✅ 9. Sınıf Coğrafya: Ekstrem Doğa Olayları, Afet Güvenlik Açığı ve Türkiye'deki Afet Türleri Test Çöz
✅ 9. Sınıf Coğrafya: Ekstrem Doğa Olayları, Afet Güvenlik Açığı ve Türkiye'deki Afet Türleri Testi
Doğada meydana gelen, alışılmışın dışında olan ve nadir görülen, doğa ile insan faaliyetlerini olumsuz etkileyen olaylara "ekstrem doğa olayları" denir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir doğa olayının ekstrem olarak nitelendirilmesi için temel ölçüttür?
A) Her yıl düzenli olarak gerçekleşmesiB) Mevsim normallerinde seyretmesi
C) O güne kadar görülmemiş ya da çok nadir görülmesi
D) Sadece yerleşim yerlerinden uzak bölgelerde oluşması
E) İnsan müdahalesi sonucunda ortaya çıkması
Ekstrem doğa olayları kökenlerine göre jeolojik, meteorolojik ve hidrolojik olarak gruplandırılır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi "meteorolojik" kökenli bir ekstrem doğa olayıdır?
A) TsunamiB) Volkanik patlama
C) Şiddetli deprem
D) Aşırı sıcaklıklar
E) Heyelan
Türkiye'nin tektonik yapısı ve jeolojik özellikleri göz önüne alındığında, ülkemizde can ve mal kaybına en fazla neden olan doğal afet türü aşağıdakilerden hangisidir?
A) ÇığB) Deprem
C) Erozyon
D) Orman yangını
E) Kum fırtınası
Bir toplumun, yapının veya çevrenin olası bir doğal afetin etkilerine karşı koyabilme, hazırlıklı olma ve afet sonrası toparlanabilme kapasitesinin zayıf olmasına "afet güvenlik açığı" denir. Aşağıdakilerden hangisi bir bölgedeki afet güvenlik açığını artıran bir durumdur?
A) Binaların deprem yönetmeliğine uygun yapılmasıB) Halkın afet yönetimi konusunda eğitilmesi
C) Erken uyarı sistemlerinin kurulması
D) Kaçak yapılaşmanın ve dayanıksız konutların artması
E) Afet sonrası acil müdahale planlarının hazırlanması
Türkiye'de heyelan olaylarının en fazla Karadeniz Bölgesi'nde görülmesinde;
I. Eğim değerlerinin fazla olması,
II. Yağış miktarının yüksek olması,
III. Tabakaların eğim yönünde uzanması,
IV. Bitki örtüsünün gür olması
faktörlerinden hangileri doğrudan etkilidir?
B) II ve III
C) I, II ve III
D) II, III ve IV
E) I, II, III ve IV
Kuraklık, diğer ekstrem doğa olaylarından farklı olarak "sinsi" ilerleyen ve etkisi uzun yıllar sonra net bir şekilde hissedilen bir afettir. Kuraklığın etkilerinin artmasında aşağıdakilerden hangisinin payı en azdır?
A) Fosil yakıt kullanımının artmasıB) Su kaynaklarının aşırı ve bilinçsiz kullanımı
C) Küresel iklim değişikliği
D) Tarımda modern sulama yöntemlerine (damlama vb.) geçilmesi
E) Ormanlık alanların tahrip edilmesi
Tsunami, deniz tabanında meydana gelen deprem, volkanizma veya heyelanlar sonucu oluşan dev dalgalardır. Türkiye kıyıları için tsunami riski ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Türkiye iç deniz olduğu için tsunami riski %0 düzeyindedir.B) Sadece Karadeniz kıyılarında okyanus akıntılarına bağlı oluşur.
C) Geçmişte Marmara ve Akdeniz kıyılarında tsunami izlerine rastlanmıştır.
D) Tsunami sadece okyanus kıyılarında görülen bir olaydır.
E) Türkiye'de tsunaminin tek nedeni şiddetli fırtınalardır.
