✅ 11. Sınıf Tarih: Geçmişin inşa süreci Test Çöz

Geçmişin inşa sürecinde kullanılan kaynaklar, olayın gerçekleştiği döneme ait olup olmamalarına göre sınıflandırılır.

Buna göre, Osmanlı Devleti'nin kuruluş dönemi hakkında araştırma yapan bir tarihçi için aşağıdakilerden hangisi "birinci elden kaynak" olarak nitelendirilebilir?

Tarihsel bir olayı veya durumu, kendi döneminin koşulları dışında, günümüzün değer yargılarıyla veya o dönemde var olmayan bir unsuru varmış gibi göstererek değerlendirme hatasına ne ad verilir?

Tarih araştırmalarında kaynakların güvenilirliğini belirlemek amacıyla yapılan tenkit (eleştiri) aşamasında; belgenin yazarı, yazıldığı yer ve zaman gibi dış unsurların incelendiği aşama aşağıdakilerden hangisidir?

Geçmişteki insanların duygu, düşünce ve davranışlarını, o dönemin koşullarını göz önünde bulundurarak anlama çabasına ne ad verilir?

Tarihçi, geçmişi inşa ederken tamamen tarafsız olmaya çalışsa da yaşadığı dönemin değer yargılarından, aldığı eğitimden ve kişisel görüşlerinden etkilenebilir.

Buna göre, geçmişin inşa sürecinde tam bir nesnelliğe (objektifliğe) ulaşılmasını zorlaştıran temel etken aşağıdakilerden hangisidir?

Bir tarihçi, üzerinde çalıştığı Osmanlı-Rus Savaşı'na ait bir günlüğün kâğıt ve mürekkep yapısını inceleyerek belgenin gerçekten 19. yüzyıla ait olduğunu kanıtlamıştır. Ancak günlüğün içindeki bilgilerin, dönemin diğer resmi belgeleriyle tamamen çeliştiğini fark etmiştir.

Bu tarihçinin yaptığı çalışmalarla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Yakın zamana kadar ilk Osmanlı parasının Orhan Bey döneminde basıldığı kabul edilirken, yapılan yeni arkeolojik araştırmalar sonucunda Osman Bey dönemine ait bir bakır para bulunmuş ve bu bilgi güncellenmiştir.

Bu durum, geçmişin inşa süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisini kanıtlar?

İstanbul'un Fethi'ni araştıran bir tarihçi, sadece Osmanlı kroniklerini değil, aynı zamanda Bizans ve İtalyan şehir devletlerine ait arşiv belgelerini de incelemektedir.

Tarihçinin bu yöntemi uygulamasındaki temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

Toplumsal hafıza, toplumların geçmişlerini hatırlama ve kimliklerini koruma biçimidir. Ancak bilimsel tarih yazımı, toplumsal hafızadan farklı olarak kanıtlara ve eleştirel süzgece dayanır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi toplumsal hafızanın geçmişi inşa ederken bilimsel tarihten ayrılan yönlerinden biridir?

Bir tarihçi geçmişteki tüm olayları eksiksiz bir şekilde aktaramaz. Bu nedenle, araştırma konusuna uygun olan olayları seçer, önem sırasına koyar ve aralarında neden-sonuç ilişkisi kurarak bir anlatı oluşturur.

Bu durum, geçmişin inşa sürecinde aşağıdakilerden hangisinin kaçınılmaz olduğunu gösterir?

Geçmişin inşa sürecinde olayların meydana geliş sırasının (kronoloji) doğru belirlenmesi büyük önem taşır.

Kronolojinin tarih araştırmalarındaki en önemli işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

Bir tarih öğrencisi, 16. yüzyıl Osmanlı tımar sistemini incelemek için o döneme ait tahrir defterlerini okumuş; ancak vergilerin miktarını ve köylünün durumunu analiz ederken günümüzün modern serbest piyasa ekonomisi kurallarını ve enflasyon hesaplama yöntemlerini aynen uygulamıştır.

Bu öğrencinin geçmişi inşa ederken düştüğü metodolojik hata aşağıdakilerden hangisidir?

Kadeş Savaşı sonrasında imzalanan Kadeş Antlaşması'nın Mısır tapınaklarındaki hiyeroglif kopyasında savaşı II. Ramses'in kazandığı belirtilirken, Hitit başkenti Hattuşa'da bulunan kil tabletlerde savaşın Hititlerin zaferiyle sonuçlandığı ima edilmektedir.

Geçmişi inşa etmeye çalışan bir tarihçinin, bu çelişkili durumu çözmek için izlemesi gereken en bilimsel yol aşağıdakilerden hangisidir?

"Tarihçi geçmişi bir arkeolog gibi toprağın altından olduğu gibi çıkarıp sunmaz; aksine, elindeki kırık dökük parçaları kendi zihninde ve döneminin dilsel sınırları içinde yeniden bir araya getirerek bir resim oluşturur."

Bu görüşü savunan bir düşünürün, geçmişin inşa süreciyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisini desteklemesi beklenir?