✅ 6. Sınıf Fen Bilimleri: Suyun özel durumu Test Çöz

Sıvı haldeki su donarak katı hale (buz) geçtiğinde fiziksel özelliklerinde bazı değişimler meydana gelir. Bu durum suyun kendine özgü (özel) bir özelliğidir.

Buna göre, su donarak buz haline geldiğinde hacmi ve yoğunluğu nasıl değişir?

Kış aylarında soğuk havalarda göllerin ve nehirlerin yüzeyinde buz tabakaları oluşur. Oluşan bu buz tabakası suyun dibine batmak yerine suyun üzerinde yüzer.

Buzun su üzerinde yüzebilmesinin temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

Ağzına kadar su ile doldurulmuş cam bir şişe, kapağı sıkıca kapatılarak derin dondurucuya konuluyor. Bir süre sonra şişenin çatladığı gözlemleniyor.

Bu durumun yaşanmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Suyun özel durumu nedeniyle sıcaklığa bağlı olarak yoğunluğunda değişimler meydana gelir.

Buna göre, saf suyun yoğunluğunun en büyük (maksimum) olduğu sıcaklık değeri aşağıdakilerden hangisidir?

Kışın çok soğuk bölgelerde göllerin yüzeyi buzla kaplansa da göldeki balıklar ve diğer su canlıları yaşamaya devam eder.

Bu durumun sağlanmasında;

I. Buz tabakasının suyun üzerinde kalarak ısı yalıtımı sağlaması,
II. Gölün alt kısımlarındaki su sıcaklığının canlıların yaşayabileceği değerde kalması,
III. Suyun donarken yoğunluğunun artarak dibe çökmesi

verilenlerden hangileri etkilidir?

Genel olarak maddeler katı hale geçerken tanecikleri birbirine yakınlaşır ve hacimleri azalır. Ancak su bu kurala uymayan özel bir maddedir.

Özdeş iki dereceli silindirden birine $ 100\text{ mL} $ saf su, diğerine ise $ 100\text{ mL} $ zeytinyağı konuluyor. Kaplar sıvıların donma sıcaklıklarının altındaki bir ortama bırakılarak tamamen donmaları sağlanıyor.

Donma işlemi tamamlandıktan sonra kaplardaki sıvı seviyeleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğru olur?

Bir araştırmacı, bir miktar saf suyun sıcaklığını $ +8^\circ\text{C} $'tan $ 0^\circ\text{C} $'a kadar yavaş yavaş düşürüyor ve bu süreçte suyun yoğunluğunu ölçüyor.

Buna göre, suyun yoğunluğunda meydana gelen değişim aşağıdakilerden hangisinde doğru açıklanmıştır?

Ağzı açık bir kapta bulunan $ 100\text{ g} $ sıvı suyun tamamı dondurularak buz haline getiriliyor.

Bu olayla ilgili olarak;

I. Oluşan buzun kütlesi $ 100\text{ g} $'dır.
II. Buzun hacmi, sıvı suyun hacminden büyüktür.
III. Buzun yoğunluğu, sıvı suyun yoğunluğundan büyüktür.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Kış aylarında sıcaklığın sıfırın altına düştüğü çok soğuk günlerde, açıkta kalan su borularının patladığı görülür.

Bu olayın nedeni suyun hangi özelliği ile açıklanabilir?

Sıcaklığı $ 0^\circ\text{C} $ olan bir miktar saf su, ısıtılarak sıcaklığı $ +10^\circ\text{C} $'a çıkarılıyor.

Bu süreçte suyun hacminde meydana gelen değişim aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Eğer suyun özel durumu olmasaydı ve su da diğer sıvılar gibi donarken hacmi azalan, yoğunluğu artan bir madde olsaydı doğada büyük değişiklikler meydana gelirdi.

Buna göre, suyun özel durumu olmasaydı aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenirdi?

I. Göller ve denizler dipten donmaya başlardı.
II. Kışın su canlılarının yaşamı tehlikeye girerdi.
III. Buz suyun üzerinde yüzmeye devam ederdi.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Bir fen bilimleri öğretmeni, suyun özel durumunu öğrencilerine göstermek için özdeş üç bardağa eşit kütlelerde ve farklı sıcaklıklarda saf su koyarak aşağıdaki düzeneği hazırlıyor:

1. Bardak:* $ +4^\circ\text{C} $'ta $ 100\text{ g} $ su
2. Bardak:* $ 0^\circ\text{C} $'ta $ 100\text{ g} $ su
3. Bardak:* $ +20^\circ\text{C} $'ta $ 100\text{ g} $ su

Öğretmen bu bardakları $ -10^\circ\text{C} $ sıcaklığındaki bir derin dondurucuya aynı anda koyuyor ve suların tamamen donmasını sağlıyor.

Buna göre, deney süreci ve sonuçları ile ilgili yapılan aşağıdaki yorumlardan hangileri doğrudur?

I. Donma işlemi tamamen bittiğinde tüm bardaklardaki buzların kütleleri birbirine eşit olur.
II. Bardaklar dondurucuya ilk konulduğu anda, hacmi en küçük olan su 1. bardaktadır.
III. Donma işlemi tamamen bittiğinde 3. bardaktaki buzun hacmi, ilk sıcaklığı daha yüksek olduğu için diğerlerinden daha büyük olur.

Kış mevsiminin çok sert geçtiği bir günde, yüzeyi tamamen buzla kaplanmış derin bir gölün dikey kesiti inceleniyor. Gölün en üstünde kalın bir buz tabakası bulunurken, bu tabakanın altında sıvı su yer almaktadır.

Gölün farklı derinliklerinde belirlenen üç noktanın konumları şu şekildedir:
K Noktası:* Buz tabakasının hemen altındaki sıvı su seviyesi
L Noktası:* Gölün orta derinliğindeki su seviyesi
M Noktası:* Gölün en dip kısmındaki su seviyesi

Buna göre; K, L ve M noktalarındaki su sıcaklıkları aşağıdakilerden hangisinde verilen değerler gibi olabilir?

Maddelerin tanecikli yapısı göz önüne alındığında, genel olarak bir madde sıvı halden katı hale geçerken tanecikleri birbirine yaklaşır ve daha düzenli bir istiflenme oluşturur. Ancak su molekülleri donarken hidrojen bağlarının etkisiyle altıgen halkalar oluşturacak şekilde dizilir ve tanecikler arasında geniş boşluklar kalır.

Suyun bu mikroskobik (tanecikli) yapısı göz önüne alındığında;

I. Su donduğunda tanecikleri arasındaki boşluk artar.
II. Aynı kütledeki suyun sıvı haldeki tanecik sayısı, katı haldeki tanecik sayısından fazladır.
III. Buz eridiğinde tanecikler birbirine yaklaşır ve toplam hacim azalır.

ifadelerinden hangileri doğrudur?