✅ 5. Sınıf Sosyal Bilgiler: Metoşnya Test Çöz

İlk Çağ Mezopotamya uygarlıklarından biri olan Sümerler, MÖ 3200 civarında nesneleri sembollerle ifade eden bir sistem geliştirmişlerdir. Bu buluş, insanlık tarihinde yeni bir dönemi başlatarak "Tarihi Çağlar"ın açılmasını sağlamıştır.

Buna göre, Sümerlerin insanlık tarihine kazandırdığı ve tarihi çağları başlatan bu önemli buluş aşağıdakilerden hangisidir?

Babil Kralı Hammurabi, ülkesinde düzeni ve adaleti sağlamak amacıyla son derece sert kurallardan oluşan kanunlar hazırlatmıştır. Bu kanunlarda yapılan suçun büyüklüğüne göre aynı cezanın verilmesini öngören "kısasa kısas" ilkesi benimsenmiştir.

Metinde bahsedilen ve tarihin bilinen en eski kapsamlı yazılı hukuk kuralları arasında yer alan bu kanunlar aşağıdakilerden hangisidir?

Sümer şehir devletlerinde inşa edilen çok katlı, piramide benzeyen tapınak alanları bulunmaktaydı. Bu yapılar alt katlarında ürün deposu, orta katlarında ibadethane ve okul, en üst katında ise gökyüzünü incelemek için gözlemevi (rasathane) olarak kullanılıyordu.

Sümerlerde çok yönlü olarak kullanılan bu mimari yapılara ne ad verilir?

Mezopotamya'nın kuzeyinde kurulan ve tüccar bir toplum olan Asurlar, Anadolu ile yoğun ticari ilişkiler kurmuşlardır. Kayseri yakınlarındaki Kültepe'de kurdukları ticaret merkezleri (Karum) aracılığıyla çivi yazısını Anadolu'ya taşımışlardır.

Buna göre, yazıyı Anadolu'ya taşıyarak Anadolu'da Tarihi Çağlar'ın başlamasını sağlayan Mezopotamya uygarlığı aşağıdakilerden hangisidir?

Mezopotamya bölgesi Fırat ve Dicle nehirleri arasında yer alan, verimli topraklara sahip bir alandır. Ancak bu coğrafyada taş miktarının az olması nedeniyle Sümer, Babil ve Asur gibi uygarlıklar binalarını büyük oranda kerpiç ve pişmiş tuğladan inşa etmişlerdir.

Bu durumun günümüze yansıyan en temel sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

Sümerler inşa ettikleri Zigguratların en üst katını gökyüzünü, gezegenleri ve yıldızları gözlemlemek amacıyla rasathane (gözlemevi) olarak tasarlamışlardır.

Bu durum Sümerlerde doğrudan aşağıdaki bilim dallarından hangisinin gelişmesine ve buna bağlı olarak ay yılı esasına dayalı takvimin oluşturulmasına zemin hazırlamıştır?

İlk Çağ Mezopotamya uygarlıklarından olan Babiller ile ilgili verilen bilgiler şu şekildedir:
I. Dünyanın yedi harikasından biri sayılan "Babil'in Asma Bahçeleri"ni inşa etmişlerdir.
II. Mimaride ilerlemiş ve muazzam büyüklükteki "Babil Kulesi"ni yapmışlardır.
III. Anadolu ile ticaret yaparak çivi yazısını Anadolu'ya taşımışlardır.

Yukarıda verilen bilgilerden hangisi veya hangileri Babiller ile ilgili doğrudur?

Asur Kralı Asurbanipal, başkent Ninova'da binlerce kil tabletten oluşan büyük bir kütüphane kurdurmuştur. Bu kütüphanede Mezopotamya uygarlıklarına ait destanlar, kanunlar, dini metinler ve bilimsel yazılar bir araya getirilmiştir.

Ninova Kütüphanesi'nin kurulması aşağıdakilerden hangisinin bir göstergesidir?

Sümerler, insanlık tarihine damga vuran iki önemli buluşa imza atmıştır:
- Ağır yüklerin taşınmasını ve insanların seyahat etmesini kolaylaştıran tekerleği icat etmişlerdir.
- Fırat ve Dicle nehirlerinden tarlalarına su taşımak için sulama kanalları açmışlardır.

Bu yenilikler dikkate alındığında Sümerlerin hangi iki alanda doğrudan gelişim sağladığı söylenebilir?

Aşağıda Mezopotamya uygarlıklar ile bu uygarlıkların insanlık mirasına sunduğu katkılar eşleştirilmiştir:

I. Sümerler -> Çivi yazısının icadı ve tekerleğin bulunması
II. Babiller -> Hammurabi Kanunları ve Babil'in Asma Bahçeleri
III. Asurlar -> Anadolu'da ticaret kolonileri (Karum) ve Ninova Kütüphanesi

Yapılan bu eşleştirmelerden hangileri doğrudur?

Kayseri yakınlarındaki Kültepe'de yapılan arkeolojik kazılarda, Asurlu tüccarlara ait binlerce kilden yapılmış ticari tablet bulunmuştur. Bu tabletlerde alışveriş borçları, sözleşmeler ve hukuki kararlar yer almaktadır.

Bu bilgiler doğrultusunda Kültepe tabletleri ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Sümerlerde köylüler ürettikleri tarım ürünlerini Ziggurat adı verilen tapınakların alt katlarındaki depolara getirip teslim etmek zorundaydı. Görevli din adamları (rahipler), depoya giren ve çıkan ürün miktarlarını karışıklık olmasın diye kilden tabletler üzerine çizdikleri sembollerle kaydetmeye başladılar. Zamanla bu semboller gelişerek insanlık tarihinin ilk yazısı olan çivi yazısına dönüştü.

Bu bilgilere dayanarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Babil Kralı Hammurabi'nin kanunlarından alınan bazı maddeler şunlardır:
- Madde 1: Bir kişi, eşit statüdeki başka bir kişinin gözünü kör ederse, kendi gözü de kör edilir.
- Madde 2: Bir mimarın inşa ettiği ev çöker ve ev sahibinin ölümüne neden olursa, o mimar idam edilir.
- Madde 3: Bir kimse başkasının tarlasındaki ürünü çalarsa ya da zarar verirse, zararı ödemekle yükümlüdür.

Bu kanun maddeleri birlikte değerlendirildiğinde Babiller hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Tarihsel süreçte Mezopotamya uygarlıkları (Sümer, Babil, Asur) ile ilgili yapılan araştırmalar şu sentezi ortaya koymaktadır:
1. Sümerler yazıyı ve tekerleği icat ederek bilgiyi kalıcı hale getirmiş ve ulaşımı kolaylaştırmıştır.
2. Babiller yazılı kanunlar oluşturarak devlet otoritesini ve toplumsal düzeni sağlamlaştırmıştır.
3. Asurlar kurdukları geniş ticaret ağı sayesinde yazılı kültürü Mezopotamya sınırları dışına, Anadolu'ya taşımıştır.

Bu üç durum bir bütün olarak değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en genel ve kapsamlı yargı aşağıdakilerden hangisidir?