✅ 11. Sınıf Kimya: Çarpışma teorisi Test Çöz
✅ 11. Sınıf Kimya: Çarpışma teorisi Testi
Bir kimyasal tepkimenin gerçekleşebilmesi için reaktif taneciklerinin birbiriyle çarpışması gerekir. Ancak her çarpışma ürün oluşumuyla sonuçlanmaz. Çarpışmanın ürünle sonuçlanabilmesi için (etkin çarpışma olması için) belirli şartların sağlanması gerekmektedir.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi etkin bir çarpışma için kesinlikle gerekli olan şartlardan biridir?
B) Taneciklerin uygun doğrultu ve geometride çarpışması
C) Tepkimenin ekzotermik olarak gerçekleşmesi
D) Ortamda mutlaka bir katalizör bulunması
E) Tepkime kabının hacminin sabit tutulması
Tek basamakta gerçekleşen bir tepkimenin potansiyel enerji - tepkime koordinatı grafiğinde reaktiflerin potansiyel enerjisi $30 \text{ kJ}$, aktifleşmiş kompleksin potansiyel enerjisi $90 \text{ kJ}$ ve ürünlerin potansiyel enerjisi $50 \text{ kJ}$ olarak verilmiştir.
Buna göre, bu tepkimenin ileri aktifleşme enerjisi ($E_{ai}$) kaç $\text{kJ}$'dir?
B) $40$
C) $60$
D) $80$
E) $90$
Çarpışma teorisine göre, kimyasal bir tepkime sırasında reaktiflerin etkileşmesiyle oluşan en yüksek enerjili ve kararsız ara duruma "aktifleşmiş kompleks" adı verilir.
Aktifleşmiş kompleks ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
B) Kararlı bir yapıya sahip olduğu için kap içerisinde uzun süre varlığını korur.
C) Oluşan aktifleşmiş kompleksin tamamı her zaman kesinlikle ürüne dönüşür.
D) Kararsız bir yapıya sahip olduğundan tekrar reaktiflere veya ürünlere dönüşebilir.
E) Oluşumu sırasında tepkime ortamına daima dışarıdan büyük miktarda ısı verilir.
Gaz fazında ve tek basamakta gerçekleşen bir tepkimenin ileri aktifleşme enerjisi ($E_{ai}$) $85 \text{ kJ}$, geri aktifleşme enerjisi ($E_{ag}$) $35 \text{ kJ}$'dir.
Buna göre, bu tepkime ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
B) Tepkime ekzotermik (ısı veren) bir tepkimedir.
C) Aktifleşmiş kompleksin potansiyel enerjisi $50 \text{ kJ}$'dir.
D) Ürünlerin potansiyel enerjisi girenlerin potansiyel enerjisinden küçüktür.
E) Tepkime gerçekleşirken ortamın sıcaklığı zamanla artar.
Kimyasal bir tepkimede ortamın sıcaklığı artırıldığında gerçekleşen değişimler ile ilgili,
I. Taneciklerin ortalama kinetik enerjisi artar.
II. Birim zamandaki etkin çarpışma sayısı artar.
III. Tepkimenin aktifleşme enerjisi ($E_a$) değeri düşer.
yargılarından hangileri doğrudur?
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
Gaz fazında gerçekleşen bir tepkimenin potansiyel enerji - tepkime koordinatı verileri aşağıda verilmiştir:
- Reaktiflerin potansiyel enerjisi: $20 \text{ kJ}$
- Ürünlerin potansiyel enerjisi: $-10 \text{ kJ}$
- Geri aktifleşme enerjisi ($E_{ag}$): $70 \text{ kJ}$
Buna göre, bu tepkimenin ileri aktifleşme enerjisi ($E_{ai}$) ve tepkime entalpisi ($\Delta H$) değerleri aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
B) $E_{ai} = 50 \text{ kJ}$, $\Delta H = +30 \text{ kJ}$
C) $E_{ai} = 40 \text{ kJ}$, $\Delta H = +30 \text{ kJ}$
D) $E_{ai} = 90 \text{ kJ}$, $\Delta H = -30 \text{ kJ}$
E) $E_{ai} = 70 \text{ kJ}$, $\Delta H = -10 \text{ kJ}$
Çarpışma teorisine göre, gaz fazındaki iki molekülün tepkimeye girerek yeni ürünler oluşturması süreci ile ilgili,
