✅ 9. Sınıf Coğrafya: Maarif modeli 2. dönem Test Çöz

Atmosferi oluşturan katmanların kendilerine has özellikleri bulunmaktadır. Bunlardan biri de iklim olaylarının (yağış, rüzgar, nem vb.) sadece bu katmanda görülmesidir.

Hava olaylarının sadece bu katmanda gerçekleşmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Yeryüzünden yükseldikçe atmosferin yoğunluğunun ve yerden yansıyan ışınların etkisinin azalması nedeniyle sıcaklık her $ 200 $ metrede yaklaşık $ 1 $°C azalır.

Buna göre, deniz seviyesinden $ 200 $ metre yükseklikteki bir istasyonda sıcaklık $ 15 $°C olarak ölçülmüşken, aynı dağın $ 1200 $ metre yüksekliğindeki diğer bir istasyonunda sıcaklığın kaç °C olması beklenir?

Gündüz karalar denizlere göre daha hızlı ısınarak alçak basınç alanı oluştururken, denizler daha serin kalır ve yüksek basınç alanı olur. Bu durum gündüz denizden karaya doğru esen rüzgarlara neden olur. Gece ise bu durumun tam tersi gerçekleşir.

Bu parçada oluşum mekanizması anlatılan meltem rüzgarlarının ortaya çıkmasındaki temel neden aşağıdakilerden hangisidir?

Havadaki su buharının, sıcaklığın sıfır derecenin ($ 0 $°C) altında olduğu soğuk günlerde, toprak, taş ve bitki yaprakları gibi soğuk yüzeyler üzerinde doğrudan katı faza geçerek buz kristalleri şeklinde birikmesiyle oluşan yoğunlaşma türü aşağıdakilerden hangisidir?

Yeryüzünde sıcaklığa bağlı olarak oluşan termik basınç kuşaklarının yanı sıra, belirli enlemlerde havanın alçalması veya yükselmesiyle dinamik basınç kuşakları da meydana gelir. Özellikle $ 30 $ derece enlemlerinde dinamik yüksek basınç, $ 60 $ derece enlemlerinde ise dinamik alçak basınç alanları oluşur.

Bu dinamik basınç kuşaklarının oluşmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Akdeniz iklimi; yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı geçen, karakteristik bitki örtüsü maki olan bir iklim tipidir.

Akdeniz ikliminin dünyadaki dağılışı göz önüne alındığında, aşağıdaki bölgelerin hangisinde bu iklim tipinin görülmesi beklenmez?

Bağıl nem, havada bulunan su buharı miktarının (mutlak nem), havanın o sıcaklıkta taşıyabileceği en fazla su buharı miktarına (maksimum nem) oranıdır. Sıcaklık arttıkça havanın maksimum nem kapasitesi artar, bu durum mutlak nem değişmediği sürece bağıl nemin düşmesine neden olur.

Buna göre, gün içindeki mutlak nem miktarının sabit kaldığı varsayılırsa, bağıl nem oranının en düşük seviyede olması beklenen zaman dilimi aşağıdakilerden hangisidir?

Rüzgarlar, yüksek basınç alanlarından alçak basınç alanlarına doğru olan yatay hava hareketleridir. Dünya'nın kendi ekseni etrafında dönmesi nedeniyle rüzgarlar düz bir hat izlemez, Kuzey Yarım Küre'de hareket yönünün sağına, Güney Yarım Küre'de ise soluna saparlar.

Buna göre, Kuzey Yarım Küre'deki bir alçak basınç merkezinde rüzgarların esiş yönü ve sapma durumu aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak tarif edilmiştir?

Türkiye, Kuzey Yarım Küre'de Orta Kuşak'ta yer alan bir ülkedir. Bu coğrafi konum nedeniyle dağların güney yamaçları, kuzey yamaçlarına göre yıl boyunca güneş ışınlarını daha büyük açıyla alır. Bu duruma "bakı etkisi" denir.

Buna göre, Türkiye'deki bir dağın güney yamacında, kuzey yamacına göre aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenmez?

Farklı sıcaklık ve nem özelliğine sahip sıcak ve soğuk hava kütlelerinin karşılaşma alanlarında, sıcak havanın soğuk hava üzerinde yükselerek soğuması sonucu oluşan yağışlara "cephe (frontal) yağışları" denir.

Bu yağış türünün dünyada en belirgin ve yaygın olarak görüldüğü kuşak veya enlem çevresi aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'nin coğrafi konumu nedeniyle kuzey sektörlü rüzgarlar sıcaklığı düşürürken, güney sektörlü rüzgarlar sıcaklığı artırıcı etki yapar. Bu durum "Kayıp Sakal" kısaltması ile kodlanan yerel rüzgarlar için de geçerlidir.

Buna göre, Türkiye'yi kuzeybatıdan etkileyerek sıcaklığı hızla düşüren rüzgar ile güneydoğudan eserek kuru ve sıcak hava getiren rüzgar çifti aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Bir bölgenin iklim özellikleri hakkında şu bilgiler verilmiştir:
- Yıllık sıcaklık ortalaması $ 20 $°C'nin üzerindedir ve sıcaklık yıl boyunca yüksek kalır.
- Yıllık yağış miktarı oldukça fazladır ancak yağışlar yıl içine düzenli dağılmamış, yaz aylarında belirgin bir artış gösterirken kış aylarında kuraklık yaşanmaktadır.
- Doğal bitki örtüsü, yağışlı dönemde yeşeren uzun boylu otsu topluluklar ile akarsu boylarında görülen galeri ormanlarından oluşur.

Bu bölge ve iklim tipiyle ilgili olarak yapılan aşağıdaki yorumlardan hangisi kesinlikle yanlıştır?

Bir coğrafya öğretmeni tahtaya şu bilgileri yazmıştır:
"Bir bölgede rüzgarın esme yönü ve sapma derecesi; basınç merkezlerinin konumu, basınç farkı, yer şekilleri ve Dünya'nın günlük hareketi gibi faktörlere bağlıdır."

Öğretmen daha sonra düz bir ovada yer alan iki farklı merkez arasındaki izobar (eş basınç) durumunu sözel olarak şöyle betimlemiştir:
"K merkezinde basınç $ 1016 $ mb, L merkezinde ise $ 1008 $ mb'dir. K merkezi, L merkezinin tam batısında yer almaktadır. Bu bölge Kuzey Yarım Küre'de bulunmaktadır."

Buna göre, K merkezinden esmeye başlayan rüzgarın L merkezine doğru hareket ederken izleyeceği yön ve sapma durumu hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Küresel iklim değişikliği, beşerî faaliyetler sonucu atmosfere salınan sera gazlarının artmasıyla hız kazanmıştır. Bu süreçte bazı doğal mekanizmalar "pozitif geribesleme (positive feedback)" yaratarak iklim değişikliğinin etkilerini daha da hızlandırmaktadır. Pozitif geribesleme; bir sürecin ortaya çıkardığı sonucun, o süreci daha da kuvvetlendirip hızlandırması durumudur.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi küresel iklim değişikliğinin doğrudan neden olduğu bir pozitif geribesleme mekanizmasına örnek olarak gösterilebilir?