✅ 8. Sınıf İnkılap Tarihi: Atatürk'ün hatıraları ve uğruna gösterdiği özveri Test Çöz

Mustafa Kemal, 1911 yılında İtalya'nın Trablusgarp'a saldırması üzerine Osmanlı Devleti'nin bölgeye ordu gönderememesi nedeniyle, gazeteci "Şerif Bey" kimliğiyle gizlice Trablusgarp'a gitmiştir. Orada yerel halkı İtalyanlara karşı örgütleyerek Derne ve Tobruk'ta önemli başarılar kazanmıştır.

Mustafa Kemal'in bu fedakarlığı ve mücadelesi, onun öncelikle hangi kişisel özelliklerini ortaya koymaktadır?

Sakarya Meydan Muharebesi öncesinde Mustafa Kemal, cepheyi denetlerken attan düşmüş ve kaburga kemikleri kırılmıştır. Doktorların kesin istirahat raporu vermesine rağmen o, "Vatanın kurtuluşu söz konusu olduğunda şahsi sıhhatin hiçbir önemi yoktur." diyerek cephedeki görevine devam etmiş ve savaşı bizzat yönetmiştir.

Mustafa Kemal'in bu hatırası, onun aşağıdaki özelliklerinden hangisiyle doğrudan ilişkilendirilebilir?

Kurtuluş Savaşı'nın en zorlu dönemlerinden biri olan Kütahya-Eskişehir Savaşları devam ederken, Ankara'da bir "Maarif (Eğitim) Kongresi" düzenlenmiştir. Mustafa Kemal, cephedeki durumun kritik olmasına rağmen kongreye katılarak öğretmenlere hitap etmiş ve geleceğin eğitim politikasını belirlemiştir.

Savaşın en sıcak anlarında bile bu kongrenin ertelenmeyip toplanması, Mustafa Kemal'in aşağıdakilerden hangisine verdiği önemi ve gösterdiği özveriyi kanıtlar?

Mustafa Kemal, Manastır Askeri İdadisinde (Lisesinde) öğrenciyken 1897 yılında Türk-Yunan Savaşı patlak vermiştir. O dönemde henüz genç bir öğrenci olmasına rağmen, vatan topraklarının savunulması gerektiğini düşünerek arkadaşıyla birlikte okuldan kaçıp orduya gönüllü katılmak istemiş ancak yaşları küçük olduğu için cepheye kabul edilmemişlerdir.

Mustafa Kemal'in genç yaşta gösterdiği bu girişim, onun hangi duygusunun erken yaşlarda geliştiğinin bir göstergesidir?

Mustafa Kemal, kurmay yüzbaşı rütbesiyle atandığı Şam'daki 5. Ordu'da ülkenin kötü gidişatına çözüm bulmak amacıyla arkadaşlarıyla gizlice "Vatan ve Hürriyet Cemiyeti"ni kurmuştur. Cemiyetin açılış toplantısında arkadaşlarına hitaben: "Arkadaşlar, bu gece burada sizleri toplamaktaki amacım şudur: Memleketi içine düştüğü tehlikelerden kurtarmak için fedakarca çalışmak şarttır. Bu amaçla bir cemiyet kurmaya karar verdim." demiştir.

Mustafa Kemal'in bu hatırası ve sözleri analiz edildiğinde, onun kişilik özellikleri hakkında aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Çanakkale Cephesi'nde Conkbayırı'nda cephanesi biten ve geri çekilen askerlerin önüne çıkan Mustafa Kemal, onlara süngü taktırıp yere yatırarak zaman kazanmış ve ardından şu tarihi emri vermiştir: "Ben size taarruzu emretmiyorum, ölmeyi emrediyorum. Biz ölünceye kadar geçecek zaman zarfında yerimize başka kuvvetler ve komutanlar kaim olabilir (gelebilir)."

Mustafa Kemal'in bu tarihi emri ve gösterdiği askeri duruş;

I. Vatan savunması için her türlü fedakarlığı göze aldığı,
II. Kararlı ve tavizsiz bir liderlik sergilediği,
III. Savaşın kazanılması uğruna canını feda etmekten çekinmediği

durumlarından hangilerini destekler niteliktedir?

Kütahya-Eskişehir Savaşları'ndan sonra ordunun ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla Başkomutan Mustafa Kemal tarafından Tekalif-i Milliye (Milli Yükümlülük) Emirleri yayımlanmıştır. Mustafa Kemal, halktan fedakarlık isterken kendisi de örnek teşkil etmesi amacıyla, kendisine TBMM tarafından verilen maaşın büyük bir kısmını ve kişisel birikimlerini orduya bağışlamıştır.

Mustafa Kemal'in bu davranışı onun liderlik anlayışıyla ilgili aşağıdakilerden hangisini gösterir?

Amasya Genelgesi'nin yayımlanmasının ardından İstanbul Hükümeti, Mustafa Kemal'i görevinden azletmek ve geri çağırmak için baskı yapmıştır. Mustafa Kemal ise 8-9 Temmuz 1919 gecesi çok sevdiği ve hayatını adadığı askerlik mesleğinden ve tüm resmi yetkilerinden istifa ederek "sine-i millete" (milletin bağrına) dönmüştür. Mücadelesine sivil bir vatandaş olarak devam etme kararı almıştır.

Mustafa Kemal'in çok sevdiği askerlik mesleğinden istifa etmesi, onun hangi yönünü en iyi şekilde ortaya koymaktadır?