I. Taneciklerin çarpışma doğrultularının ve geometrik yönelimlerinin uygun olması gerekir.
II. Çarpışma anında reaktiflerdeki bazı bağlar koparken eş zamanlı olarak yeni bağlar oluşmaya başlar.
III. Tepkime kabında gerçekleşen tüm çarpışmalar kesinlikle ürün oluşumuyla sonuçlanır.
yargılarından hangileri doğrudur?
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
Belirli bir tepkime ortamına uygun bir katalizör eklendiğinde tepkime hızının arttığı gözlemlenmektedir.
Çarpışma teorisine göre, katalizörün tepkime hızını artırma temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
B) Tepkimenin entalpi değişimini ($\Delta H$) daha negatif hale getirmesi
C) Etkin çarpışma için gerekli olan minimum enerji engelini (aktivasyon enerjisini) düşürmesi
D) Tepkimeye giren reaktif moleküllerinin toplam sayısını artırması
E) Oluşan ürünlerin potansiyel enerjisini düşürerek kararlılığını artırması
Bir tepkimeye ait potansiyel enerji parametreleri aşağıda sembollerle gösterilmiştir:
- Girenlerin potansiyel enerjisi: $a \text{ kJ}$
- Ürünlerin potansiyel enerjisi: $b \text{ kJ}$
- Aktifleşmiş kompleksin potansiyel enerjisi: $c \text{ kJ}$
Bu tepkimenin ekzotermik (ısı veren) bir tepkime olduğu bilindiğine göre, $a$, $b$ ve $c$ değerleri arasındaki büyüklük ilişkisi aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
B) $c > b > a$
C) $a > b > c$
D) $a > c > b$
E) $b > a > c$
Sabit hacimli bir kapta gerçekleşen bir tepkimeye ait farklı iki sıcaklıktaki ($T_1$ ve $T_2$) molekül sayısı - kinetik enerji dağılımı grafiği incelendiğinde, $T_2$ sıcaklığında aktivasyon enerjisini ($E_a$) aşan tanecik sayısının $T_1$ sıcaklığındakinden daha fazla olduğu tespit edilmiştir.
Buna göre, bu tepkime ve sıcaklık durumları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
B) $T_2$ sıcaklığındaki taneciklerin ortalama kinetik enerjisi $T_1$'dekinden büyüktür.
C) $T_2$ sıcaklığında birim zamandaki etkin çarpışma sayısı daha fazladır.
D) $T_2$ sıcaklığı daha yüksek olduğu için tepkimenin aktivasyon enerjisi ($E_a$) küçülmüştür.
E) $T_2$ sıcaklığındaki tepkime hızı, $T_1$ sıcaklığındaki tepkime hızından büyüktür.
İki basamaktan oluşan gaz fazındaki bir tepkimenin basamaklarına ait enerji değerleri aşağıda verilmiştir:
- 1. Basamak: $E_{ai1} = 65 \text{ kJ}$, $\Delta H_1 = +20 \text{ kJ}$
- 2. Basamak: $E_{ai2} = 35 \text{ kJ}$, $\Delta H_2 = -50 \text{ kJ}$
Buna göre, bu tepkime sistemi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
B) Net tepkime ekzotermik olup entalpi değişimi $\Delta H = -30 \text{ kJ}$'dir.
C) 1. basamağın aktifleşmiş kompleks enerjisi, 2. basamağın aktifleşmiş kompleks enerjisinden yüksektir.
D) 2. basamağın geri aktifleşme enerjisi ($E_{ag2}$) $15 \text{ kJ}$'dir.
E) Sıcaklık artırıldığında hem 1. hem de 2. basamağın tepkime hızı artar.
