✅ 9. Sınıf Biyoloji: Canlıların ortak özellikleri ve virüsler Test Çöz

Bütün canlı organizmalarda prokaryot veya ökaryot hücre yapısına sahip olmalarına bakılmaksızın bazı hücresel yapılar ve işlevler ortak olarak gözlenir.

Buna göre, aşağıda verilen yapılardan hangisi dünya üzerindeki hücresel yapıya sahip tüm canlılarda ortak olarak bulunur?

Canlı vücudunda gerçekleşen yapım (anabolizma) ve yıkım (katabolizma) tepkimelerinin tamamına metabolizma denir.

Buna göre, aşağıda verilen metabolik olaylardan hangisi bir anabolizma (özümleme) örneğidir?

Virüslerin biyolojik yapıları ve yaşam şekilleri incelendiğinde diğer canlı gruplarından belirgin farklarla ayrıldığı görülür.

Virüslerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Virüslerin yapısıyla ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Canlıların iç ortamlarını belirli sınırlar arasında kararlı ve sabit tutma eğilimine homeostazi denir. Homeostazinin sağlanmasında metabolik atıkların uzaklaştırılmasını sağlayan boşaltım olayı kritik bir rol oynar.

Buna göre, canlılarda gerçekleşen aşağıdaki olaylardan hangisi doğrudan homeostaziyi korumaya yönelik bir boşaltım örneği değildir?

Canlıların ortak özellikleri ile ilgili verilen;

I. İnorganik maddelerden organik madde sentezleme
II. Hücresel solunum veya fermantasyon ile ATP üretme
III. Polimer organik maddeleri hidroliz ederek monomerlerine ayırma

özelliklerinden hangileri hücresel yapıya sahip tüm canlılar tarafından gerçekleştirilir?

Canlıların yaşadıkları çevreye uyum sağlayarak yaşama ve üreme şanslarını artıran kalıtsal özelliklerine "adaptasyon" denir. Buna karşılık "uyarılara tepki" ise canlıların iç ve dış ortamdan gelen uyarılara anlık veya süreli yanıt vermesidir.

Buna göre aşağıda verilen örneklerden hangisi canlılardaki kalıtsal bir adaptasyon örneğidir?

Bir bakteriyofajın (bakteri virüsü) duyarlı bir bakteri hücresine tutunup çoğalması sürecinde gerçekleşen olaylar aşağıda verilmiştir:

I. Virüs DNA'sının bakteri hücresine aktarılması
II. Virüse ait protein kılıfların ve nükleik asitlerin sentezlenmesi
III. Virüsün bakterinin hücre çeperine tutunması
IV. Bakteri hücresinin patlaması (lizis) ile yeni virüslerin serbest kalması
V. Yeni virüs parçacıklarının birleştirilerek eksiksiz virüslere dönüştürülmesi

Bu olayların gerçekleşme sırası aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Virüsler, biyolojik özellikleri bakımından canlılar ile cansızlar arasında sınırda kabul edilen varlıklardır.

Buna göre, virüslere ait aşağıdaki özelliklerden hangisi onların canlılara benzeyen yönlerinden biridir?

Bakteriyel enfeksiyonların tedavisinde yaygın olarak kullanılan antibiyotikler, viral enfeksiyonların (örneğin grip, nezle, suçiçeği) tedavisinde etkisizdir.

Antibiyotiklerin virüsler üzerinde etkili olmamasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıdaki tabloda üç farklı biyolojik varlığa (X, Y ve Z) ait bazı özelliklerin bulunma (+) ve bulunmama (-) durumları gösterilmiştir:

| Özellik | X | Y | Z |
| --- | --- | --- | --- |
| Hücresel Yapı | + | + | - |
| Ribozom Varlığı | + | + | - |
| Kendi ATP'sini Üretme | + | + | - |
| Mutasyona Uğrama | + | + | + |

Buna göre X, Y ve Z varlıkları ile ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğru olabilir?

Eşit kütleye sahip, ergin ve aynı türden X ve Y fareleri izolasyonu sağlanmış iki ayrı cam fanusa koyuluyor. X faresi $ 25^\circ\text{C} $ ortam sıcaklığında ve dinlenme halindeyken; Y faresi ise $ 5^\circ\text{C} $ ortam sıcaklığında ve dinlenme halindedir. Her iki farenin birim zamandaki oksijen tüketimi, karbondioksit üretimi ve metabolizma hızları ölçülmüştür. (Not: Fareler vücut sıcaklıkları sabit olan endotermik canlılardır).

Bu deneyin sonuçlarıyla ilgili olarak yapılan;

I. $ 5^\circ\text{C} $ sıcaklıktaki Y faresinin iç ortam sıcaklığını kararlı tutabilmek için metabolizma hızı X faresine göre daha yüksektir.
II. Y faresinin birim zamanda tükettiği oksijen miktarı X faresininkinden daha azdır.
III. X ve Y farelerinde anabolik tepkimeler katabolik tepkimelerden her zaman daha hızlı gerçekleşir.
IV. Çevre sıcaklığının düşmesi, endotermik canlılarda homeostazinin korunması adına hücresel solunum hızının artmasına yol açar.

yorumlarından hangileri kesinlikle doğrudur?

Virüslerin çoğalma mekanizmasını incelemek isteyen bir araştırmacı radyoaktif izotoplar kullanarak iki aşamalı bir deney hazırlıyor:

1. Aşama: Protein kılıfındaki kükürt atomları radyoaktif kükürt $ (^{35}\text{S}) $ ile işaretlenmiş A virüsleri, radyoaktif madde içermeyen normal bakterilerin bulunduğu ortama ekleniyor.
2. Aşama: DNA'sındaki fosfor atomları radyoaktif fosfor $ (^{32}\text{P}) $ ile işaretlenmiş B virüsleri, radyoaktif madde içermeyen normal bakterilerin bulunduğu başka bir ortama ekleniyor.

Enfeksiyon gerçekleştikten sonra karışımlar santrifüj edilerek ağır olan bakteri hücreleri dipte çökelti, hafif olan virüs kılıfları üstte sıvı faz oluşturacak şekilde ayrıştırılıyor.

Bu deneyin sonuçlarıyla ilgili yapılan;

I. 1. aşama sonucunda bakteri çökeltisinde radyoaktif kükürde $ (^{35}\text{S}) $ rastlanmazken, üst sıvı fazda rastlanır.
II. 2. aşama sonucunda yeni oluşan oğul virüslerin bazılarının DNA'sında radyoaktif fosfora $ (^{32}\text{P}) $ rastlanır.
III. Bu deney, virüslerin konak hücreye sadece protein kılıflarını aktardıklarını ve kalıtım maddesinin protein olduğunu kanıtlar.

yargılarından hangileri doğrudur?

Virüslerin konak özgüllüğü, virüs yüzeyinde bulunan kapsit veya zarf proteinlerinin, konak hücre yüzeyindeki özgül reseptör proteinleriyle anahtar-kilit uyumu göstermesine dayanır. Bir virüs türü (V1), normalde sadece A türü canlı hücrelerini enfekte edebiliyorken, zamanla B türü canlı hücrelerini de enfekte etme yeteneği kazanmıştır.

Bu durumla ilgili olarak yapılan aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yanlıştır?