✅ 8. Sınıf Din Kültürü: Peygamberimizin adaletli oluşu ve hakkı gözetmesi Test Çöz

Hz. Muhammed (s.a.v.), gençlik yıllarında Mekke'de haksızlığa uğrayan, malları gasp edilen yabancı tüccarların ve zayıf kimselerin haklarını korumak amacıyla kurulan Hilfü'l-Fudûl (Erdemliler Cemiyeti) adlı topluluğa katılmış ve aktif görev almıştır.

Peygamberimizin genç yaşta böyle bir cemiyete katılması, onun öncelikle hangi özelliğe önem verdiğini gösterir?

Hz. Muhammed (s.a.v.) bir hadisinde şöyle buyurmuştur:
"İşçinin ücretini alın teri kurumadan (hemen) veriniz."

Peygamberimizin bu hadisi, aşağıdaki kavramlardan hangisine verilen önemi doğrudan vurgulamaktadır?

Kabe'nin onarımı sırasında "Hacerü'l-Esved" taşının yerine konulması hususunda Mekke kabileleri arasında büyük bir anlaşmazlık çıkmıştı. Her kabile bu şerefli görevi kendisi üstlenmek istiyordu. Hz. Muhammed (s.a.v.) hakem tayin edilince, hırkasını yere serdi, taşı üzerine koydu ve her kabile reisinin hırkanın bir ucundan tutmasını sağladı. Böylece taşı hep birlikte kaldırdılar ve Peygamberimiz de taşı kendi elleriyle yerine yerleştirdi.

Bu olayda Peygamberimizin sergilediği tutum aşağıdakilerden hangisini öncelikle hedeflemiştir?

"Ey iman edenler! Allah için hakkı ayakta tutan, adaletle şahitlik eden kimseler olun. Bir topluluğa duyduğunuz kin, sizi adil davranmamaktan alıkoymasın. Adil olun; bu, Allah'a karşı gelmekten sakınmaya daha yakındır..." (Maide suresi, 8. ayet)

Bu ayette verilen mesaj ile Hz. Muhammed'in (s.a.v.) hayatındaki uygulamaları eşleştirildiğinde, aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Peygamberlik öncesi dönemde Yemenli bir tüccar Mekke'ye gelmiş, As b. Vail adındaki Mekkeli bir asilzadeye mal satmış ancak parasını alamamıştı. Yemenli tüccar, Mekke'nin ileri gelenlerinden yardım istemiş fakat kimse As b. Vail'in nüfuzundan korktuğu için yardım etmemişti. Bunun üzerine tüccar, Ebu Kubeys dağına çıkarak uğradığı haksızlığı yüksek sesle haykırdı. Bu çağrı üzerine aralarında Hz. Muhammed'in de bulunduğu bir grup bir araya gelerek haksızlığa uğrayan bu yabancının hakkını As b. Vail'den alıp sahibine teslim etti.

Bu olay ve sonuçları dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Asil bir aile olan Mahzumoğullarından bir kadın hırsızlık yapmıştı. Kabilenin ileri gelenleri, kadının cezalandırılmaması için Peygamberimizin çok sevdiği Üsame b. Zeyd'i aracı olarak gönderdiler. Durumu öğrenen Hz. Muhammed (s.a.v.) çok sinirlendi ve şöyle buyurdu:
"Sizden önceki milletlerin helak olmasının sebebi şudur: İçlerinden asil, zengin ve nüfuzlu biri hırsızlık yaptığında onu serbest bırakırlar; zayıf ve fakir biri hırsızlık yaptığında ise ona ceza uygularlardı. Allah'a yemin ederim ki, Muhammed'in kızı Fatıma bile hırsızlık yapsa, onun da cezasını verirdim."

Peygamberimizin bu kararlı tutumu, adaletle ilgili aşağıdaki ilkelerden hangisini en iyi açıklar?

"Şüphesiz Allah, size emanetleri ehline teslim etmenizi ve insanlar arasında hükmettiğinizde adaletle hükmetmenizi emreder..." (Nisa suresi, 58. ayet)

Aşağıdaki olaylardan hangisi, Peygamberimizin bu ayette geçen "emanetlerin ehline verilmesi" ve "adalet" ilkelerine uygun hareket ettiğine doğrudan bir örnektir?

Hz. Muhammed (s.a.v.) vefatından kısa bir süre önce mescitte Müslümanlara hitap ederek şöyle buyurmuştur:
"Ey insanlar! Kimin üzerine geçmiş bir hak varsa onu ödesin, 'Dünya hayatında rüsvay olurum' diye düşünmesin. İyi biliniz ki dünya rüsvaylığı, ahiret rüsvaylığından çok daha hafiftir. Kimin sırtına vurmuşsam işte sırtım, gelsin vursun. Kimin malını almışsam işte malım, gelsin alsın..."