Mustafa Kemal Atatürk, ömrünün son yıllarında siroz hastalığı ile mücadele ediyordu. Doktorların kesinlikle yorulmaması ve dinlenmesi yönündeki uyarılarına rağmen, Hatay'ın ana vatana katılması konusundaki kararlılığını göstermek amacıyla 1938 yılında Adana ve Mersin'e yorucu bir seyahat gerçekleştirmiştir. Burada ayakta saatlerce askeri geçit törenlerini izlemiş, hastalığının ilerlemesi pahasına Hatay davasından vazgeçmemiştir.

Atatürk'ün sağlığını tehlikeye atarak gerçekleştirdiği bu seyahat, onun aşağıdakilerden hangisine verdiği önemi ve gösterdiği özveriyi kanıtlar?

Atatürk, 1919-1927 yılları arasındaki tarihi gelişmeleri anlattığı büyük eseri "Nutuk"u yazarken günde bazen 20 saate yakın çalışmış, uykusuzluktan gözleri kan çanağına dönmüş ve sağlığı ciddi şekilde bozulmuştur. Eseri tamamladıktan sonra ise bu büyük çalışmanın tüm telif haklarını ve gelirini, Türk havacılığının gelişmesi için Türk Tayyare Cemiyeti'ne (Türk Hava Kurumu) bağışlamıştır.

Bu hatıradan hareketle Atatürk hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Atatürk, Çanakkale Savaşı'nda hayatını kaybeden yabancı askerlerin (Anzakların) annelerine hitaben 1934 yılında şu mektubu göndermiştir: "Bu memleketin toprakları üstünde kanlarını döken kahramanlar! Burada dost bir vatanın toprağındasınız. Huzur ve sükun içinde uyuyunuz... Uzak diyarlardan evlatlarını harbe gönderen analar! Gözyaşlarınızı dindiriniz. Evlatlarınız bizim bağrımızdadır. Onlar bu toprakta canlarını verdikten sonra, artık bizim evlatlarımız olmuşlardır."

Atatürk'ün düşman askerlerinin ailelerine yönelik bu insani yaklaşımı, onun hangi yönünü ve manevi özverisini ortaya koymaktadır?

Çanakkale Savaşı'nın en kritik anlarından birinde, Conkbayırı'nda düşman siperlerinden fırlayan bir şarapnel parçası Mustafa Kemal'in göğsüne isabet etmiştir. Göğüs cebindeki köstekli saati parçalanmış ve bu saat onun hayatta kalmasını sağlamıştır. Yanındaki subaylardan biri dehşet içinde "Eyvah komutanım vuruldunuz!" diye bağırdığında, Mustafa Kemal soğukkanlılığını bozmayarak parmağını ağzına götürmüş ve "Sus, asker duymasın, moralleri bozulmasın!" uyarısında bulunmuştur. Daha sonra bu parçalanmış saati, cepheyi ziyarete gelen Alman General Liman von Sanders'e hatıra olarak hediye etmiştir.

Mustafa Kemal'in ölümle burun buruna geldiği bu anda sergilediği tavır ve sonrasındaki kararları;

I. Kendi can güvenliğinden ziyade ordunun moralini ve savaşın gidişatını düşünmesi,
II. Zor anlarda bile soğukkanlılığını koruyarak liderlik vasfını sürdürmesi,
III. Yaşadığı bu hayati tehlikeye rağmen görev yerini terk etmeyerek vatan savunmasına devam etmesi

durumlarından hangilerini doğrudan kanıtlar niteliktedir?

Aşağıda Mustafa Kemal'in hayatından iki farklı kesit verilmiştir:

1. Olay (Sivas Kongresi): Kongre sırasında bazı delegeler, ülkenin kurtuluşunun ancak güçlü bir devletin (ABD veya İngiltere) mandası altına girmekle mümkün olacağını savunmuştur. Mustafa Kemal ise bu fikre şiddetle karşı çıkarak: "Manda ve himaye kabul edilemez. Ya istiklal ya ölüm!"* diyerek bağımsızlık dışındaki tüm seçenekleri reddetmiştir.
2. Olay (TBMM'nin Açılışı):* 23 Nisan 1920'de Ankara'da meclis açılırken ne bütçede para ne de meclis binasında yeterli donanım vardı. Mustafa Kemal ve arkadaşları, okullardan sıralar taşımış, kahvehanelerden gaz lambaları getirmiş ve meclisin çatısını kiremit yetmediği için halkın kendi evlerinden söktüğü kiremitlerle kapatmışlardır.

Bu iki tarihi olay birlikte değerlendirildiğinde, Mustafa Kemal'in liderlik anlayışı ve vatan uğruna gösterdiği özveri hakkında varılabilecek en kapsamlı ortak yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cumhuriyet'in ilanından sonra yurt gezilerinden birinde Atatürk'ün yanına yaklaşan yaşlı bir köylü, vergilerin ağırlığından ve o yıl ürün alamadığından yakınarak sitem etmiştir. Çevredeki yetkililer köylüyü uzaklaştırmak istemiş, ancak Atatürk onları durdurarak köylüyü sonuna kadar dinlemiştir. Akşam kaldığı yere döndüğünde yanındaki heyete dönerek şu tarihi sözleri söylemiştir: "Efendiler! Bizim asıl vazifemiz, bu insanların dertlerini dinlemek ve onlara çare bulmaktır. Eğer bu köylü halinden şikayetçiyse, biz görevimizi tam yapamamışız demektir. Milletimizin refahı için daha çok çalışmalı, uykumuzdan ve rahatımızdan feragat etmeliyiz."

Atatürk'ün bu anısı ve sözleri, onun liderlik felsefesi hakkında aşağıdakilerden hangisini kanıtlamaz?