✅ 7. Sınıf Fen Bilimleri: Mercekler ve günlük hayatta kullanım alanları Test Çöz

Işık ışınlarını bir noktada toplayacak şekilde kıran, kenarları ortasına göre daha ince olan merceklere "ince kenarlı (yakınsak) mercek" denir.

Buna göre, aşağıda verilen araçlardan hangisinde ışığı toplama özelliğinden yararlanılan ince kenarlı mercek kullanılmaz?

Kalın kenarlı (ıraksak) mercekler ile ilgili olarak aşağıda verilen ifadelerden hangisi doğrudur?

Yakını net göremeyip uzağı net gören bir bireyin göz küresinde görüntü sarı lekenin arkasında oluşmaktadır.

Bu göz kusuru ve tedavisinde kullanılması gereken mercek türü aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Evlerimizin dış kapılarında bulunan ve dışarıdaki kişileri daha geniş bir açıyla görmemizi sağlayan kapı dürbünlerinde hangi mercek türü tercih edilir?

Asal eksenleri çakışık K ve L merceklerine asal eksene paralel gelen tek renkli I ışınının davranışı inceleniyor:
- K merceğine gelen ışın, merceği geçtikten sonra asal ekseni bir noktada kesecek şekilde bükülerek birleşiyor.
- L merceğine gelen ışın ise merceği geçtikten sonra asal eksenden uzaklaşacak şekilde yayılıyor.

Buna göre K ve L mercekleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Yaz aylarında ormanlık alanlara atılan kırık cam şişeler veya içi su dolu şeffaf plastik şişeler orman yangınlarına sebep olabilmektedir.

Bu durumun nedeni aşağıdakilerden hangisi ile en iyi açıklanır?

Aynı maddeden yapılmış, yüzey kavisleri (şişkinlikleri) birbirinden farklı X ve Y ince kenarlı merceklerine asal eksene paralel ışınlar gönderiliyor. X merceğinin orta kısmı Y merceğine göre daha şişkindir (kalındır).

Buna göre X ve Y merceklerinin odak uzaklıkları $f_X$ ve $f_Y$ arasındaki ilişki ve ışığı kırma dereceleri ile ilgili hangisi doğrudur?

Fen bilimleri dersinde öğrenciler günlük hayatta kullanılan araçlar ve bünyelerinde bulundurdukları mercek türleri ile ilgili aşağıdaki eşleştirme tablosunu hazırlıyorlar:

1. Teleskop $\rightarrow$ İnce kenarlı mercek
2. Miyop gözlüğü $\rightarrow$ Kalın kenarlı mercek
3. Büyüteç $\rightarrow$ Kalın kenarlı mercek
4. Fotoğraf makinesi $\rightarrow$ İnce kenarlı mercek

Buna göre yapılan eşleştirmelerden hangisi hatalıdır?

Şematik çizimlerde ince kenarlı mercekler uçlarında dışa doğru oklar bulunan çizgi ile, kalın kenarlı mercekler ise uçlarında içe doğru ters oklar bulunan çizgi ile gösterilir.

Buna göre, aşağıda mercek türü ve ışığı kırdıktan sonra izlediği yol ile ilgili yapılan açıklamalardan hangisi yanlıştır?

Öğrenci Zeynep, sınıfta arka sırada otururken tahtadaki yazıları net göremediğini fakat önündeki kitabı rahatlıkla okuyabildiğini fark ediyor.

Zeynep'in göz kusuru, görüntünün oluştuğu yer ve bu kusurun düzeltilmesi için kullanılması gereken mercek hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir öğrenci güneşli bir günde elindeki merceği kağıda doğru tutarak kağıt üzerinde en küçük ve en parlak ışık lekesini oluşturduğu anda bir süre bekliyor ve kağıdın tutuşarak yanmaya başladığını gözlemliyor.

Bu deneyle ilgili yapılan aşağıdaki yorumlardan hangisi yanlıştır?

Asal eksenleri çakışık K ve L merceklerinden oluşan bir optik sisteme sol taraftan asal eksene paralel bir I ışın demeti gönderiliyor.

Sistemdeki ışınların izlediği yol şu şekilde gerçekleşmektedir:
- K merceğine paralel gelen ışınlar, merceği geçtikten sonra asal eksendeki bir X noktasına doğru toplanacak şekilde yön değiştiriyor.
- Ancak X noktasına ulaşmadan önce L merceğinden geçen ışınlar, L merceğinden çıktıktan sonra tekrar asal eksene paralel olarak yollarına devam ediyor.

Bu optik sistem ve mercekler ile ilgili yapılan aşağıdaki çıkarımlardan hangisi kesinlikle doğrudur?

Dört öğrenci mercekler ve göz kusurları konusundaki bilgilerini pekiştirmek amacıyla aşağıdaki ifadeleri ortaya koymıştır:

- Ahmet: Miyop göz kusurunda görüntü sarı lekenin önünde oluşur ve uzağı net göremeyen bu hastalar kalın kenarlı mercekli gözlük kullanır.
- Berna: Hipermetrop hastaları yakını net göremez; çünkü görüntü sarı lekenin arkasında kalır ve bu durum ışığı öne toplayan ince kenarlı mercekle düzeltilir.
- Can: Deniz fenerlerinde ışığın tek bir noktada odaklanıp çok uzaklara güçlü yakılması için kalın kenarlı mercek tercih edilir.
- Derya: Aynı maddeden yapılmış iki ince kenarlı mercekten kavisliği (şişkinliği) fazla olan merceğin ışığı kırma gücü daha az olduğundan odak uzaklığı daha büyüktür.

Buna göre hangi öğrencilerin verdiği bilgiler tamamen doğrudur?

Öğrenci Ali, özdeş iki adet siyah kağıdı Güneş ışığı altında mercekler yardımıyla yakmak üzere bir deney tasarlıyor. Ali'nin elinde aynı cam malzemeden yapılmış iki adet ince kenarlı mercek bulunmaktadır:
- 1. Mercek: Yüzey kavisi (şişkinliği) az olan mercektir. Odak uzaklığı $f_1 = 20\text{ cm}$ olarak ölçülmüştür.
- 2. Mercek: Yüzey kavisi (şişkinliği) fazla olan mercektir. Odak uzaklığı $f_2 = 10\text{ cm}$ olarak ölçülmüştür.

Ali'nin deneyle ilgili yaptığı aşağıdaki çıkarımlardan hangileri doğrudur?

I. Kağıtların tutuşması için 1. mercek kağıttan 20 cm, 2. mercek ise 10 cm uzaklıkta tutulmalıdır.
II. Yüzey kavisi fazla olan 2. mercek ışığı daha şiddetli kırdığı için odak noktasında birim alana düşen ışık enerjisi yoğunluğu daha fazla olur ve kağıdı 1. merceğe göre daha kısa sürede tutuşturabilir.
III. Her iki mercek de kağıtlardan eşit mesafede (örneğin 15 cm) tutulursa kağıtlar üzerinde en küçük ve en parlak odak noktaları elde edilir.