✅ 11. Sınıf Coğrafya: Mekansal sorunlar karşısında coğrafya bilimi Test Çöz
✅ 11. Sınıf Coğrafya: Mekansal sorunlar karşısında coğrafya bilimi Testi
Günümüzde hızla artan nüfus ve gelişen teknoloji, doğal çevre üzerinde ciddi mekânsal sorunlara yol açmaktadır. Coğrafya bilimi bu mekânsal sorunların tespit edilmesinde ve çözümlenmesinde aktif bir rol oynar.
Buna göre, mekânsal sorunların çözülmesinde coğrafya biliminin sağladığı en temel katkı aşağıdakilerden hangisidir?
B) İnsan ve çevre arasındaki etkileşimi mekânsal boyutta ve bütüncül bir anlayışla ele almak
C) Sadece ekonomik büyü odaklı sanayi planlamaları yapmak
D) Kentleşme süreçlerini tamamen durdurarak nüfusu kırsala yönlendirmek
E) İklim olaylarının insan faaliyetleri üzerindeki etkilerini göz ardı etmek
Mekânsal sorunların tespit edilmesi, analiz edilmesi ve çözüm önerilerinin geliştirilmesinde teknolojiden yararlanmak hayati önem taşır. Konuma dayalı verilerin toplanması, depolanması, analiz edilmesi ve harita üzerinde görselleştirilmesini sağlayan bilgisayar tabanlı sisteme ne ad verilir?
A) Global Konumlandırma Sistemi (GPS)B) Uzaktan Algılama (UA)
C) Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS)
D) Meteorolojik Radar Sistemi
E) Sismograf Ağları
Hızlı nüfus artışı ve göçler sonucunda şehirlerin planlanandan daha hızlı büyümesi; altyapı yetersizliği, yeşil alanların yok olması ve gecekondulaşma gibi mekânsal sorunları beraberinde getirir.
Bu durum aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?
B) Çarpık kentleşme
C) Kentsel dönüşüm
D) Bölgesel planlama
E) Tarımsal modernizasyon
Bir bölgede yer alan arazilerin fiziki (eğim, toprak, iklim vb.) ve beşerî özelliklerine uygun şekilde tarım, sanayi, yerleşim veya koruma alanı olarak belirlenmesi sürecine ne ad verilir?
A) Arazi kullanımı planlamasıB) Çevresel etki değerlendirmesi
C) Kentsel ısı adası
D) Ekosistem restorasyonu
E) Jeopolitik analiz
Coğrafya biliminde sıklıkla kullanılan Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), doğal afet yönetimi ve mekânsal sorunların çözümünde kritik bir role sahiptir.
Buna göre, CBS ve Uzaktan Algılama teknolojilerinin doğal afet yönetimindeki işlevleri arasında;
I. Afet öncesinde risk alanlarını belirleyerek tehlike haritaları oluşturmak,
II. Afet anında ve sonrasında bölgedeki hasar durumunu ve değişimleri hızla tespit etmek,
III. Arama-kurtarma ekiplerinin ulaşım rotalarını mekânsal analizlerle optimize etmek
özelliklerinden hangileri yer alır?
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
Küresel iklim değişimi, dünya genelinde su kaynaklarının azalması, kuraklık, deniz seviyelerinin yükselmesi ve biyolojik çeşitliliğin azalması gibi ciddi mekânsal sorunlara yol açmaktadır.
Coğrafya biliminin küresel iklim değişimi karşısındaki temel yaklaşımı değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
B) Su havzalarının korunması için mekânsal uyum ve yönetim planları önerir.
C) Kuraklık riski taşıyan alanlarda arazi kullanım türlerinin değiştirilmesini teşvik eder.
D) Doğal süreçlerin insan müdahalesi olmadan tamamen eski hâline döneceğini varsayarak mekânsal planlamayı lüzumsuz görür.
E) Deniz seviyesinin yükselmesinden etkilenecek kıyı bölgeleri için koruma stratejileri geliştirir.
Türkiye'de 1. sınıf verimli tarım arazisi olan alüvyal ovaların zamanla sanayi tesisleri, sanayi siteleri ve toplu konut alanlarına dönüştürüldüğü gözlenmektedir.
Bu tür yanlış arazi kullanımı uygulamalarının yol açabileceği mekânsal ve çevre sorunları arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?
