✅ 9. Sınıf Biyoloji: Bilimsel araştırma süreçleri ve bilim etiği Test Çöz
✅ 9. Sınıf Biyoloji: Bilimsel araştırma süreçleri ve bilim etiği Testi
Bir biyoloğun yaptığı "Sıcaklığın artmasıyla bakterilerin üreme hızı artmaktadır." gözlemi ile "Sıcaklık $35^{\circ}\text{C}$'ye ulaştığında bakterilerin üreme hızı dakikada %20 artar." gözlemi arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?
A) Birincisi nicel, ikincisi nitel gözlemdir.B) Birincisi nitel, ikincisi nicel gözlemdir.
C) Her iki gözlem de ölçü aletleri kullanılarak yapılmıştır.
D) Birinci gözlem daha kesin sonuçlar verir.
E) İkinci gözlem kişiden kişiye değişen öznel bir yargıdır.
Bilimsel bir araştırmada, deney yapan kişinin doğrudan değiştirdiği ve etkisini incelediği değişkene ne ad verilir?
A) Bağımlı değişkenB) Kontrol grubu
C) Bağımsız değişken
D) Sabit tutulan değişken
E) Hipotez
Bilimsel çalışma yönteminde kurulan bir hipoteze dayalı olarak yapılan ve "Eğer ... ise ... dır/olmalıdır." kalıbıyla ifade edilen mantıksal çıkarımlara ne ad verilir?
A) TeoriB) Kanun
C) Tahmin
D) Gözlem
E) Kontrollü deney
Bir araştırmacının, başka bir bilim insanının çalışmasındaki fikirleri, verileri veya metinleri kaynak göstermeden kendisininmiş gibi sunması aşağıdaki etik ihlallerinden hangisiyle tanımlanır?
A) Çarpıtma (Falsifikasyon)B) İntihal (Plajiyarizm)
C) Uydurma (Fabrikasyon)
D) Dilimleme (Salasyon)
E) Duplikasyon (Yineleme)
Bilimsel bilgi türleri olan "Teori" ve "Kanun" kavramları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Teoriler yeterli kanıtla desteklendiğinde zamanla kanunlara dönüşür.B) Kanunlar "nasıl" sorusuna, teoriler ise "neden" sorusuna yanıt aramaya çalışır.
C) Kanunlar değişmez mutlak gerçeklerdir, teoriler ise her an çürütülebilir.
D) Teoriler sadece gözlemlere, kanunlar ise sadece kontrollü deneylere dayanır.
E) Kanunlar teorilerden daha üst düzey ve daha güvenilir bilimsel bilgilerdir.
Bir öğrenci, ışık renginin fotosentez hızına etkisini araştırmak amacıyla özdeş üç saksı bitkisi kullanarak bir deney tasarlıyor.
- 1. bitkiye kırmızı ışık veriyor.
- 2. bitkiye yeşil ışık veriyor.
- 3. bitkiye beyaz ışık veriyor.
Deney süresince sıcaklık, sulama miktarı ve toprak özellikleri sabit tutuluyor.
Bu deneydeki bağımsız ve bağımlı değişkenler aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?
B) Bağımsız Değişken: Işık rengi / Bağımlı Değişken: Fotosentez hızı
C) Bağımsız Değişken: Fotosentez hızı / Bağımlı Değişken: Işık rengi
D) Bağımsız Değişken: Toprak özellikleri / Bağımlı Değişken: Sıcaklık
E) Bağımsız Değişken: Işık rengi / Bağımlı Değişken: Sulama miktarı
Bilimsel bir araştırma sürecinde kurulan hipoteze dayalı olarak yapılan kontrollü deneylerin sonuçları, hipotezi desteklemiyorsa araştırmacının bir sonraki adımda ne yapması beklenir?
A) Deney sonuçlarını hipoteze uygun olacak şekilde değiştirmelidir.B) Hipotezi doğrudan bir bilimsel kanun olarak ilan etmelidir.
C) Yeni bir problem belirleyip araştırmayı tamamen sonlandırmalıdır.
