✅ 8. Sınıf İnkılap Tarihi: 20. yüzyılın başlarında osmanlı devleti'nin siyasi ve sosyal durumu Test Çöz

Fransız İhtilali ile dünyaya yayılan milliyetçilik akımı, bünyesinde çok farklı milletleri barındıran Osmanlı Devleti'ni derinden etkilemiştir.

Bu durumun Osmanlı Devleti'nde doğrudan yol açtığı gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Sanayi İnkılabı'nın ardından Avrupalı devletlerin seri üretime geçmesi ve kapitülasyonların etkisiyle Osmanlı toprakları açık pazar hâline gelmiştir.

Bu durumun Osmanlı Devleti'ndeki sosyal ve ekonomik yansıması aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'ni dağılmaktan kurtarmak amacıyla; din, dil ve ırk ayrımı gözetmeksizin bütün Osmanlı vatandaşlarını kanun önünde eşit saymayı hedefleyen fikir akımı aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti, Kırım Savaşı'ndan itibaren aldığı dış borçları ödeyemez hâle gelince 1881 yılında Avrupalı alacaklı devletlerin temsilcilerinden oluşan "Düyun-ı Umumiye İdaresi" kurulmuştur.

Bu kurumun doğrudan Osmanlı Devleti'nin hangi alandaki bağımsızlığını zedelediği söylenebilir?

20. yüzyılın başlarında Balkanlar ve Kafkaslarda kaybedilen topraklardan Anadolu'ya doğru yoğun bir Müslüman-Türk göç dalgası yaşanmıştır.

Bu durumun Osmanlı Devleti'nde aşağıdakilerden hangisine ortam hazırladığı söylenemez?

1908 yılında II. Meşrutiyet'in ilan edilmesiyle Kanun-i Esasi yeniden yürürlüğe girmiş ve Mebusan Meclisi açılmıştır. 1909 yılında yapılan anayasa değişiklikleriyle padişahın meclisi feshetme yetkisi zorlaştırılmış, hükümet meclise karşı sorumlu hâle getirilmiştir.

Buna göre 1909 anayasa değişiklikleri ile ilgili olarak;
I. Padişahın mutlak otoritesi sınırlandırılmıştır.
II. Halkın yönetime katılımı ve milli irade güçlendirilmiştir.
III. Teokratik devlet anlayışı tamamen sona ermiştir.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

İtalya, sömürge arayışı doğrultusunda 1911 yılında Osmanlı Devleti'nin Kuzey Afrika'daki son toprak parçası olan Trablusgarp'a saldırmıştır. Osmanlı Devleti, donanması yetersiz olduğu için denizden; Mısır'ın İngiliz işgali altında bulunması sebebiyle de karadan bölgeye ordu gönderememiştir. Bunun üzerine Mustafa Kemal ve Enver Bey gibi gönüllü subaylar gizlice Trablusgarp'a gitmiştir.

Bu bilgilerden hareketle aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

II. Abdülhamid döneminde devlet politikası hâline gelen İslamcılık akımı, I. Dünya Savaşı'nda bazı Arap kabilelerinin Osmanlı yerine İngilizlerle iş birliği yapmasıyla geçerliliğini büyük ölçüde yitirmiştir. Bu durum Osmanlı aydınları arasında Türkçülük akımının daha da güçlenmesine zemin hazırlamıştır.

Bu gelişmelere bakılarak çıkarılabilecek en kapsamlı yargı aşağıdakilerden hangisidir?

13 Nisan 1909'da (Rumi 31 Mart 1325) İstanbul'da Meşrutiyet yönetimine karşı çıkan isyan, Selanik'ten gelen ve kurmay başkanlığını Mustafa Kemal'in yaptığı Hareket Ordusu tarafından bastırılmıştır.

31 Mart Vakası'nın Osmanlı tarihindeki en önemli özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

I. Balkan Savaşı'nda Osmanlı Devleti; Bulgaristan, Yunanistan, Sırbistan ve Karadağ ittifakına karşı savaşmış ve Midye-Enez hattının batısındaki bütün Rumeli topraklarını kaybetmiştir. Bu yenilgi sonrasında İttihat ve Terakki Cemiyeti "Bâb-ı Âli Baskını" ile hükümeti ele geçirmiştir.

Buna göre I. Balkan Savaşı ile ilgili;
I. İç politikada hükümet değişikliğine yol açmıştır.
II. Osmanlı Devleti Batı Trakya ve Makedonya'yı kaybetmiştir.
III. Ege Denizi'ndeki Osmanlı hakimiyeti tamamen sona ermiştir.

yargılarından hangilerine kesinlikle ulaşılabilir?

20. yüzyılın başlarında Selanik; canlı bir limana sahip, Avrupa ile demir yolu bağlantısı bulunan, farklı din ve ulustan insanların bir arada yaşadığı kozmopolit bir Osmanlı kentiydi. Şehirde Türkçe, Rumca, İbranice ve Fransızca yayımlanan gazete ve dergiler geniş bir okuyucu kitlesine ulaşıyordu.

Bu durumun Selanik kentine kazandırdığı özellikler arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?

20. yüzyıl başlarında Osmanlı Devleti'nde meydana gelen aşağıdaki gelişmeler verilmiştir:
- Trablusgarp Savaşı devam ederken Balkan devletlerinin Osmanlı'ya saldırması üzerine Uşi Antlaşması imzalanmış ve Trablusgarp İtalya'ya bırakılmıştır.
- I. Balkan Savaşı sırasında ordunun siyasete karışması ve haberleşme eksikliği ağır bir mağlubiyete yol açmıştır.
- Savaşlar sonrasında kaybedilen topraklardan Anadolu'ya yönelen yüz binlerce göçmen; barınma, salgın hastalıklar ve asayiş problemlerine neden olmuştur.

Bu gelişmeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Osmanlı aydınları 20. yüzyıl başında devleti kurtarmak için şu tezleri ileri sürmüşlerdir:
- Tevfik Fikret ve Celal Nuri: "Tek kurtuluş yolu, Batı'nın bilim, teknik ve kurumlarını bütünüyle benimsemektir."
- Ziya Gökalp ve Yusuf Akçura: "Devlet ancak milli bir bilinçle, Türk kültür ve değerleri etrafında birleşerek ayakta kalabilir."
- Sait Halim Paşa ve Mehmet Akif: "Müslüman milletlerin halife etrafında toplanması devleti parçalanmaktan kurtaracaktır."

Bu görüşler doğrultusunda varılabilecek en doğru yargı aşağıdakilerden hangisidir?

19. yüzyılın sonlarından itibaren Osmanlı Devleti'nin girdiği askeri mücadeleler ve ekonomik baskılar, 20. yüzyılın başlarında devleti yarı sömürge durumuna düşürmüştür. Kapitülasyonlar yerli üretimi felç ederken, Düyun-ı Umumiye vergilerin büyük kısmına el koymuştur. Aynı dönemde ordu içindeki particilik çekişmeleri I. Balkan Savaşı'nda felakete yol açmış, kaybedilen topraklardan gelen muhacirler (göçmenler) şehirlerin kenarlarında derme çatma kamplarda yaşamak zorunda kalmıştır.

Bu metinden hareketle 20. yüzyıl başlarındaki Osmanlı Devleti ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?