B) Yeraltı ve yüzeysel su kaynaklarının kirletilme riskinin artması
C) Toprak erozyonunun ve doğal ekosistem tahribatının hızlanması
D) Tarımsal verimliliğin ve kişi başına düşen işlenebilir arazinin artması
E) Çevre kirliliğine bağlı olarak bölgedeki yaşam kalitesinin düşmesi
"Sürdürülebilir Kalkınma" ilkesi, mekânsal kaynakların günümüz ihtiyaçlarını karşılarken gelecek nesillerin de kendi ihtiyaçlarını karşılayabilme olanağını tehlikeye atmamayı hedefler.
Buna göre, bir coğrafyacının bölgesel mekânsal planlamada sürdürülebilirlik ilkesine uygun hareket ettiğini gösteren tutum aşağıdakilerden hangisidir?
B) Yeraltı su rezervlerini yenilenme hızının üzerinde aşırı kullanıma açmak
C) Akarsu yataklarını imara açarak kentsel alanları genişletmek
D) Enerji ihtiyacını karşılarken yenilenebilir kaynaklara öncelik verip doğal ekosistem dengesini gözetmek
E) Tarım ilaçları kullanımını denetimsiz şekilde artırarak kısa vadeli yüksek rekolte hedeflemek
Yoğun kentleşmenin yaşandığı metropollerde asfalt ve beton yüzeylerin artması, yüksek binaların rüzgâr akışını kesmesi ve yeşil alanların azalması gibi nedenlerle kent merkezleri etrafındaki kırsal alanlara göre daha sıcak olur. Bu duruma "Kentsel Isı Adası" etkisi denir.
Coğrafya bilimi açısından kentsel ısı adası etkisini hafifletmek için sunulabilecek mekânsal çözüm önerileri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
B) Binaların çatılarında açık renkli ve yansıtıcı malzemeler veya yeşil çatı sistemleri tercih etmek
C) Kent içindeki betonlaşmış ve asfalt kaplı yüzey alanlarını daha da artırmak
D) Rüzgâr koridorlarını açık tutacak şekilde bina yüksekliği ve dizilimini planlamak
E) Şehir parkları, süs havuzları ve su yüzeylerinin oranını çoğaltmak
Bir akarsu havzasında yaşanan taşkın, erozyon ve su kirliliği gibi mekânsal sorunlar, sadece sorunun meydana geldiği noktada alınan lokal önlemlerle çözülemez. Coğrafya bilimi bu tür sorunlarda "Bütüncül Havza Yönetimi" yaklaşımını savunur.
Bütüncül havza yönetimi çerçevesinde gerçekleştirilecek aşağıdaki uygulamalardan hangisi yanlıştır?
B) Akarsu yatağı üzerindeki doğal bitki örtüsünü tamamen temizleyerek suyun akış hızını maksimuma çıkarmak
C) Tarımsal gübre ve sanayi atıklarının akarsuya karışmasını engellemek için arıtma tesisleri kurmak
D) Akarsu taşkın ovalarını kontrolsüz yapılaşmaya ve yerleşime kapatmak
E) Havza genelinde iklim, toprak ve eğim şartlarına uygun arazi kullanım planı hazırlamak
Kıyı bölgeleri; turizm, sanayi, liman faaliyetleri, balıkçılık ve kentsel yerleşim gibi birçok farklı kullanımın çakıştığı son derece hassas mekânlardır. Kontrolsüz kıyı kullanımı; deniz kirliliği, kıyı erozyonu ve doğal kıyı ekosistemlerinin bozulması gibi mekânsal sorunlara yol açar.
Kıyı alanlarının yönetiminde coğrafi yaklaşıma göre aşağıdakilerden hangisi öncelikli bir ilke olmalıdır?
B) Kıyı ekosisteminin taşıma kapasitesi dikkate alınarak çok sektörlü Entegre Kıyı Alanları Yönetimi (EKAY) uygulanması
C) Kıyılardaki kumul alanların ve sulak alanların kurutularak otel inşaatlarına açılması
D) Kıyı çizgisi boyunca dolgu alanları yapılarak doğal kıyı yapısının tamamen değiştirilmesi
E) Kıyı topoğrafyası ve rüzgâr durumuna bakılmaksızın tüm kıyılara liman inşa edilmesi
Bir büyükşehir belediyesi, kent sınırları içinde "Tehlikeli Katı Atık Bertaraf Tesisi" inşa etmeyi planlamaktadır. Bu projenin çevreye ve insan sağlığına vereceği zararları en aza indirmek amacıyla bir coğrafyacı ekibinden mekânsal uygunluk analizi yapması istenmiştir.