D) Eldeki verilere dayanarak yeni bir hipotez kurmalıdır.
E) Kontrollü deneyleri aynı hipotezle hiçbir değişiklik yapmadan tekrarlamalıdır.
Bir biyoloji laboratuvarında çalışan araştırmacı, yaptığı deneylerde beklediği sonuçları elde edememiştir. Bunun üzerine araştırmacı:
I. Hiç yapmadığı bir deneyi yapılmış gibi göstererek hayali veriler yazmıştır.
II. Deneyde elde ettiği bazı olumsuz sonuçları grafiklerden çıkararak sadece olumlu sonuçları raporlamıştır.
Bu araştırmacının I ve II durumlarında gerçekleştirdiği bilimsel etik ihlalleri aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
B) I: Uydurma (Fabrikasyon), II: Çarpıtma (Falsifikasyon)
C) I: Çarpıtma (Falsifikasyon), II: Uydurma (Fabrikasyon)
D) I: Duplikasyon, II: İntihal
E) I: Dilimleme, II: Duplikasyon
Biyoloji dersinde öğretmen, öğrencilerden çevrelerindeki canlılarla ilgili gözlemler yapmalarını istemiştir. Öğrencilerin yaptığı gözlemler şu şekildedir:
- Elif: "Bahçedeki çam ağacının boyu yaklaşık olarak 5 metredir."
- Can: "Sınıftaki akvaryum suyunun sıcaklığı termometre ile ölçüldüğünde $24^{\circ}\text{C}$'dir."
- Merve: "Göldeki kurbağaların rengi yeşile yakın ve derileri oldukça nemlidir."
Buna göre öğrencilerin yaptığı gözlem türleri aşağıdakilerin hangisinde doğru sınıflandırılmıştır?
B) Elif: Nicel, Can: Nitel, Merve: Nicel
C) Elif: Nicel, Can: Nicel, Merve: Nitel
D) Elif: Nitel, Can: Nitel, Merve: Nicel
E) Elif: Nicel, Can: Nicel, Merve: Nicel
Bir araştırmacı, bir bitki türünün gelişimi üzerinde demir mineralinin etkisini incelemek istemektedir. Bunun için hazırladığı iki özdeş saksıdan:
- A saksısına: Toprak + Su + Tüm mineraller (Demir dahil)
- B saksısına: Toprak + Su + Demir hariç tüm mineraller
ekleyerek bitkileri özdeş çevre koşullarında büyümeye bırakmıştır.
Bu deney düzeneği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
B) B saksısı deney grubudur.
C) Deneydeki bağımsız değişken demir mineralidir.
D) Bitkilerin büyüme miktarı bağımlı değişkendir.
E) Deneyde birden fazla bağımsız değişken kullanılmıştır.
Bir araştırmacı "Sıcaklık arttıkça X enziminin çalışma hızı sürekli artar." hipotezini kurmuştur. Araştırmacı yaptığı kontrollü deneyler sonucunda elde ettiği verileri aşağıdaki gibi kaydetmiştir:
- $10^{\circ}\text{C}$'de enzim hızı: 10 birim
- $20^{\circ}\text{C}$'de enzim hızı: 30 birim
- $30^{\circ}\text{C}$'de enzim hızı: 50 birim
- $40^{\circ}\text{C}$'de enzim hızı: 20 birim
- $50^{\circ}\text{C}$'de enzim hızı: 0 birim
Buna göre araştırmacının elde ettiği bu veriler doğrultusunda yapması gereken en uygun davranış aşağıdakilerden hangisidir?
B) Hipotezinin yanlış olduğunu kabul edip "Sıcaklık artışı X enziminin hızını belirli bir dereceye kadar artırır, sonra azaltır." şeklinde yeni bir hipotez kurmalıdır.
C) Deney koşullarını değiştirerek enzimin yüksek sıcaklıkta da hızlı çalışmasını sağlamaya çalışmalıdır.
D) Hipotezini doğrudan bir bilimsel teoriye dönüştürmelidir.
E) Deney sonuçlarını görmezden gelerek ilk hipotezini savunmaya devam etmelidir.
