✅ 11. Sınıf Kimya: Nanoteknolojik ürünlerin potansiyel faydaları ve olası zararları Test Çöz
✅ 11. Sınıf Kimya: Nanoteknolojik ürünlerin potansiyel faydaları ve olası zararları Testi
Nanoteknoloji, maddelerin nanometre boyutunda ($1-100\text{ nm}$) incelenmesini ve bu boyutta kazanılan yeni özelliklerin teknolojik ürünlere dönüştürülmesini inceleyen bilim dalıdır.
Buna göre, nanoteknolojide temel uzunluk birimi olan 1 nanometre ($\text{nm}$), kaç metreye ($\text{m}$) eşittir?
B) $10^{-6}$
C) $10^{-9}$
D) $10^{-12}$
E) $10^{-15}$
Bir maddenin makro boyuttan nano boyuta geçirilmesiyle maddenin bazı fiziksel ve kimyasal özelliklerinde belirgin değişiklikler yaşanır.
Maddelerin nano boyuta indirgenmesiyle meydana gelen değişimler için aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
B) Toplam kütlesi artar.
C) Öz kütlesi katlanarak artar.
D) Tanecik boyutu büyür.
E) Kimyasal yapısı tamamen yok olur.
Nanoteknoloji; tıp, tekstil, inşaat ve enerji gibi birçok alanda hayatı kolaylaştıran yenilikler sunmaktadır.
Aşağıdakilerden hangisi nanoteknolojik gelişmelerin günlük hayata sağladığı potansiyel faydalardan biri değildir?
B) Güneş panellerinin verimliliğinin artırılması
C) Kendi kendini temizleyen cam yüzeylerin geliştirilmesi
D) Ürünlerin doğada yok olma sürelerinin artırılarak çevre kirliliği oluşturması
E) Hafif fakat çeliğe göre çok daha dayanıklı malzemelerin sentezlenmesi
Nanoparçacıkların boyutlarının son derece küçük olması, onların biyolojik sistemlerle etkileşim biçimlerini olumsuz etkileyebilir.
Nanopartiküllerin insan sağlığı açısından oluşturabileceği olası risklerden biri aşağıdakilerden hangisidir?
B) Kan basıncını anında sıfıra indirmesi
C) Vücut sıcaklığını sürekli sabit tutması
D) Maddelerin kütlelerini yok etmesi
E) Genetik kodun tamamını anında silmesi
Karbon atomlarının nano ölçekte dizilmesiyle elde edilen fullerenler ve karbon nanotüpler, nanoteknolojinin en önemli çalışma alanlarındandır.
Karbon nanotüpler ile ilgili;
I. Elektrik ve ısıyı çok iyi iletirler.
II. Çelikten çok daha hafif olmalarına rağmen çekme dayanımları çelikten yüksektir.
III. Sadece oda sıcaklığında gaz fazında bulunabilirler.
yargılarından hangileri doğrudur?
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
Bazı güneş kremlerinde titanyum dioksit ($\text{TiO}_2$) ve çinko oksit ($\text{ZnO}$) nanopartikülleri kullanılır. Bu nanopartiküller sayesinde kremler ciltte beyaz iz bırakmadan şeffaf görünür ve UV ışınlarını engeller.
Bu durum ile ilgili olarak;
I. Nano boyuttaki parçacıkların optik özellikleri makro boyuttaki maddelerden farklılık gösterebilir.
II. Nanopartiküllerin cilt gözeneklerinden emilerek kana karışma riski potansiyel bir zarardır.
III. Nanopartikül kullanımı kremlerin UV koruma özelliğini tamamen yok eder.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
B) Yalnız II
C) I ve II
D) I ve III
E) II ve III
Kanser tedavisinde kullanılan geleneksel kemoterapi yöntemlerinde ilaçlar tüm vücuda yayılarak sağlıklı hücrelere de zarar vermektedir. Nanoteknoloji sayesinde geliştirilen "hedefe yönelik ilaç taşıyıcı sistemler" ise ilacın doğrudan kanserli dokuya aktarılmasını sağlar.
Bu nanoteknolojik uygulamanın sağladığı en temel avantaj aşağıdakilerden hangisidir?
B) Tedavinin yan etkilerini azaltarak sağlıklı dokuları korumak
C) Hastanın bağışıklık sistemini tamamen devre dışı bırakmak
D) İlaçların kimyasal bileşimini suya dönüştürmek
E) Tedavi maliyetini tamamen sıfırlamak
Nano-gümüş ($\text{Ag}$) parçacıkları yüksek antibakteriyel özellik gösterdikleri için tekstil ürünlerinde, buzdolabı kaplamalarında ve tıbbi malzemelerde yaygın olarak kullanılmaktadır.
Ancak yıkama sularıyla çevreye karışan nano-gümüş parçacıklarının olumsuz etkisi ile ilgili;
I. Sucul ekosistemlerdeki yararlı mikroorganizmaları öldürerek ekolojik dengeyi bozabilir.
II. Doğal su kaynaklarında birikerek besin zincirine dahil olabilir.
III. Atmosferdeki ozon tabakasını doğrudan kalınlaştırır.
yargılarından hangileri potansiyel zararlar arasında yer alır?
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II and III
E) I, II ve III
Nanoteknolojik üretim tesislerinde çalışan personelin havada serbest halde bulunan nanopartikülleri soluması ciddi sağlık sorunlarına davetiye çıkarabilir.
