✅ 9. Sınıf Coğrafya: Afetler ve ekonomik faaliyetleri etkileyen doğal ve beşeri faktörler Test Çöz

Doğal afetler oluşum nedenlerine ve kökenlerine göre jeolojik, jeomorfolojik, klimatolojik, hidrolojik, biyolojik ve teknolojik afetler olarak sınıflandırılır.

Buna göre, aşağıdaki doğal afetlerden hangisinin kökeni klimatolojik (atmosferik) karakterlidir?

Tarımsal faaliyetlerin ve hayvancılığın yürütülmesinde iklim, yer şekilleri ve su kaynakları gibi doğal faktörler doğrudan etkilidir. Ancak bazı faaliyetler modern yöntemlerle kapalı alanlarda yapıldığı için doğaya olan bağımlılığı daha azdır.

Buna göre, aşağıdaki ekonomik faaliyetlerden hangisinin coğrafi çevre koşullarına olan bağımlılığı diğerlerine göre daha azdır?

Yer kabuğunu oluşturan levhaların sınırlarında, fay hatlarının geçtiği alanlarda ve genç oluşumlu arazilerde bazı doğal afetlerin görülme sıklığı ve şiddeti fazladır.

Aşağıdaki doğal afetlerden hangisinin yeryüzündeki dağılışı bu jeolojik özelliklerle doğrudan ilişkilidir?

İnsanların doğrudan doğadan elde ettiği ham maddelerle gerçekleştirdiği, tarım, hayvancılık, ormancılık, balıkçılık ve madencilik gibi faaliyetler "birincil ekonomik faaliyetler" olarak adlandırılır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi birincil ekonomik faaliyet grubunda yer alır?

Heyelanlar; yer şekillerinin dik ve eğimli olduğu, yağış miktarının fazla olduğu, tabakaların eğim yönünde uzandığı ve killi toprak yapısının bulunduğu alanlarda yaygın olarak görülür.

Türkiye'nin coğrafi özellikleri göz önüne alındığında, aşağıdaki alanların hangisinde heyelan olaylarının görülme sıklığı ve riski diğerlerine göre daha fazladır?

Sanayi tesislerinin kuruluş yeri belirlenirken ham maddeye yakınlık, enerji kaynağına yakınlık, ulaşım kolaylığı, iş gücü ve pazara yakınlık gibi faktörler dikkate alınır.

Buna göre, sanayi tesislerinin yer seçiminde etkili olan faktörler düşünüldüğünde, aşağıdakilerin hangisinde tesisin kurulduğu yer ile kuruluş yeri seçiminde etkili olan temel faktör yanlış eşleştirilmiştir?

Tsunami; deniz ya da okyanus tabanında meydana gelen deprem, volkanik faaliyetler veya heyelanlar sonucu oluşan dev dalgalardır. Bu afetin yıkıcı etkisi okyanus kıyılarında ve aktif levha sınırlarında çok daha fazladır.

Buna göre, coğrafi konumları göz önüne alındığında aşağıdaki ülkelerden hangisinin tsunami afetinden doğrudan etkilenme riski en düşüktür?

Türkiye'de iklim ve bitki örtüsü çeşitliliği, yapılan hayvancılık faaliyetlerinin türünü doğrudan etkilemektedir. Doğal çevre koşullarına bağlı olarak farklı bölgelerde farklı hayvancılık kolları gelişmiştir.

Buna göre, aşağıda verilen iklim-bitki örtüsü ve bu alanlarda yaygın olarak yapılan hayvancılık faaliyeti eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Erozyon, toprağın üst kısmının su, rüzgar gibi dış kuvvetler tarafından aşındırılarak taşınması sürecidir. Doğal bir süreç olan erozyon, yanlış insan müdahaleleriyle (beşeri faktörlerle) hızlanarak bir afete dönüşebilir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi erozyonun şiddetini artıran beşeri faktörlerden biri değildir?

Teknolojinin hızla gelişmesiyle birlikte geleneksel ekonomik faaliyetlerin (birincil, ikincil ve üçüncül) yanı sıra dördüncül ve beşincil ekonomik faaliyetler de ortaya çıkmıştır. Bilgi toplama, işleme, yayma ve yazılım hizmetleri dördüncül ekonomik faaliyetler kapsamında değerlendirilir.

Buna göre, aşağıda verilen meslek gruplarından hangisi dördüncül ekonomik faaliyetler kapsamında yer almaz?

Sel ve taşkınlar, ani ve şiddetli yağışlar ile kar erimeleri sonucu akarsuların yataklarından taşarak çevreye zarar vermesi olayıdır. Doğal süreçlerin yanı sıra insanların çevreye yaptığı müdahaleler de sel ve taşkınların afete dönüşmesinde büyük rol oynar.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi sel ve taşkınların afete dönüşmesinde veya etkisinin artmasında rol oynayan beşeri faktörlerden biri değildir?

Bir ülkede yaşanan aşırı yağışlar ve buna bağlı olarak gelişen heyelanlar, ülkenin doğu kesimindeki ana kara yolu ve demir yolu hatlarının ulaşıma kapanmasına neden olmuştur. Bu durum, batıdaki sanayi kentlerine giden ham madde akışını durdurmuş ve fabrikalarda üretime geçici olarak ara verilmiştir.

Bu senaryodan yola çıkılarak yapılan aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yanlıştır?

Bir bölgedeki ekonomik faaliyetlerin türü ve yoğunluğu, doğal çevre faktörleri ile beşeri faktörlerin karşılıklı etkileşimiyle belirlenir. Gelişmiş ülkelerde teknoloji, sermaye ve bilgi birikimi sayesinde doğal çevrenin ekonomik faaliyetler üzerindeki sınırlayıcı etkisi, az gelişmiş ülkelere göre daha azdır.

Buna göre, aşağıdaki durumlardan hangisi "gelişmiş ülkelerin teknolojik imkanları sayesinde doğal çevrenin sınırlayıcı etkisini azalttığına" örnek olarak gösterilemez?

Doğal afetlerin bir kısmı aniden gerçekleşirken (deprem, çığ, heyelan), bir kısmı ise belirli bir süreç içinde yavaş yavaş gelişir (kuraklık, erozyon). Yavaş gelişen afetlerin fark edilmesi ve önlem alınması daha uzun zaman alsa da, uzun vadede yarattığı ekonomik, sosyal ve çevresel yıkım çok büyük olabilir.

Buna göre, yavaş gelişen afetlerin özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi hem kuraklık hem de erozyonla mücadelede ortak ve en etkili çözüm yöntemlerinden biri olarak kabul edilir?