✅ 9. Sınıf Biyoloji: Biyolojideki dönüm noktaları Test Çöz

Biyoloji tarihinde hücrenin keşfi önemli bir dönüm noktasıdır. $ 1665 $ yılında kendi geliştirdiği basit mikroskopla şişe mantarı kesitini inceleyen ve gördüğü boş odacıklara "hücre" (cellula) adını vererek hücre kavramını ilk kez kullanan bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir?

Mikroskobun geliştirilmesiyle birlikte biyolojide gözle görülemeyen dünya aydınlanmaya başlamıştır. Geliştirdiği güçlü merceklerle havuz suyunu, bakterileri ve canlı hücreleri (animalcules) ilk kez canlı olarak gözlemleyen ve mikrobiyolojinin öncülerinden kabul edilen bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir?

Modern biyolojinin ve genetiğin en büyük dönüm noktalarından biri, kalıtım materyali olan DNA'nın üç boyutlu yapısının çözülmesidir. $ 1953 $ yılında DNA'nın "çift sarmal" (double helix) yapısını keşfederek Nobel Ödülü alan bilim insanları aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?

Hücre teorisi, biyoloji tarihinin en önemli genellemelerinden biridir.

Aşağıdakilerden hangisi hücre teorisinin temel varsayımlarından biri değildir?

Louis Pasteur, biyoloji tarihinde mikroorganizmaların varlığını ve hastalıklara yol açtığını kanıtlayan çalışmalar yapmış, ayrıca "kuğu boyunlu balon" deneyiyle bilim dünyasında uzun süre kabul gören bir inanışı yıkmıştır.

Pasteur'ün bu ünlü deneyiyle çürüttüğü ve yerine kanıtladığı görüşler aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

İsveçli doğa bilimci Carl Linnaeus (Karl Line), $ 1753 $ yılında yayımladığı eserinde canlıları sınıflandırmak için "ikili adlandırma" (binomial nomenclature) yöntemini önermiştir.

Bu dönüm noktasının biyoloji bilimine sağladığı en önemli katkı aşağıdakilerden hangisidir?

Hücre teorisinin oluşturulması tek bir bilim insanının çalışmasıyla değil, zaman içinde farklı araştırmacıların katkılarıyla gerçekleşmiş tarihsel bir dönüm noktasıdır.

Buna göre, hücre teorisine katkı sağlayan aşağıdaki bilim insanları ve çalışmalarıyla ilgili eşleştirmelerden hangileri doğrudur?

I. Robert Hooke $ \rightarrow $ Hücre kavramını ilk kez kullandı ve cansız hücre çeperlerini gözlemledi.
II. Schleiden ve Schwann $ \rightarrow $ Bitki ve hayvanların hücrelerden oluştuğunu savunarak hücre teorisinin ilk iki temel maddesini ortaya koydular.
III. Rudolf Virchow $ \rightarrow $ Tüm hücrelerin daha önce var olan başka hücrelerin bölünmesiyle oluştuğunu belirterek hücre teorisini geliştirdi.

Alexander Fleming'in $ 1928 $ yılında laboratuvarında açık bıraktığı petri kabındaki bakterilerin, ortama bulaşan bir küf mantarının çevresinde gelişemediğini fark etmesi biyoloji ve tıp tarihinde yeni bir çağ açmıştır.

Bu dönüm noktası niteliğindeki olayla ilgili;
I. Küf mantarlarının bakterilerin çoğalmasını engelleyen kimyasal maddeler (antibiyotik) üretebildiği anlaşılmıştır.
II. İlk antibiyotik olan "penisilin" keşfedilmiş ve enfeksiyon hastalıklarıyla mücadelede devrim yaşanmıştır.
III. Bakterilerin tamamının insan vücudu için yararlı olduğu kanıtlanmıştır.

yargılarından hangileri doğrudur?

$ 1990 $ yılında başlatılan ve $ 2003 $ yılında tamamlanan "İnsan Genom Projesi" (Human Genome Project), modern biyolojinin en büyük ve en kapsamlı iş birliği projelerinden biridir.

Bu projenin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Rosalind Franklin'in $ 1952 $ yılında X-ışını kristalografisi yöntemiyle elde ettiği "Fotoğraf 51" (Photo 51) adlı DNA görüntüsü, Watson ve Crick'in DNA'nın çift sarmal yapısını çözmesinde en kritik kanıtı oluşturmuştur.

