✅ 9. Sınıf Coğrafya: İç kuvvetler Test Çöz

Esnek tortul tabakaların yan basınçlara uğramasıyla kıvrılarak yükselmesi sonucu antiklinal ve senklinaller oluşur. Bu şekilde oluşan dağlara kıvrım dağları denir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kıvrılma sonucunda oluşmuş bir dağ sırasıdır?

Yeryüzünü şekillendiren iç kuvvetler, enerjilerini yerin derinliklerinde bulunan manto tabakasındaki konveksiyonel akımlardan alır.

Aşağıdakilerden hangisi bu enerjinin doğrudan etkisiyle oluşan bir süreç değildir?

Yer kabuğunun geniş alanlarının yavaşça yükselmesi veya alçalması olayına epirojenez denir.

Epirojenez sürecinde kara kütlelerinin ağırlığının artması veya azalmasıyla bozulan, yer kabuğu ile manto arasındaki dengeye ne ad verilir?

Volkanik patlamalar sırasında gaz sıkışması ve patlaması sonucu yer kabuğunda oluşan daire veya elips şeklindeki çukurluklara ne ad verilir?

Yeryüzünde meydana gelen depremler oluşum nedenlerine göre tektonik, volkanik ve çöküntü depremleri olarak üçe ayrılır.

Buna göre, yeryüzünde etki alanı en geniş olan ve en fazla can ve mal kaybına yol açan deprem türü ile bu depremlerin en yoğun görüldüğü alanlar aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Karaların dış kuvvetler tarafından aşındırılarak hafiflemesi sonucu kara kütlesi yükselir. Bu durum deniz seviyesinin gerilemesine neden olur. Bu olaya "deniz gerilemesi" (regresyon) denir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi regresyon sürecinde gerçekleşen bir durumdur?

Magmanın yer kabuğunun derinliklerinde yavaş yavaş soğuyarak katılaşmasıyla derinlik volkanizması şekilleri oluşur. Bu şekiller zamanla üzerlerindeki örtü tabakasının aşınmasıyla yeryüzüne çıkabilir.

Buna göre, magmanın tabakaları dikey yönde keserek bir duvar veya damar şeklinde katılaşmasıyla oluşan derinlik volkanizması şekli aşağıdakilerden hangisidir?

Sertleşmiş tortul tabakaların yan basınçlara uğradığında kıvrılamayıp kırılmasıyla kırıklı dağlar oluşur. Bu kırılma hatları boyunca yükselen kısımlara horst, çöken kısımlara ise graben denir.

Buna göre, kırıklı dağ yapısının yaygın olduğu bir bölge için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Alfred Wegener tarafından ortaya atılan "Kıtaların Kayması Kuramı"na göre kıtalar geçmişte tek bir kıta (Pangea) iken zamanla parçalanarak günümüzdeki konumunu almıştır. Levhaların birbirine yaklaştığı sınırlar yeryüzünün en hareketli alanlarıdır.

Buna göre, iki kıtasal levhanın birbirine doğru yaklaşması ve çarpışması sonucunda aşağıdakilerden hangisinin oluşması beklenir?

Depremlerle ilgili bazı kavramlar aşağıda açıklanmıştır:
- Yer kabuğu içindeki depremin başladığı, enerjinin açığa çıktığı odak noktasıdır.
- Deprem odağına yeryüzündeki en yakın noktadır, sarsıntının en şiddetli hissedildiği yerdir.
- Deprem dalgalarının genliğini ve süresini kaydeden alettir.
- Deprem sırasında açığa çıkan enerjinin miktarını belirten ölçüdür.

Buna göre, açıklaması verilen kavramlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Aktif volkanların yeryüzündeki dağılışı incelendiğinde, bu alanların büyük bir kısmının Büyük Okyanus kıyıları boyunca uzandığı görülür. Bu bölgeye "Pasifik Ateş Çemberi" adı verilir.

Buna göre, aktif volkanların bu bölgede yoğunlaşmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Yer kabuğu (litosfer), yoğunluğu daha fazla olan manto (astenosfer) üzerinde yüzer durumdadır. Tıpkı bir geminin yükü arttıkça suya batması, yükü hafifledikçe su yüzeyine çıkması gibi, yer kabuğu da ağırlığı değiştikçe mantoya batar veya yükselir. Bu dengeye "izostatik denge" denir.

Buna göre, aşağıda verilen olaylardan hangisi bir kara kütlesinin hafifleyerek yükselmesine ve buna bağlı olarak deniz gerilemesine (regresyon) neden olan süreçlerden biri olamaz?

Bir coğrafya öğretmeni tahtaya iki farklı dağ oluşumuna ait şu betimlemeleri yazmıştır:

I. Bölge: Esnek tortul tabakalar yan basınçlarla sıkışmış, kubbeleşen yüksek kısımlar (antiklinal) ile çukurlaşan alçak kısımlar (senklinal) oluşmuştur.
II. Bölge: Sertliğini kaybetmemiş tortul tabakalar yan basınçlara maruz kaldığında kırılmış, kırılma hattı boyunca yükselen bloklar (horst) ile çöken bloklar (graben) meydana gelmiştir.

Bu iki bölge karşılaştırıldığında yapılan aşağıdaki analizlerden hangisi kesinlikle yanlıştır?

Depremin yeryüzünde meydana getirdiği hasarın boyutu; depremin büyüklüğü (magnitüdü), odağın derinliği, binaların dayanıklılığı ve zeminin jeolojik yapısı gibi birçok faktöre bağlıdır.

Aynı büyüklükte (örneğin $ 7.0 $ magnitüdünde) ve aynı odak derinliğine sahip iki farklı depremin, farklı bölgelerde oluşturduğu yıkım etkisinin birbirinden çok farklı olması üzerinde aşağıdakilerden hangisinin etkisi en azdır?