Türkiye'de orman yangınlarının büyük bir kısmı yaz aylarında Ege ve Akdeniz kıyılarında yoğunlaşmaktadır. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Bu bölgelerde iğne yapraklı ağaçların hiç bulunmamasıB) Yaz kuraklığının ve yüksek sıcaklıkların belirgin olması
C) Tarım alanlarının ormanlardan daha geniş yer kaplaması
D) Bu bölgelerin ortalama yükseltisinin az olması
E) Kış yağışlarının yetersiz olması
Şehirleşmenin yoğun olduğu bölgelerde, aynı miktarda yağış düşmesine rağmen kırsal bölgelere göre sel ve taşkın riskinin daha yüksek olduğu görülmektedir. Bu durumun temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Şehirlerdeki bitki çeşitliliğinin daha fazla olmasıB) Beton ve asfalt yüzeylerin suyun yer altına sızmasını engellemesi
C) Şehirlerin genellikle yüksek platolarda kurulması
D) Şehirlerdeki hava sıcaklığının kırsala göre düşük olması
E) Akarsu yataklarının şehir dışına taşınması
Erozyon ve heyelan sıkça birbirine karıştırılan ancak oluşum mekanizmaları farklı iki doğa olayıdır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi sadece "erozyon" için geçerli bir özelliktir?
A) Aniden gerçekleşen ve kütle hareketi şeklinde olan bir olaydır.B) Eğimli yamaçlarda yer çekimi etkisiyle oluşur.
C) Toprağın üst kısmının dış kuvvetler tarafından süpürülerek taşınmasıdır.
D) Can kayıplarına yol açan en hızlı doğal afettir.
E) Sadece kar erimelerinin olduğu dönemlerde görülür.
Türkiye'nin topografik ve iklimsel özellikleri dikkate alındığında, çığ riskinin en yüksek olduğu bölge ve bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisinde doğru eşleştirilmiştir?
A) İç Anadolu - Bitki örtüsünün cılız olmasıB) Marmara - Sanayileşmenin fazla olması
C) Doğu Anadolu - Kar kalınlığının fazla ve eğimin dik olması
D) Ege - Tektonik hareketlerin yoğun olması
E) Güneydoğu Anadolu - Yaz sıcaklıklarının yüksek olması
Bir bölgede meydana gelen doğa olayının "afet" boyutuna ulaşmasında sadece olayın şiddeti değil, o bölgedeki nüfus yoğunluğu ve ekonomik gelişmişlik düzeyi de etkilidir.
Buna göre;
X şehri: %10 eğimli, kişi başı milli gelir yüksek, binalar raylı sistemli.
Y şehri: %40 eğimli, kişi başı milli gelir düşük, binalar kerpiç ve denetimsiz.
Her iki şehirde de şiddeti aynı olan bir deprem ve aşırı yağış meydana geldiği varsayılırsa, aşağıdakilerden hangisi kesin olarak söylenebilir?
B) Y şehrinin afet güvenlik açığı X şehrinden daha fazladır.
C) X şehrinde heyelan riski Y şehrine göre daha yüksektir.
D) Her iki şehirde de ekonomik kayıplar eşit düzeyde gerçekleşir.
E) Coğrafi konumları aynı olduğu için afetlerin etkisi değişmez.
Bir bölgede hava sıcaklıklarının mevsim normallerinin çok üzerinde seyretmesi (ekstrem sıcak dalgası) durumunda aşağıdakilerden hangisinin yaşanması beklenmez?
A) Enerji tüketiminin (soğutma amaçlı) rekor seviyelere ulaşmasıB) Tarımsal ürünlerde verim kaybı ve kuruma gözlenmesi
C) Hidroelektrik santrallerinde elektrik üretim kapasitesinin artması
D) Yaşlı ve kronik hastalığı olan bireylerde sağlık sorunlarının artması
E) Su kaynaklarındaki buharlaşma oranının ekstrem düzeye çıkması
"Afet yönetimi sadece olay anında müdahale etmek değil, afet öncesinde riskleri belirleyip zarar azaltma çalışmalarını yürütmektir."
Bu ilkeye göre, Türkiye'de beklenen büyük bir depremin etkilerini en aza indirmek için yapılacak aşağıdaki çalışmalardan hangisi "zarar azaltma" (sakınım) aşamasında yer alan en stratejik adımdır?
B) Enkaz altında kalanlar için arama kurtarma ekiplerini eğitmek
C) Mevcut binaların zemin etütlerini yaparak riskli yapıları kentsel dönüşümle yenilemek
D) Afetzedeler için geçici barınma ve gıda yardımı organize etmek
E) Deprem sonrası hasar tespit çalışmaları için bütçe ayırmak
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-cografya-ekstrem-doga-olaylari-afet-guvenlik-acigi-ve-turkiye-deki-afet-turleri/testler