Bu tarihi olaydan yola çıkılarak;
I. Biyolojideki bazı büyük keşifler, fizik ve kimya gibi farklı disiplinlerin tekniklerinin kullanılmasıyla gerçekleşir.
II. Bilimsel ilerleme, farklı bilim insanlarının çalışmalarının ve verilerinin bir araya getirilmesiyle ivme kazanır.
III. DNA'nın yapısı sadece tek bir araştırmacının laboratuvarda tek başına yaptığı gözlemlerle aniden keşfedilmiştir.

çıkarımlarından hangileri yapılabilir?

İngiliz botanikçi Robert Brown, $ 1831 $ yılında mikroskop altında orkide hücrelerini incelerken hücrenin merkezinde dairesel ve koyu renkli bir yapı gözlemlemiş ve bu yapıya "çekirdek" (nucleus) adını vermiştir.

Bu keşif ve dönüm noktası ile ilgili;
I. Hücrenin sadece dış çeper ve sıvıdan ibaret olmadığı, içinde özelleşmiş yönetim merkezlerinin bulunduğu anlaşılmıştır.
II. Çekirdeğin keşfi, hücre teorisinin geliştirilmesine ve hücre içi organizasyonun anlaşılmasına katkı sağlamıştır.
III. Bu keşifle birlikte yeryüzündeki tüm canlı hücrelerin çekirdekli yapıya sahip olduğu kesinleşmiştir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Bilim felsefesi ve tarihi açısından bakıldığında, biyolojideki dönüm noktalarının birçoğunun yeni teknolojilerin geliştirilmesiyle doğrudan ilişkili olduğu görülür. Teknolojik araçların çözünürlük ve analiz kapasitesi arttıkça, biyolojik sistemlere dair bilgilerimiz de köklü değişimlere uğramıştır.

Buna göre;

I. Işık mikroskobunun icat edilmesi ve geliştirilmesi $ \rightarrow $ Hücrenin keşfedilmesi ve klasik hücre teorisinin kurulması
II. Elektron mikroskobunun icat edilmesi $ \rightarrow $ Hücre organellerinin (mitokondri, kloroplast vb.) iç yapılarının ve detaylı membran sistemlerinin açıklanması
III. X-ışını kristalografisi tekniğinin biyolojik moleküllere uygulanması $ \rightarrow $ DNA'nın çift sarmal yapısının üç boyutlu atomik modelinin tasarlanması

verilen teknolojik gelişme ve bilimsel keşif eşleştirmelerinden hangileri, teknolojinin biyolojik keşiflere doğrudan zemin hazırladığına kanıt olarak gösterilebilir?

Canlılığın kökeni konusundaki tartışmalar biyoloji tarihinin en uzun süren mücadelelerinden biridir.

- Francesco Redi ($ 1668 $): Ağzı açık, sıkıca kapalı ve ince tülbentle örtülü kavanozlara et koymuş; sadece sineklerin doğrudan temas edebildiği açık kavanozlarda sinek larvalarının (kurtçukların) oluştuğunu gözlemlemiştir.
- Louis Pasteur ($ 1859 $): Besi suyunu kuğu boyunlu cam balonlara koyup kaynatmış ve sterilize etmiştir. Balonun kıvrımlı boynu havanın içeri girmesine izin verirken toz ve mikropları kıvrımda tutmuştur. Balon bu haliyle kaldığı sürece besi suyunda bozulma olmamış, ancak balonun boynu kırılıp besi suyu havayla doğrudan temas ettiğinde hızla bakteri ürediği görülmüştür.

Bu iki tarihi deney birlikte analiz edildiğinde, aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?

Biyolojide kalıtım materyalinin kimliği uzun yıllar tartışılmıştır. Proteinlerin $ 20 $ farklı amino asitten oluşması ve karmaşık yapıları nedeniyle genetik bilgiyi taşıdığı düşünülürken, sadece $ 4 $ çeşit nükleotitten oluşan DNA'nın çok basit olduğu varsayılmıştır. Ancak yapılan bazı dönüm noktası deneyleri bu algıyı tamamen değiştirmiştir:

- Oswald Avery ve arkadaşları ($ 1944 $): Isıtılarak öldürülmüş hastalık yapıcı (kapsüllü) bakterilerin özütünü almışlardır. Bu özütü sırasıyla proteinleri yıkan Proteaz, RNA'yı yıkan RNaz ve DNA'yı yıkan DNaz enzimleri ile muamele ettikten sonra hastalık yapmayan (kapsülsüz) canlı bakterilerin bulunduğu ortamlara eklemişlerdir. Sadece DNaz kullanılan ortamda kapsülsüz bakterilerin kapsüllü bakterilere dönüşmediğini (transformasyonun gerçekleşmediğini) gözlemlemişlerdir.

Bu bilgilere göre, Avery ve arkadaşlarının gerçekleştirdiği deneyle ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi yanlıştır?