✅ 9. Sınıf Biyoloji: Bilim etiği Test Çöz

Bilimsel araştırmaların ve yayınların dürüstlük, tarafsızlık ve sorumluluk ilkelerine uygun olarak yürütülmesini sağlayan kurallar bütününe ne ad verilir?

Bir bilim insanının yaptığı araştırmalarda elde ettiği verileri hiçbir şekilde değiştirmeden, çarpıtmadan veya gizlemeden olduğu gibi sunması, bilim etiğinin hangi temel ilkesine uygun bir davranıştır?

Bir öğrencinin ödevini hazırlarken, internetten bulduğu bir makalenin tamamını veya büyük bir kısmını kaynak göstermeden kendi yazısı gibi sunması, bilim etiği açısından hangi etik dışı davranışa örnek teşkil eder?

Bilimsel araştırmalarda etik kurallara titizlikle uyulması, aşağıdakilerden hangisinin sağlanması açısından büyük önem taşır?

Bir araştırmacı, beklediği sonuçları elde edemediği için deney verilerini kasıtlı olarak değiştirerek raporuna eklemiştir. Başka bir araştırmacı ise, hiç yapmadığı deneylerin sonuçlarını uydurarak bir makale yayınlamıştır.
Bu iki araştırmacının etik dışı davranışları sırasıyla aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru verilmiştir?

Bilimsel bir makalenin yayınlanmadan önce, aynı alanda uzman başka bilim insanları tarafından incelenmesi ve değerlendirilmesi sürecine "hakem değerlendirmesi" (peer review) denir.
Bu sürecin bilim etiği açısından en önemli katkısı aşağıdakilerden hangisidir?

Biyoloji alanında yapılan bazı araştırmalarda hayvanlar üzerinde deneyler yapılması gerekebilir. Bu tür deneylerin etik kurallara uygun bir şekilde yürütülmesi için aşağıdakilerden hangisi en öncelikli ilke olmalıdır?

Bir bilim insanının, daha önce yapılmış bir araştırmadan veya başka bir bilim insanının fikrinden yararlanırken, bu kaynağı açıkça belirtmesi ve atıfta bulunması bilim etiğinin hangi ilkesiyle doğrudan ilişkilidir?

Bir ilaç firmasının finanse ettiği bir araştırmada, araştırmacının aynı zamanda o ilaç firmasının hissedarı olması durumu, bilim etiği açısından hangi kavramla açıklanır?

Bir biyoloji öğrencisi, laboratuvar deneyinde beklediği sonuçları elde edemediği için, deney defterindeki bazı verileri "daha iyi görünmesi" amacıyla değiştirmiş ve raporunda bu değiştirilmiş verileri kullanmıştır. Ayrıca, kullandığı bir makalenin bazı bölümlerini kaynak göstermeden kendi yazısı gibi sunmuştur.
Bu öğrencinin davranışları, bilim etiğinin aşağıdaki ilkelerinden hangilerine aykırıdır?
I. Veri bütünlüğü ve dürüstlük
II. Fikri mülkiyete saygı ve intihali önleme
III. Tarafsızlık ve şeffaflık

İnsanlar üzerinde yapılan bilimsel araştırmalarda, katılımcıların haklarını korumak amacıyla uyulması gereken temel etik kurallar bulunmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu kurallardan biri değildir?

Bir biyoteknoloji şirketi, yeni geliştirdiği bir gıda takviyesinin insan sağlığı üzerindeki etkilerini araştırmak üzere bir bilim insanı ile anlaşmıştır. Bilim insanı, yaptığı deneylerde takviyenin beklenen olumlu etkilerini gözlemleyememiş, hatta bazı yan etkilerle karşılaşmıştır. Ancak şirket, ürünün piyasaya sürülme sürecini hızlandırmak ve olumsuz sonuçların satışları etkilemesini önlemek amacıyla bilim insanından, raporunda yan etkileri göz ardı etmesini ve olumlu etkileri abartmasını talep etmiştir. Bilim insanı da bu talebe uymuştur.
Bu senaryoda bilim insanının ve şirketin davranışları, bilim etiğinin aşağıdaki ilkelerinden hangilerini en ağır şekilde ihlal etmektedir?
I. Veri bütünlüğü ve dürüstlük
II. Toplumsal sorumluluk ve halk sağlığına duyarlılık
III. Fikri mülkiyete saygı
IV. Bilgilendirilmiş onam

Bir bilim insanı, yayınladığı araştırma makalesinde kullandığı deney yöntemlerini ve veri analiz süreçlerini oldukça detaylı bir şekilde açıklamıştır. Hatta, isteyen diğer araştırmacıların kendi deneylerini tekrarlayabilmeleri için tüm ham verileri ve analiz kodlarını açık erişimli bir platformda paylaşmıştır.
Bu bilim insanının davranışı, bilim etiğinin hangi ilkesine en güçlü şekilde hizmet etmektedir ve bu ilkenin bilimsel ilerleme açısından önemi nedir?

Bir biyoloji araştırma ekibi, nadir görülen bir hastalığın tedavisi için potansiyel bir ilaç üzerinde çalışmaktadır. İlk laboratuvar testleri umut verici olsa da, ilacın uzun vadeli yan etkileri hakkında henüz yeterli bilgi bulunmamaktadır. Hastalığın aciliyeti ve kamuoyunun beklentisi nedeniyle, araştırma ekibi ilacı bir an önce klinik deneylere sokmak için baskı altındadır. Ancak ekibin lideri, ilacın güvenliği konusunda tam emin olmadan ilerlemenin etik olmadığını düşünmektedir.
Bu durumda, ekibin liderinin bilim etiği ilkeleri doğrultusunda alması gereken en uygun karar aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?