Bir araştırmacı, fasulye tohumlarının çimlenme hızına etki eden faktörleri incelemek için aşağıdaki üç deney düzeneğini hazırlıyor:
- 1. Düzenek: Nemli toprak, $25^{\circ}\text{C}$ sıcaklık, aydınlık ortam, 10 adet fasulye tohumu.
- 2. Düzenek: Kuru toprak, $15^{\circ}\text{C}$ sıcaklık, aydınlık ortam, 10 adet fasulye tohumu.
- 3. Düzenek: Nemli toprak, $25^{\circ}\text{C}$ sıcaklık, karanlık ortam, 10 adet fasulye tohumu.
Araştırmacı, bu düzenekleri kullanarak bazı değişkenlerin çimlenme hızına etkisini belirlemek istiyor.
Buna göre, araştırmacının kurduğu düzeneklerle ilgili yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
B) 1 ve 3. düzenekler karşılaştırılarak ışığın çimlenmeye etkisi incelenebilir.
C) 2 ve 3. düzenekler karşılaştırılarak nemin çimlenmeye etkisi belirlenebilir.
D) Bu deney tasarımında hiçbir hata yoktur ve tüm değişkenlerin etkisi tek bir seferde ölçülebilir.
E) 1 ve 2. düzenekler karşılaştırıldığında bağımsız değişken sadece toprağın nem durumudur.
Bir üniversitede görev yapan Dr. Arda, bitki özütlerinin kanser hücreleri üzerindeki etkisini araştırmaktadır. Dr. Arda'nın yaptığı çalışmalarla ilgili şu bilgiler verilmiştir:
I. Deneylerinde elde ettiği bazı verilerin, kurduğu hipotezi desteklemediğini fark edince bu verileri analiz dışı bırakmış ve sadece hipotezini destekleyen verileri makalesinde yayınlamıştır.
II. Makalesinin giriş kısmında, başka bir araştırmacının makalesinden aldığı iki paragrafı, kelimelerin yerini hafifçe değiştirerek ancak kaynak göstermeden kullanmıştır.
III. Aynı araştırma verilerini kullanarak hazırladığı tek bir geniş kapsamlı çalışmayı, akademik puanını artırmak amacıyla bölerek iki ayrı dergide iki farklı makale olarak yayınlamıştır.
Buna göre Dr. Arda'nın gerçekleştirdiği etik ihlallerinin (çarpıtma, intihal, dilimleme) I, II ve III numaralı durumlarla doğru eşleştirilmesi aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?
B) I: Uydurma, II: Dilimleme, III: İntihal
C) I: Dilimleme, II: İntihal, III: Çarpıtma
D) I: Çarpıtma, II: Uydurma, III: Duplikasyon
E) I: İntihal, II: Çarpıtma, III: Dilimleme
Bilim tarihi boyunca, ışığın yapısı ile ilgili "tanecik modeli" ve "dalga modeli" gibi farklı görüşler ileri sürülmüştür. Newton ışığın taneciklerden oluştuğunu savunurken, Huygens dalga yapısında olduğunu ileri sürmüştür. Modern fizikte ise ışığın hem tanecik hem de dalga özelliği gösterdiği (kuantum modeli) kabul edilmektedir.
Bu tarihsel süreç ve bilimsel araştırma yöntemleri göz önüne alındığında, bilimin doğası ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?
B) Aynı doğa olayını açıklamak için farklı bilim insanları farklı hipotezler veya teoriler ileri sürebilir.
C) Yeni teknolojiler ve gözlemler, eski teorilerin yetersiz kalmasına ve yeni teorilerin geliştirilmesine yol açar.
D) Bilimsel teoriler zamanla daha fazla kanıtlandıkça kesinleşerek değişmez yasalara (kanunlara) dönüşür.
E) Bilimsel bilgi, birikimli (kümülatif) olarak ilerleyen ve kendini sorgulayan bir yapıya sahiptir.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-biyoloji-bilimsel-arastirma-surecleri-ve-bilim-etigi/testler