Gaz fazında gerçekleşen üç basamaklı bir tepkimenin potansiyel enerji - tepkime koordinatı kesitinde yer alan kritik enerji seviyeleri aşağıda betimlenmiştir:
- Tepkimenin en başındaki reaktiflerin potansiyel enerjisi: $10 \text{ kJ}$
- 1. Basamaktaki tepe noktası (1. aktifleşmiş kompleks): $70 \text{ kJ}$
- 1. Basamak sonundaki çukur (1. ara ürün): $40 \text{ kJ}$
- 2. Basamaktaki tepe noktası (2. aktifleşmiş kompleks): $90 \text{ kJ}$
- 2. Basamak sonundaki çukur (2. ara ürün): $30 \text{ kJ}$
- 3. Basamaktaki tepe noktası (3. aktifleşmiş kompleks): $60 \text{ kJ}$
- Tepkime sonundaki net ürünlerin potansiyel enerjisi: $-20 \text{ kJ}$
Çarpışma teorisi ve tepkime mekanizması kurallarına göre, yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?
B) En yüksek enerjili ve en kararsız aktifleşmiş kompleks 2. basamakta oluşur.
C) Net tepkime ekzotermik olup entalpi değişimi $\Delta H = -30 \text{ kJ}$'dir.
D) 1. basamağın ileri aktifleşme enerjisi ($E_{ai1}$) $60 \text{ kJ}$'dir.
E) Net tepkime hızını artırmak için kullanılacak bir katalizörün yavaş adım olan 1. basamağın aktivasyon enerjisini düşürmesi beklenir.
Sabit hacimli bir kapta gerçekleşen bir gaz tepkimesine ait molekül sayısı - kinetik enerji dağılımı grafiği iki farklı durum için incelenmektedir:
- 1. Durumdaki aktivasyon enerjisi eşik değeri $E_{a1}$, sıcaklık $T_1$'dir.
- 2. Durumdaki aktivasyon enerjisi eşik değeri $E_{a2}$, sıcaklık $T_2$'dir.
Sistemde yapılan müdahaleler sonucunda grafik parametrelerinde:
- $E_{a2} < E_{a1}$
- $T_2 > T_1$
değişimlerinin gerçekleştiği saptanmıştır.
Buna göre, 1. durumdan 2. duruma geçiş ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?
B) Tepkime ortamına pozitif katalizör eklenmiş ve sistemin sıcaklığı artırılmıştır.
C) Birim zamandaki etkin çarpışma sayısı ve tepkime hızı azalmıştır.
D) Katalizör etkisiyle tepkimenin entalpi değişimi ($\Delta H$) değeri küçülmüştür.
E) İleri aktifleşme enerjisi düştüğü için geri aktifleşme enerjisi ($E_{ag}$) değeri artmıştır.
Çarpışma teorisine göre, gaz fazındaki reaktiflerin etkin çarpışma yaparak ürüne dönüşebilmesi için;
I. Çarpışan taneciklerin kinetik enerjilerinin en az aktivasyon enerjisi ($E_a$) kadar olması,
II. Taneciklerin uygun sterik (geometrik) yönelimle çarpışması,
III. Çarpışma anında reaktiflerdeki bazı bağların koparken yenilerinin oluştuğu yüksek enerjili kararsız bir aktifleşmiş kompleks ara durumunun geçilmesi
koşullarının tümünün sağlanması gerekmektedir.
Kapalı bir kapta gerçekleşen bir tepkimenin koşulları değiştirildiğinde:
- Etkin çarpışma yapan taneciklerin toplam tanecik sayısına oranı (yüzdesi) artmakta,
- Aktivasyon enerjisini aşabilecek kadar enerjiye sahip tanecik sayısı artmakta,
- Ancak tepkimenin aktifleşme enerjisi ($E_a$) değeri değişmemektedir.
Buna göre, yapılan bu deneysel işlem ile ilgili;
I. Tepkime kabına pozitif katalizör ilave edilmiştir.
II. Tepkime ortamının sıcaklığı yükseltilmiştir.
III. Birim zamandaki etkin çarpışma sayısı ve tepkime hızı artmıştır.
yargılarından hangileri doğrudur?
B) Yalnız II
C) Yalnız III
D) II ve III
E) I, II ve III
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/11-sinif-kimya-carpisma-teorisi/testler