✅ 9. Sınıf Biyoloji: Biyolojinin dönüm noktaları Test Çöz

Robert Hooke, 1665 yılında kendi geliştirdiği basit mikroskopla şişe mantarı kesitini incelemiş ve boş odacıklar görmüştür. Bu odacıklara Latince "boşluk" anlamına gelen hangi adı vererek biyoloji tarihinde bir dönüm noktası oluşturmuştur?

Louis Pasteur, 19. yüzyılda gerçekleştirdiği ünlü "kuğu boyunlu balon" deneyi ile cansız maddelerden kendiliğinden canlı oluşabileceğini savunan görüşü çürütmüştür. Pasteur'ün çürüttüğü bu klasik görüş aşağıdakilerden hangisidir?

1953 yılında James Watson ve Francis Crick, kalıtım materyalinin üç boyutlu yapısını açıklayan bir model geliştirerek Nobel Ödülü almışlardır. Bu bilim insanlarının yapısını çözdüğü ve tüm canlıların genetik bilgisini taşıyan çift sarmallı molekül aşağıdakilerden hangisidir?

1928 yılında Alexander Fleming, laboratuvarında gerçekleştirdiği bir çalışmada besi ortamında üreyen küf mantarlarının (Penicillium notatum) bakterilerin çoğalmasını engellediğini fark etmiştir. Bu tesadüfi gözlem, tıp tarihinde çığır açan hangi maddenin keşfedilmesini sağlamıştır?

Hücre teorisinin tarihsel gelişim sürecinde farklı bilim insanları önemli katkılarda bulunmuştur.

I. Matthias Schleiden: Tüm bitkilerin hücrelerden oluştuğunu ileri sürmüştür.
II. Theodor Schwann: Tüm hayvanların hücrelerden oluştuğunu belirtmiştir.
III. Rudolf Virchow: Tüm hücrelerin ancak var olan diğer hücrelerin bölünmesiyle oluştuğunu açıklamıştır.

Yukarıda verilen bilim insanları ve hücre teorisine katkıları ile ilgili yapılan eşleştirmelerden hangileri doğrudur?

Sınıflandırma biliminin (taksonomi) tarihsel gelişiminde önemli dönüm noktaları yaşanmıştır. Aristo, canlıları dış görünüşlerine ve yaşadıkları ortamlara göre sınıflandırırken (yapay sınıflandırma); Carl Linnaeus, canlıların köken benzerliklerini ve anatomik yapılarını esas alarak modern sınıflandırma sisteminin (doğal sınıflandırma) temellerini atmıştır.

Buna göre, Linnaeus'un geliştirdiği sınıflandırma sisteminin Aristo'nun sistemine göre bilimsel açıdan daha üstün ve kalıcı olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Mikroskop teknolojisindeki gelişmeler, biyolojideki keşiflerin hızını doğrudan etkilemiştir. 17. yüzyılda ışık mikroskobunun icadıyla hücrenin varlığı keşfedilmiş, ancak hücrenin iç yapısındaki organellerin ayrıntılı yapısı uzun süre aydınlatılamamıştır. 1930'lu yıllarda elektron mikroskobunun geliştirilmesi biyolojide yeni bir dönüm noktası olmuştur.

Buna göre, elektron mikroskobunun keşfiyle birlikte aşağıdaki biyolojik yapılardan hangisinin ayrıntılı iç yapısı ve çalışma mekanizması ilk kez doğrudan gözlemlenebilmiştir?

1990 yılında başlatılan ve 2003 yılında tamamlanan İnsan Genom Projesi (İGP), biyoloji ve tıp tarihinde çok önemli bir dönüm noktasıdır. Bu uluslararası proje kapsamında insan DNA'sındaki yaklaşık 3 milyar baz çiftinin dizilimi belirlenmiştir.

Buna göre, İnsan Genom Projesi'nden elde edilen verilerin gelecekte aşağıdaki alanlardan hangisinde kullanılması beklenemez?

1978 yılında biyoteknoloji alanında büyük bir dönüm noktası gerçekleşmiş ve insan insülin hormonu geni, rekombinant DNA teknolojisi kullanılarak bir bakteri türü olan Escherichia coli'ye aktarılmıştır. Bu sayede bakterilerin insan insülini üretmesi sağlanmıştır.

Bu biyoteknolojik gelişme ile ilgili;

I. Farklı alemlere ait canlılar arasında gen aktarımı yapılabilir.
II. Genetik kod evrenseldir; bir canlının geni başka bir canlıda da aynı proteini sentezletebilir.
III. Bakteriler, kendi DNA'larında bulunmayan insülin hormonunu bu aktarımdan sonra doğal olarak kendi genleriyle üretmeye başlamıştır.

yargılarından hangileri doğrudur?