Coğrafya ekibi, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ortamında çok kriterli karar analizi yöntemiyle uygun yer seçimi haritası oluşturacaktır.
Buna göre, coğrafyacıların katman olarak CBS'ye ekleyeceği ve analize dâhil edeceği kriterler değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi YANLIŞ bir seçim ölçütü olur?
B) Muhtemel koku ve zehirli gaz sızıntılarının kente ulaşmasını engellemek için hâkim rüzgâr yönünün şehir merkezine doğru olduğu alanları seçmek
C) Olası sızıntıların su kaynaklarını kirletmemesi için yüzeysel su toplanma havzalarından ve akarsulardan uzak durmak
D) Tesis güvenliği için aktif fay hatlarına, deprem risk bölgelerine ve kütle hareketleri (heyelan) alanlarına güvenli mesafede bulunmak
E) Yerleşim birimleri, koruma altındaki millî parklar ve verimli tarım arazilerine belirli bir emniyet mesafesinde olmak
Küresel iklim değişikliği ve yetersiz mekânsal planlama nedeniyle yarı kurak bir bölgede yeraltı su seviyesi aşırı düşmüş, toprakta tuzlanma başlamış ve tarımsal verim belirgin şekilde azalmıştır. Bu durum kırsal nüfusun kitlesel olarak çevredeki büyük kentlere göç etmesine (iklim göçü) ve kentlerde altyapı, konut ile istihdam krizlerine yol açmıştır.
Bu çok boyutlu mekânsal sorunun çözümü için coğrafya biliminin "İnsan-Çevre-Mekân" bütüncüllüğü çerçevesinde önereceği stratejilerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
B) Bölgenin iklim ve su potansiyeline uygun olmayan, yüksek miktarda su isteyen ürünlerin (örneğin mısır, yonca) yetiştirilmesi teşvik edilmelidir.
C) Kentleşme üzerindeki nüfus baskısını azaltmak için kırsal alanda tarım dışı alternatif ekonomik faaliyetler (ekoturizm, yerel el sanatları vb.) desteklenmelidir.
D) CBS ve Uzaktan Algılama verileriyle kuraklık ve toprak tuzlanması riski taşıyan alanlar önceden haritalandırılıp koruma altına alınmalıdır.
E) Göç alan kentlerde altyapı ve mekânsal kapasite analizi yapılarak kentsel yığılmanın önüne geçecek bölgesel cazibe merkezleri oluşturulmalıdır.
Türkiye'nin Doğu Karadeniz Bölümü'nde aşırı engebe, dik eğimler, yüksek yıllık yağış ve heyelan riski gibi fiziki coğrafya faktörleri; dağınık kırsal yerleşme tipinin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bu durum mekânsal açıdan yol, su, elektrik, kanalizasyon ve sağlık gibi kamusal hizmetlerin götürülmesinde birim maliyetleri aşırı yükseltmekte ve arazi kullanımını zorlaştırmaktadır.
Bu mekânsal sorunun coğrafi ilkeler çerçevesinde analizi ve çözüm planlaması hakkında yapılan aşağıdaki çıkarımlardan hangisi YANLIŞTIR?
B) Bağlantı (karşılıklı ilgi) ilkesine göre, dağınık yerleşme yapısı ile altyapı hizmetlerinin maliyeti arasında doğrudan bir ilişki bulunmaktadır.
C) Dağılış ilkesi doğrultusunda, heyelan duyarlılık haritaları çıkarılarak riskli yerleşimlerin daha güvenli toplu alanlara kaydırılması planlanmalıdır.
D) Mekânsal sorunu çözmek için bölgedeki tüm dağlık ve eğimli araziler iş makineleriyle düzleştirilerek sanayi ve geniş kentsel alanlara dönüştürülmelidir.
E) Arazi yeteneğine uygun olarak eğimli yamaçlarda sürdürülebilir ormancılık ve çay/fındık gibi koruyucu tarım örtüsü desteklenmelidir.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/11-sinif-cografya-mekansal-sorunlar-karsisinda-cografya-bilimi/testler