Peygamberimizin bu konuşması ve sergilediği tavır, aşağıdakilerden hangisinin bir göstergesidir?

Medine'de Müslüman bir sahabe ile Yahudi bir vatandaş arasında bir mal konusunda anlaşmazlık çıkmıştı. Konu Peygamberimize iletildiğinde, davacı olan Müslüman sahabe haklı olduğunu iddia ediyordu. Ancak yapılan incelemeler ve deliller sonucunda Yahudi vatandaşın haklı olduğu ortaya çıktı. Peygamberimiz, davanın taraflarından birinin Müslüman olmasına bakmaksızın, hakkı gözeterek davayı Yahudi vatandaşın lehine sonuçlandırdı.

Bu olay, Peygamberimizin adalet anlayışı hakkında aşağıdakilerden hangisini kanıtlar?

Hendek Savaşı hazırlıkları sırasında Medine'nin etrafına büyük hendekler kazılması kararlaştırılmıştı. Bu zorlu ve yorucu çalışmada Hz. Muhammed (s.a.v.) kendisini arkadaşlarından ayrı tutmamış, tıpkı diğer Müslümanlar gibi eline kazma kürek alarak toprak taşımış ve hendek kazmıştır. Sahabeler onun yorulduğunu görüp "Ey Allah'ın Resulü, siz dinlenin, biz sizin yerinize de çalışırız" dediklerinde ise bu teklifi kabul etmemiş, çalışmaya devam etmiştir.

Peygamberimizin bu davranışı, adalet ve hak kavramları çerçevesinde nasıl değerlendirilmelidir?

Adalet, her zaman herkese "birebir eşit" davranmak demek değildir. Bazen adaleti sağlamak, hak edene hak ettiğini vermek veya zayıf olanı korumak için farklı uygulamalar yapmayı gerektirir. Örneğin, Peygamberimiz ganimet dağıtımında veya toplumsal yardımlarda ihtiyaç sahiplerine, yetimlere ve yoksullara daha fazla pay ayırmıştır.

Buna göre, adalet kavramının en doğru tanımı aşağıdakilerden hangisidir?

Sahabeden Beşir b. Sad, oğlu Nu'man'a özel bir bağışta bulunmuş ve bu duruma şahitlik etmesi için Hz. Muhammed'e (s.a.v.) başvurmuştu. Peygamberimiz ona: "Bütün çocuklarına aynı şekilde bağışta bulundun mu?" diye sordu. Beşir "Hayır" cevabını verince Peygamberimiz: "Allah'tan korkun ve çocuklarınız arasında adil olun. Ben bir adaletsizliğe şahitlik edemem" buyurarak şahitlik yapmayı reddetti. Bunun üzerine Beşir, oğluna yaptığı özel bağışı geri aldı.

Bu olaydan hareketle aile içi ilişkiler ve adalet konusunda aşağıdaki çıkarımlardan hangisi _yapılamaz_?

Hz. Muhammed'in (s.a.v.) hayatından bazı olaylar şunlardır:

I. Bedir Savaşı sonrasında esir düşen kendi amcası Abbas'ın, diğer esirler gibi kurtuluş fidyesini tam olarak ödemesini istemesi ve amcası olduğu için ona hiçbir ayrıcalık tanımaması.
II. Mekke'nin fethinde, Kabe'nin anahtarlarını teslim alırken, bu görevi nesillerdir başarıyla yürüten ancak o esnada henüz Müslüman olmamış Osman b. Talha'ya "Bugün vefa ve iyilik günüdür" diyerek anahtarı geri vermesi.
III. Mescid-i Nebevi inşa edilirken, kendisi için özel bir gölgelik yapılması teklifini reddederek, diğer Müslümanlarla birlikte kerpiç taşıması.

Bu olayların temsil ettiği adalet ve hak ilkeleri aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Hz. Muhammed (s.a.v.) Medine'ye hicret ettikten sonra, şehirde yaşayan Müslümanlar, Yahudiler ve henüz İslam'ı kabul etmemiş Arap kabileleri arasında toplumsal barışı sağlamak amacıyla Medine Sözleşmesi'ni (Medine Vesikası) imzalamıştır. Bu sözleşmenin bazı maddeleri şunlardır:
* Yahudiler kendi dinlerinde serbest olacaklardır.
* Müslümanlar ile Yahudiler barış içinde yaşayacaklardır.
* Herhangi bir dış saldırı durumunda Medine şehri birlikte savunulacaktır.
* Anlaşmazlık durumlarında Hz. Muhammed (s.a.v.) hakem kabul edilecektir.

Medine Sözleşmesi'nin bu maddeleri doğrudan analiz edildiğinde, Peygamberimizin adalet ve hak anlayışı hakkında aşağıdaki yargılardan hangisine _ulaşılamaz_?