1970'li yıllara kadar canlılar genel olarak beş alem altında sınıflandırılıyordu. Ancak Carl Woese ve çalışma arkadaşları, ribozomal RNA (rRNA) dizilimlerini karşılaştırarak yaptıkları çalışmalar sonucunda, prokaryot olarak bilinen bazı canlıların bakterilerden çok farklı genetik ve biyokimyasal özelliklere sahip olduğunu keşfettiler. Bu keşif, canlıların "Üç Domain (Üst Alem)" altında sınıflandırılmasına yol açtı.

Carl Woese'un bu keşfiyle bakterilerden ayrılarak yeni bir domain altında toplanan ve ekstrem koşullarda yaşayabilen prokaryot canlı grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Biyoloji tarihindeki en önemli keşiflerden biri olan DNA'nın çift sarmal yapısının aydınlatılmasında, arka planda kalan ancak çok kritik bir katkı sağlayan bilim insanı Rosalind Franklin'dir. Franklin'in X-ışını kırınımı yöntemiyle elde ettiği "Fotoğraf 51" (Photo 51) adlı görsel, DNA'nın sarmal (heliks) yapıda olduğunu kesin olarak kanıtlamıştır. Watson ve Crick, bu fotoğraftan elde ettikleri verileri kullanarak kendi modellerini tamamlamışlardır.

Bu tarihsel olaydan yola çıkılarak bilimsel bilginin gelişimi ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

Canlılığın kökeni tartışmalarında "Abiyogenez" (cansızdan canlı oluşumu) ve "Biyogenez" (canlıdan canlı oluşumu) görüşleri uzun süre çatışmıştır. Bu tartışmaları sonlandırmak için yapılan üç farklı deney düzeneği aşağıda açıklanmıştır:

- 1. Düzenek (Francesco Redi): Ağzı açık bir kavanoza ve ağzı tülbentle sıkıca kapatılmış bir kavanoza et parçaları konulmuş; bir süre sonra sadece ağzı açık kavanozda sinek larvaları oluştuğu gözlenmiştir.
- 2. Düzenek (Lazzaro Spallanzani): İçinde et suyu bulunan cam balon kaynatılmış ve ağzı hemen eritilerek hava almayacak şekilde kapatılmıştır. Uzun süre bekletilmesine rağmen et suyunda mikroorganizma ürememiştir.
- 3. Düzenek (Louis Pasteur): İçinde et suyu bulunan balonun ağzı kuğu boynu şeklinde bükülmüş, kaynatılmış ve ağzı açık bırakılmıştır. Toz ve mikroorganizmalar kuğu boynun kıvrımlarında biriktiği için et suyunda üreme olmamıştır. Ancak boyun kısmı kırıldığında hızlıca mikroorganizma ürediği görülmüştür.

Bu deneyler ve sonuçları analiz edildiğinde, aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılamaz?

Hücre teorisi, modern biyolojinin en önemli yapı taşlarından biridir ve şu temel ilkeleri içerir:

1. Tüm canlılar bir ya da birden fazla hücreden oluşmuştur.
2. Hücre, canlılığın temel yapısal ve işlevsel birimidir.
3. Yeni hücreler, var olan hücrelerin bölünmesiyle oluşur.

Ancak biyoloji tarihindeki bazı keşifler, hücre teorisinin sınırlarını tartışmaya açmıştır. Örneğin, 1892 yılında Dmitri Ivanovsky tarafından tütün mozaik virüsünün keşfi ve sonraki süreçte virüslerin yapısının aydınlatılması bu tartışmaların en önemlisidir.

Virüslerin sahip olduğu aşağıdaki özelliklerden hangisi, hücre teorisinin "Tüm canlılar hücrelerden oluşur ve hücre canlılığın temel birimidir" ilkesiyle doğrudan çelişir veya bu ilkeye tam olarak uyum sağlamaz?

Biyoloji tarihindeki keşifler birbirini besleyen ve bir sonraki keşfe zemin hazırlayan bir zincir gibidir.

Aşağıda biyoloji tarihindeki bazı önemli dönüm noktaları verilmiştir:

I. Hücre teorisinin ortaya atılması
II. DNA'nın çift sarmal yapısının keşfedilmesi
III. Gelişmiş ışık mikroskoplarının yapılması ve hücrenin gözlenmesi
IV. Rekombinant DNA teknolojisi ile gen aktarımının yapılması
V. Mendel'in kalıtım yasalarını açıklaması

Bu keşiflerin mantıksal ve tarihsel olarak "öncül-ardıl" (birinin keşfinin diğerine zemin hazırlaması) ilişkisi dikkate alınarak kronolojik olarak sıralanışı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?