✅ 12. Sınıf Fizik: Dalgalarda kırınım, girişim ve doppler olayı Test Çöz

Bir dalga leğeninde oluşturulan doğrusal su dalgalarının dar bir aralıktan geçerken bükülerek dairesel dalgalar şeklinde yayılmasına kırınım denir. Buna göre, dalga boyu $ \lambda $ olan dalgaların genişliği $ \omega $ olan bir yarıktan geçerken kırınıma uğraması için aşağıdakilerden hangisi kesinlikle sağlanmalıdır?

Işığın çift yarıkta girişimi deneyinde, ekran üzerinde oluşan merkezi aydınlık saçak (A0) ile ilgili;
I. Yarıklar düzleminin tam orta dikmesi üzerindedir.
II. Kaynaklardan gelen ışınların yol farkı sıfırdır.
III. Her zaman en karanlık bölgedir.
yargılarından hangileri doğrudur?

Hareketli bir ses kaynağının yaydığı sesin frekansının, durgun bir gözlemci tarafından olduğundan farklı algılanması olayına Doppler olayı denir. Buna göre, bir ambulans durgun bir gözlemciye doğru yaklaşırken gözlemcinin algıladığı sesin frekansı için ne söylenebilir?

Aynı fazda çalışan özdeş iki noktasal dalga kaynağının oluşturduğu girişim deseninde, iki dalga tepesinin üst üste bindiği noktaların birleşmesiyle oluşan çizgilere ne ad verilir?

Bir dalga leğeninde $ \omega $ genişliğindeki yarıktan geçen doğrusal dalgalar kırınıma uğramadan geçmektedir. Bu dalgaların kırınıma uğramasını sağlamak için;
I. Leğene bir miktar su eklemek
II. Kaynağın frekansını artırmak
III. Yarık genişliğini ($ \omega $) azaltmak
işlemlerinden hangileri tek başına yapılabilir?

Işığın çift yarıkta girişimi deneyinde ekran üzerinde oluşan ardışık iki aydınlık saçak arasındaki mesafe (saçak genişliği) $ \Delta x $ kadardır. Buna göre, diğer değişkenler sabit kalmak şartıyla $ \Delta x $ değerini artırmak için;
I. Yarıklar düzlemi ile ekran arasındaki uzaklığı ($ L $) artırmak
II. Yarıklar arası mesafeyi ($ d $) artırmak
III. Kullanılan ışığın dalga boyunu ($ \lambda $) artırmak
işlemlerinden hangileri yapılabilir?

Tek yarıkta yapılan bir girişim deneyinde ekran üzerinde aydınlık ve karanlık saçaklar oluşmaktadır. Bu deneyde oluşan merkezi aydınlık saçağın genişliği $ \Delta x_0 $, diğer herhangi bir aydınlık saçağın genişliği $ \Delta x $ olduğuna göre, bu iki değer arasındaki ilişki nedir?

Aynı fazda çalışan iki noktasal kaynağın oluşturduğu girişim deseninde, bir $ P $ noktasının kaynaklara olan uzaklıkları sırasıyla $ 12 $ cm ve $ 17 $ cm'dir. Dalgaların dalga boyu $ 2 $ cm olduğuna göre, $ P $ noktası hangi çizgi üzerindedir?

Durgun bir gözlemciye doğru $ v $ hızıyla yaklaşmakta olan bir polis aracının sireni $ f $ frekansında ses yaymaktadır. Gözlemci sesi $ f_g $ frekansında algıladığına göre;
I. $ f_g > f $ dir.
II. Polis aracı hızlanırsa $ f_g $ değeri artar.
III. Polis aracı gözlemciyi geçip uzaklaşmaya başlarsa $ f_g $ değeri artar.
yargılarından hangileri doğrudur?

Çift yarıkta girişim deneyinde sırasıyla kırmızı ve mavi ışık kullanılıyor. Buna göre;
I. Kırmızı ışık kullanıldığında saçak genişliği daha büyük olur.
II. Mavi ışık kullanıldığında ekrandaki toplam saçak sayısı daha az olur.
III. Her iki durumda da merkezi aydınlık saçağın yeri değişmez.
yargılarından hangileri doğrudur?

Bir dalga leğeninde aynı fazda titreşen iki noktasal kaynak ile girişim deseni oluşturuluyor. Kaynakların frekansı artırılırsa;
I. Dalga boyu azalır.
II. Oluşan düğüm çizgisi sayısı artar.
III. Ardışık iki katar çizgisi arasındaki mesafe artar.
yargılarından hangileri doğrudur?

Modern astronomide galaksilerden gelen ışığın spektrum analizleri yapılarak evrenin genişlediği sonucuna varılmıştır. Bu durum ışıkta Doppler olayı ile açıklanır. Buna göre, dünyadan uzaklaşmakta olan bir galaksiden yayılan ışıkla ilgili;
I. Gözlenen frekansı, kaynağın yaydığı frekanstan küçüktür.
II. Işığın hızı, galaksinin uzaklaşma hızı kadar azalır.
III. Işığın rengi spektrumda kırmızıya doğru kayar.
yargılarından hangileri doğrudur?

Işığın çift yarıkta girişimi deneyinde, yarıklardan birinin önüne ışığı geçirebilen ince bir cam levha yerleştiriliyor. Bu işlem sonucunda ekran üzerindeki girişim deseninde nasıl bir değişiklik gözlenir?

Tek yarıkta yapılan bir kırınım deneyinde, yarık düzleminin alt kısmına saydam olmayan bir engel konularak yarık genişliği daraltılıyor. Bu işlem sonucunda;
I. Saçak genişliği ($ \Delta x $) artar.
II. Merkezi aydınlık saçak yukarı yönde kayar.
III. Ekrandaki toplam saçak sayısı artar.
yargılarından hangileri doğrudur?