de göndergesel işlevdedir.
E) Her iki metinde de nesnel ve kanıtlanabilir verilere dayanarak anlatım yapılmıştır.
Göstermeye bağlı edebi metinler (tiyatro vb.) ile ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
A) Olaylar yalnızca bir anlatıcının (yazarın) ağzından okuyucuya aktarılır.B) Sahnede sergilenmek amacıyla diyalog ve sahne hareketleri üzerine kurgulanır.
C) Sadece makale, deneme ve eleştiri gibi gazete çevresinde gelişen türleri kapsar.
D) Bilimsel gerçekleri açıklamak amacıyla hazırlanan öğretici yazılardır.
E) Okuyucuda veya izleyicide hiçbir biçimde duygusal bir etki uyandırmaz.
Öğretici metinlerde kullanılan dil ile edebi metinlerde kullanılan dilin karşılaştırılmasına ilişkin aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?
A) Öğretici metinlerde sözcükler genellikle temel anlamlarıyla, edebi metinlerde ise çoğunlukla yan ve mecaz anlamlarıyla yer alır.B) Öğretici metinler açık, net ve tek anlamlıyken; edebi metinler çok anlamlılığa açıktır.
C) Edebi metinlerde üslup ve söyleyiş güzelliği ön plandayken öğretici metinlerde sadelik ve anlaşılırlık esastır.
D) Öğretici metinlerde dil heyecana bağlı işlevde kullanılırken edebi metinlerde daima göndergesel işlevde kullanılır.
E) Edebi metinlerde öznel bakış açısı hâkimken öğretici metinlerde nesnel bir tutum sergilenmeye çalışılır.
Aşağıdaki grupta yer alan metin türlerinin tamamı "Olay Çevresinde Gelişen Edebi Metinler" kategorisine girmektedir?
A) Roman - Hikâye - TiyatroB) Makale - Deneme - Fıkra
C) Anı - Biyografi - Mektup
D) Gezi Yazısı - Sohbet - Eleştiri
E) Şiir - Masal - Otobiyografi
Bir edebi metin, okuyucunun bilgi birikimine, ruh haline ve deneyimlerine bağlı olarak her okunduğunda farklı duygu, düşünce ve çağrışımlara kapı aralayabilir.
Bu durum edebi metinlerin hangi özelliğinin bir sonucudur?
B) Zengin çağrışımlara ve çok anlamlılığa sahip olmasının
C) Okura doğrudan toplumsal öğütler verme amacı taşımasının
D) Tek ve kesin bir yorum sınırında kalmasının
E) Doğrulanabilir nesnel ifadeler içermesinin
Bir lise öğrencisi edebiyat dersi projesi için incelediği bir metin hakkında defterine şu notları almıştır:
1. Metindeki olaylar ve kişiler gerçek yaşamdan izler taşısa da yazarın hayal gücüyle yeniden biçimlendirilmiştir.
2. Kullanılan sözcükler okurun zihninde yeni imgeler ve estetik heyecanlar oluşturacak şekilde özenle seçilmiştir.
3. Metin, okuyucunun duygu dünyasına seslenmektedir; sunduğu dünya bilimsel açıdan "doğru" ya da "yanlış" olarak sınanamaz.
Buna göre, öğrencinin incelediği bu metin hakkında aşağıdakilerden hangisi kesinlikle söylenebilir?
B) Metin kişisel hayatı konu alan öğretici bir metindir ve doğrudan somut gerçekliği aktarır.
C) Metin sanatsal (edebi) bir metindir ve kurmaca bir gerçeklik üzerine inşa edilmiştir.
D) Metin bilimsel bir rapordur ve somut verilerin sınıflandırılmasıyla oluşturulmuştur.
E) Metin güncel bir fıkradır (köşe yazısı) ve toplumsal bir sorunu tarafsızca açıklar.
(I) Metinler; yazılış amaçlarına, gerçeklikle ilişkilerine ve dilin kullanım şekillerine göre edebi ve öğretici metinler olmak üzere iki temel gruba ayrılır. (II) Öğretici metinlerde yazar, okuyucuyu bilgilendirmek, eğitmek veya ona bir fikri benimsetmek amacıyla hareket eder. (III) Bu tür metinlerde kelimeler genellikle ilk ve doğrudan anlamlarıyla kullanılır, süslü söyleyişlerden kaçınılır. (IV) Edebi metinlerde ise temel amaç okuyucuda estetik haz uyandırmak olduğu için kurgusal bir dünyada imgelerden yararlanılır. (V) Dolayısıyla edebi metinler de tıpkı öğretici metinler gibi deney ve gözlem yoluyla doğrulanabilir veya yanlışlanabilir niteliktedir.
Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde bir bilgi yanlışı yapılmıştır?
B) II
C) III
D) IV
E) V
Edebi metinler ile öğretici metinlerin karşılaştırıldığı bir çalışma tablosunda şu eşleştirmelere yer verilmiştir:
I. Amaç: Edebi Metin $\rightarrow$ Estetik zevk uyandırmak; Öğretici Metin $\rightarrow$ Bilgi vermek ve öğretmek
II. Gerçeklik: Edebi Metin $\rightarrow$ Kurmaca / Dönüştürülmüş gerçeklik; Öğretici Metin $\rightarrow$ Dış dünyadaki nesnel gerçeklik
III. Dilin İşlevi: Edebi Metin $\rightarrow$ Göndergesel işlev; Öğretici Metin $\rightarrow$ Şiirsel / Sanatsal işlev
IV. Anlam: Edebi Metin $\rightarrow$ Çok anlamlılık, çağrışımsallık; Öğretici Metin $\rightarrow$ Tek anlamlılık, açıklık
V. Dilin Kullanımı: Edebi Metin $\rightarrow$ Mecaz ve imgesel anlatım; Öğretici Metin $\rightarrow$ Sözcüklerin ilk/gerçek anlamları
Yukarıda verilen numaralanmış karşılaştırmaların hangisinde bilgi ters verilerek bir yanlışlık yapılmıştır?
B) II
C) III
D) IV
E) V
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-edebiyat-edebi-ve-ogretici-metinler/testler