Solunan nanopartiküllerin akciğerlerde oluşturabileceği zararlar ile ilgili;
I. Akciğerlerin derin yapılarına (alveollere) kadar ulaşabilirler.
II. Lifsi yapıdaki bazı nanopartiküller (örneğin karbon nanotüpler) asbeste benzer şekilde akciğer dokusunda kronik iltihaplanma ve doku hasarı yapabilir.
III. Solunan nanopartiküller solunum sisteminde anında buharlaşarak tamamen zararsız hale gelir.
yargılarından hangileri doğrudur?
B) Yalnız III
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
Endüstriyel kimyasal tepkimelerde nano boyuttaki katalizörlerin kullanımı son yıllarda büyük artış göstermiştir.
Nano katalizörlerin kullanılmasıyla ilgili;
I. Tepkimeye giren maddelerin temas yüzeyini artırarak tepkime hızını yükseltirler.
II. Daha düşük sıcaklık ve basınçta tepkimelerin gerçekleşmesini sağlayarak enerji tasarrufu sunarlar.
III. Kullanılan katalizör miktarını azaltarak endüstriyel atık oluşumunu düşürürler.
ifadelerinden hangileri nanoteknolojinin sağladığı faydalardandır?
B) Yalnız II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
Nanoteknolojik ürünlerin üretiminin ve tüketiminin artmasıyla birlikte "Nano-atık" kavramı ortaya çıkmıştır.
Nano-atıkların çevre açısından oluşturduğu zorluk ve olası zararlar ile ilgili;
I. Klasik arıtma tesislerindeki filtrelerden geçebilecek kadar küçük oldukları için su sistemlerine kolayca sızarlar.
II. Doğada bozunma süreçleri klasik makro maddelerden farklı olduğu için uzun süre ekosistemde kalabilirler.
III. Doğaya atılan tüm nano-atıklar birkaç saat içinde kendiliğinden zararsız temel elementlerine ayrışırlar.
yargılarından hangileri doğrudur?
B) Yalnız III
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
Bir kimya laboratuvarında aynı kütlede üç farklı numune hazırlanmıştır:
- X numunesi: Metrenin milyonda biri ölçeğinde ($1000\text{ nm}$) toz $\text{TiO}_2$
- Y numunesi: $50\text{ nm}$ boyutunda nano $\text{TiO}_2$
- Z numunesi: $5\text{ nm}$ boyutunda ultra-küçük nano $\text{TiO}_2$
Bu numunelerin özellikleri ve çevre/sağlık etkileri kıyaslandığında aşağıdakilerden hangisi yanlış olur?
B) Fotokatalitik tepkime hızı en yüksek olan numune Z'dir.
C) Hücre zarından pasif difüzyonla geçme potansiyeli en yüksek olan numune Z'dir.
D) Toksikolojik açıdan en güvenli ve hücresel biyolojik bariyerleri aşması en zor olan numune Z'dir.
E) X numunesinin birim kütlesindeki aktif yüzey atomu sayısı Z numunesinden daha azdır.
Otomotiv endüstrisinde araç gövdelerinde karbon nanotüp (CNT) takviyeli polimer kompozitlerin kullanılması hedeflenmektedir.
Bu malzemenin kullanımına ilişkin yapılan risk-fayda analizinde verilen;
I. Fayda: Aracın toplam kütlesini azaltarak fosil yakıt tüketimini ve karbon emisyonunu düşürmesi.
II. Fayda: Çeliğe göre çok daha yüksek darbe direnci göstererek kaza anında yolcu güvenliğini artırması.
III. Zarar/Risk: Kullanım ömrü biten araçların geri dönüşüm sürecinde CNT'lerin matristen ayrıştırılmasının zor olması ve çevreye nano-atık yayma riski.
değerlendirmelerinden hangileri bilimsel olarak doğrudur?
B) I ve II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
Tarımda nano-gübrelerin ve nano-pestisitlerin kullanımı üzerine yapılan bir araştırmada aşağıdaki bulgulara ulaşılmıştır:
- Toprağa düşük dozda uygulanan nano-$\text{ZnO}$ parçacıkları bitkide enzim aktivitesini artırarak ürün verimini %25 yükseltmiştir.
- Yüksek dozda uygulanan nano-$\text{ZnO}$ parçacıklarının ise toprakta bulunan yararlı Rhizobium bakterilerinin çoğalmasını durdurduğu ve bitki köklerinde sitotoksisiteye (hücre zehirlenmesine) yol açtığı gözlemlenmiştir.
Bu araştırma sonuçlarından yola çıkılarak yapılan aşağıdaki yorumlardan hangisi çıkarılamaz?
B) Nano-gübreler doğru dozda kullanıldığında tarımsal verimliliği artırma potansiyeline sahiptir.
C) Kontrolsüz nano-$\text{ZnO}$ kullanımı toprağın doğal mikrobiyomuna ve azot döngüsüne zarar verebilir.
D) Nanopartiküller boyutları ne olursa olsun canlı organizmalar için her koşulda mutlak zehirli maddelerdir.
E) Nanoteknolojinin tarımdaki uygulamaları çevreye yayılma riskleri açısından sıkı denetime tabi tutulmalıdır.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/11-sinif-kimya-nanoteknolojik-urunlerin-potansiyel-faydalari-ve-olasi-zararlari/testler