✅ 7. Sınıf Din Kültürü: Tasavvufi yorumlar Test Çöz

İslam düşüncesinde insanın kötü huylardan arınmasını, kalbini temiz tutmasını ve güzel ahlak sahibi olarak Allah'a yakınlaşmasını amaçlayan düşünce biçimine ne ad verilir?

Türkistan'da doğup büyüyen, İslam'ın Türkler arasında yayılmasında büyük rol oynayan ve görüşleri "Divan-ı Hikmet" adlı eserde toplanan tasavvufi yorum aşağıdakilerden hangisidir?

Mevlevilik düşüncesinde, ney ve kudüm gibi çalgılar eşliğinde, kollarını iki yana açıp dönerek yapılan manevi coşku ve zikir törenine ne ad verilir?

Alevilik-Bektaşilik kültüründe evli olan iki kişinin aileleriyle birlikte, dede huzurunda hayat boyu yol kardeşi olmaya söz vermesi törenine ne ad verilir?

Tasavvufi yorumlar, kurucularının isimleri veya yöntemleriyle anılırlar.

Buna göre;
I. Abdülkadir Geylani'nin görüşlerine dayanır.
II. Bahauddin Nakşibend tarafından sistemleştirilmiştir.
III. Sessizce yapılan "hafi (gizli) zikir" yöntemiyle bilinir.

Yukarıda verilen özelliklerden hangileri Nakşibendilik ekolüne aittir?

Alevilik-Bektaşilik düşüncesinde yer alan bazı kavramlar ve açıklamaları şu şekildedir:
- Çerağ yakmak: Cemevinde kandil veya mumun yakılarak ortamın aydınlatılması, ilahi nurun sembolize edilmesidir.
- Gülbank: Cem törenlerinde dedenin veya yetkili kişilerin yaptığı dualardır.
- Lokma: Cem törenine katılanların getirdiği ve tören sonunda birlikte paylaşılarak yenen yiyeceklerdir.

Bu bilgilere göre, aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Hacı Bektaş-ı Veli, insanın manevi gelişimini tamamlayıp "insan-ı kamil" (olgun insan) mertebesine ulaşabilmesi için "Dört Kapı Kırk Makam" ilkesini ortaya koymuştur. Bu dört kapı sırasıyla Şeriat, Tarikat, Marifet ve Hakikat kapılarıdır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu öğretinin temel amaçlarından biri olamaz?

İslam dininin temel kaynakları Kur'an-ı Kerim ve Hz. Muhammed'in sünnetidir. Ancak zamanla İslam coğrafyası genişlemiş, farklı kültür ve milletlerden insanlar Müslüman olmuştur. Bu durum, dinin özüne bağlı kalmak şartıyla, ahlaki ve manevi konuların farklı biçimlerde yorumlanmasına ve tasavvufi ekollerin doğmasına zemin hazırlamıştır.

Bu metne göre tasavvufi yorumların ortaya çıkmasında aşağıdakilerden hangisinin etkisi vurgulanmıştır?

Cem töreni başlamadan önce dede, ceme katılanlara dönerek: "Birbirinizden razı mısınız? Üzerinizde kul hakkı olan, birinden şikayeti olan var mı?" diye sorar. Eğer bir anlaşmazlık varsa çözülür, taraflar helalleşir. Ancak herkes birbiriyle razılaştıktan sonra cem ibadetine başlanır.

Bu uygulama İslam dininin aşağıdaki ilkelerinden hangisine verilen önemi doğrudan gösterir?

Mevlana Celaleddin-i Rumi, ölümü korkulacak bir son olarak görmemiş; aksine onu ruhun bedenden kurtularak asıl vatanına, yani yüce yaratıcıya kavuştuğu an olarak nitelendirmiştir. Bu yüzden ölüm gününü "Şeb-i Arus" (Düğün Gecesi) olarak adlandırmıştır.

Buna göre Mevlana'nın ölüm anlayışı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Hoca Ahmet Yesevi, yetiştirdiği öğrencileri (alperenleri) Anadolu'ya, Balkanlar'a ve dünyanın dört bir yanına göndererek buralarda İslam'ın sevgi, hoşgörü ve ahlak anlayışını yaymalarını istemiştir. Bu dervişler gittikleri yerlerde halkla kaynaşmış, onlara hem dini öğretmiş hem de mesleki konularda yardımcı olmuşlardır.

Bu bilgilere göre Yesevilik ekolü ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Hacı Bektaş-ı Veli bir şiirinde şöyle der:
"Hararet nardadır, sacda değildir,
Keramet hırkada, tacda değildir.
Her ne arar isen kendinde ara,
Kudüs'te, Mekke'de, Hac'da değildir."

Bu dizelerde vurgulanmak istenen temel tasavvufi düşünce aşağıdakilerden hangisidir?

Alevilik-Bektaşilikte cem töreninin düzenli bir şekilde yürütülmesi için belirlenmiş "On İki Hizmet" adı verilen görevler vardır. Bu görevlerden bazıları şunlardır:
- Mürşid (Dede): Cemi yönetir, dua eder, rehberlik yapar.
- Zakir (Aşık): Cemevinde saz çalarak deyiş, nefes ve düvaz imamları okur.
- Çerağcı (Delilci): Cem başlamadan önce çerağı (kandili) yakar ve cem süresince yanmasını sağlar.
- Pervane (Semahçı): Cem sırasında semah dönen kişileri yönlendirir veya semah yapar.

Bir araştırmacı, katıldığı bir cem töreninde şu gözlemleri yapmıştır:
I. Tören başlamadan önce salondaki büyük mum dualarla yakıldı.
II. Tören esnasında saz eşliğinde Hz. Ali ve Ehli Beyt sevgisini anlatan manzum eserler seslendirildi.
III. Törenin sonunda cemaat arasındaki bir anlaşmazlık, töreni yöneten kişi tarafından tatlıya bağlandı.

Buna göre araştırmacının gözlemlediği durumlar ile "On İki Hizmet" görevlileri eşleştirildiğinde aşağıdakilerden hangisi dışarıda kalır?

Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinde öğretmen, "İslam Düşüncesinde Tasavvufi Yorumlar" konusunu işledikten sonra öğrencilerden bu yorumların genel özellikleri hakkında çıkarımlarda bulunmalarını istemiştir.

Öğrencilerin yorumları şu şekildedir:
- Aslı: "Tasavvufi yorumlar, dinin değişmez inanç esaslarını yeniden belirlemek amacıyla ortaya çıkmıştır."
- Kerem: "Bu yorumlar, dinin özünü ve ahlaki ilkelerini farklı coğrafyalarda yaşayan insanların anlayışına uygun olarak açıklamaya çalışmıştır."
- Zeynep: "Mevlevilik, Yesevilik gibi ekoller dinin kendisi değil, dinin farklı kültürel ve kişisel algılanış biçimleridir."
- Ömer: "Tasavvufi ekollerin ortaya koyduğu ahlaki kurallar, Kur'an ve sünnetin sınırları dışına çıkamaz, onlarla çelişemez."

Buna göre, hangi öğrencinin tasavvufi yorumların doğası hakkında yaptığı değerlendirme hatalıdır?