✅ 8. Sınıf İnkılap Tarihi: İkinci dünya savaşı ve türkiye'ye etkileri Test Çöz

İkinci Dünya Savaşı başladığında Türkiye, savaşan gruplar arasında taraf tutmamaya ve savaşın dışında kalmaya büyük özen göstermiştir.

Türkiye'nin bu tutumu aşağıdaki ilkelerden hangisiyle doğrudan ilişkilidir?

1940 yılında çıkarılan "Milli Korunma Kanunu" ile hükümete ekonomiyi denetleme, ürünlerin fiyatlarını belirleme ve gerekirse mallara el koyma gibi geniş yetkiler verilmiştir.

Bu kanunun çıkarılmasındaki temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

İkinci Dünya Savaşı sırasında Türkiye'de temel gıda maddelerine ulaşım zorlaşmış, devlet bazı ürünlerin tüketimini sınırlandırmak zorunda kalmıştır. Bu dönemde özellikle ekmek tüketimi belirli bir miktara bağlanmış ve halka "karne" ile dağıtılmıştır.

Bu uygulamanın temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye, İkinci Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru, 23 Şubat 1945'te Almanya ve Japonya'ya resmen savaş ilan etmiştir.

Türkiye'nin savaşın bitmesine çok az bir süre kala bu kararı almasının temel sebebi nedir?

İkinci Dünya Savaşı süresince Türkiye; bir yandan İngiltere ve Fransa ile ittifak anlaşmaları imzalarken, diğer yandan Almanya ile "Saldırmazlık Paktı" yapmıştır. Ayrıca savaşın gidişatına göre her iki tarafla da diplomatik görüşmelerini sürdürmüştür.

Türkiye'nin bu tutumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

İkinci Dünya Savaşı'nın en çetin yıllarında, 1940 yılında Türkiye'de "Köy Enstitüleri" kurulmuştur. Bu okullarda köylere öğretmen yetiştirmenin yanı sıra tarım, sağlık ve teknik alanlarda da eğitim verilmiştir.

Savaşın zorlu şartlarına rağmen bu okulların açılması Türkiye'nin hangi konuya verdiği önemi gösterir?

1942 yılında yürürlüğe giren Varlık Vergisi Kanunu ile yüksek gelir elde eden ticaret erbabından ve büyük toprak sahiplerinden bir defaya mahsus vergi alınması kararlaştırılmıştır.

Bu verginin çıkarılmasında;
I. Savaşın yarattığı ekonomik yükü hafifletmek,
II. Karaborsacılıkla elde edilen haksız kazancı vergilendirmek,
III. Yabancı sermayeyi Türkiye'ye çekmek
amaçlarından hangilerinin etkili olduğu söylenebilir?

İkinci Dünya Savaşı'nın ardından dünyada demokrasi ve özgürlük rüzgarları esmeye başlamış, faşist ve totaliter rejimler yenilgiye uğramıştır. Bu durum Türkiye'de de iç siyaseti etkilemiş ve 1945 yılında Nuri Demirağ tarafından Milli Kalkınma Partisi kurulmuştur.

Bu bilgilere göre, Türkiye'nin çok partili hayata geçiş süreciyle ilgili hangi çıkarım yapılabilir?

Türkiye, 1930'lu yıllarda başarıyla uyguladığı Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı'nın ardından 1938'de İkinci Beş Yıllık Sanayi Planı'nı hazırlamıştır. Ancak bu plan, İkinci Dünya Savaşı'nın başlaması nedeniyle tam olarak uygulanamamıştır.

Bu durumun temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

İkinci Dünya Savaşı sırasında İngiltere Başbakanı Churchill, Türkiye'yi kendi yanlarında savaşa sokmak için Cumhurbaşkanı İsmet İnönü ile Adana ve Kahire'de görüşmeler yapmıştır. İsmet İnönü bu görüşmelerde Türkiye'nin ancak askeri ihtiyaçlarının tam olarak karşılanması şartıyla savaşa girebileceğini belirtmiştir.

İsmet İnönü'nün bu tutumu aşağıdakilerden hangisini amaçlamaktadır?

İkinci Dünya Savaşı sırasında Türkiye'de yaklaşık 1 milyon genç erkek silah altına alınmıştır. Bu durum tarımsal üretimde çalışan iş gücünün azalmasına ve nüfus artış hızının düşmesine neden olmuştur.

Bu bilgilere dayanarak savaşın Türkiye üzerindeki etkileri hakkında ne söylenebilir?

İkinci Dünya Savaşı başladığında Türkiye, jeopolitik konumu gereği her iki blok için de hayati öneme sahipti. Boğazlar üzerinde kontrolü elinde bulundurması ve Orta Doğu ile Avrupa arasında bir köprü olması, Türkiye'yi savaşın içine çekmek isteyen güçlerin iştahını kabartıyordu. Ancak Türk diplomasisi, "aktif tarafsızlık" adını verdiği bir yöntemle, büyük devletlerin baskılarını birbirine karşı kullanarak ülkeyi bir ateş çemberinin ortasında barış içinde tutmayı başardı.

Bu metinden hareketle Türkiye ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

İkinci Dünya Savaşı yıllarında Türkiye'nin bütçe harcamaları incelendiğinde; savunma giderlerinin toplam bütçe içindeki payının %30'lardan %50'lerin üzerine çıktığı görülmektedir. Aynı dönemde tarımsal üretimde %20'lik bir azalış yaşanırken, enflasyon oranları hızla yükselmiş ve temel tüketim maddelerinin fiyatları 3-4 kat artmıştır.

Bu veriler doğrultusunda İkinci Dünya Savaşı'nın Türkiye ekonomisi üzerindeki etkileri hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

1945 yılında imzalanan Birleşmiş Milletler Anayasası ve yayımlanan Atlantik Bildirisi; milletlerin kendi kaderlerini tayin etme hakkını, demokrasiyi ve temel insan haklarını vurguluyordu. Türkiye, bu yeni dünya düzeninde yer almak ve özellikle Sovyetler Birliği'nin toprak talepleri karşısında Batılı devletlerin desteğini sağlamak istiyordu. Bu süreçte Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, "Bizim tek eksiğimiz, hükümetin karşısında bir partinin bulunmamasıdır." diyerek çok partili hayata geçişin sinyallerini vermiştir.

Bu bilgilere dayanarak Türkiye'deki demokratikleşme adımları ile ilgili hangi kapsamlı değerlendirme yapılabilir?