✅ 11. Sınıf Biyoloji: Homeostatik süreçlerin bozulması Test Çöz
✅ 11. Sınıf Biyoloji: Homeostatik süreçlerin bozulması Testi
Doğal sistemlerin kendi içindeki dengesini koruma yeteneğine ve bu dengeyi sağlayan öz düzenleme mekanizmalarına "homeostaz" (homeostatik süreç) denir.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi ekosistemlerdeki homeostatik süreçlerin bozulmasına yol açan doğrudan insan kökenli (antropojenik) bir etken değildir?
B) Şiddetli volkanik patlamaların meydana gelmesi
C) Tarım alanlarında aşırı ve bilinçsiz kimyasal gübre kullanımı
D) Sulak alanların kurutularak yerleşime açılması
E) Tropikal yağmur ormanlarının tahrip edilmesi
Atmosferdeki karbon oranının belirli sınırlar içinde dengede kalması, küresel iklim sistemindeki homeostatik sürecin en önemli parçalarından biridir.
Aşağıdaki insan faaliyetlerinden hangisi, atmosferdeki karbon miktarını hızla artırarak homeostatik dengenin bozulmasına doğrudan neden olur?
B) Sanayi ve ulaşımda fosil yakıt tüketiminin artması
C) Bozuk orman alanlarında ağaçlandırma çalışmalarının yapılması
D) Geri dönüşüm ve atık yönetim sistemlerinin teşvik edilmesi
E) Şehirlerde elektrikli toplu taşıma araçlarının tercih edilmesi
Ekosistemlerin kendisini yenileyebilme ve dengede kalabilme kapasitesine ekolojik esneklik denir. Ancak insan müdahaleleri bu kapasiteyi aşarsa homeostatik denge tamamen bozulabilir.
Buna göre, bir bölgedeki sulak alanların kurutulması durumunda aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenmez?
B) Taban suyu (yer altı suyu) seviyesinin düşmesi
C) Bölgedeki mikroklimal iklim özelliklerinin kuraklaşması
D) Göçmen kuşların mola ve üreme alanlarının yok olması
E) Toprağın nem oranının ve su tutma kapasitesinin sürekli artması
Atmosferdeki seragazı birikiminin insan faaliyetleri sonucu artması, küresel ölçekte homeostatik süreçlerin bozulmasına ve iklim değişikliğine yol açmaktadır.
Küresel ısınma sürecinde atmosferik dengenin bozulmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
B) Atmosferin, yeryüzünden yayılan uzun dalgalı ısı radyasyonunu aşırı tutması
C) Okyanus akıntılarının dünya genelinde tamamen durması
D) Dünya'nın eksen eğikliğinin kısa sürede değişmesi
E) Atmosferdeki serbest oksijen oranının hızla yükselmesi
Bir bölgedeki geniş orman örtüsünün tahrip edilmesi, yalnızca bitki varlığını değil; hidrosfer, atmosfer ve pedosfer (toprak) arasındaki zincirleme homeostatik mekanizmaları da bozar.
Ormansızlaşma sürecinin yaşandığı bir bölgede aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenmez?
B) Terleme (transpirasyon) miktarının azalarak nem dengesinin bozulması
C) Şiddetli erozyon ile verimli üst toprağın taşınması
D) Fotosentez ile tutulan karbon miktarının artarak sera etkisinin zayıflaması
E) Yer altı su kaynaklarının beslenme oranının düşmesi
Akarsular üzerine inşa edilen büyük barajlar, hidrolojik ve jeomorfolojik süreçlerin doğal dengesini değiştirerek kıyı ve akarsu ekosistemlerinde homeostatik bozulmalara yol açabilir.
Bir akarsu üzerinde büyük bir barajın inşa edilmesi sonucunda, akarsuyun döküldüğü deniz kıyısında aşağıdakilerden hangisinin yaşanması beklenir?
B) Kıyı erozyonunun şiddetlenmesi ve kıyı çizgisinin karaya doğru gerilemesi
C) Akarsuyun taşıdığı tuz miktarının artmasıyla deniz suyunun tatlılaşması
D) Kıyı lagünlerindeki biyoçeşitliliğin ve balık popülasyonunun sürekli artması
E) Kıyı boyunca yer altı suyu seviyesinin tamamen kuruması
Fosil yakıtların kullanımıyla atmosfere yayılan kükürtdioksit ($ \text{SO}_2 $) ve azot oksitler ($ \text{NO}_x $), atmosferik su buharı ile tepkimeye girerek asit yağmurlarını oluşturur.
Asit yağmurlarının ekosistemlerdeki homeostatik süreçlere etkileriyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?
B) Topraktaki kalsiyum ve magnezyum gibi besleyici mineralleri yıkayarak toprağı verimsizleştirir.
C) Ağaçların yapraklarındaki koruyucu tabakayı bozarak fotosentez verimini düşürür.
D) Atmosferdeki ozon tabakasını kalınlaştırarak küresel soğuma periyodunu başlatır.
E) Topraktaki alüminyum gibi toksik ağır metalleri çözerek bitki köklerine zarar verir.
Sanayi tesisleri ve termik santrallerin soğutma amacıyla kullandıkları yüksek sıcaklıktaki suları arıtmadan doğrudan doğal su kütlelerine (nehir, göl, deniz) deşarj etmesi "termal kirlilik" olarak adlandırılır.
Termal kirliliğin su ekosistemlerindeki homeostatik denge üzerindeki etkilerine ilişkin;
I. Sıcaklık artışına bağlı olarak sudaki çözünmüş oksijen miktarı azalır.
II. Sudaki poikiloterm (soğukkanlı) canlıların metabolizma hızı artarak oksijen gereksinimi yükselir.
III. Yüksek sıcaklık alg patlamalarını tetikleyerek suyun ışık geçirgenliğini ve kalitesini düşürür.
yargılarından hangileri doğrudur?
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
Kontrolsüz tarımsal sulama ve sanayileşme sebebiyle yer altı su rezervlerinin aşırı tüketilmesi, hidrolojik ve jeolojik dengeyi bozarak telafisi güç çevre sorunlarına yol açmaktadır.
Karstik yörelerde veya kıyı akiferlerinde aşırı yer altı suyu kullanımı sonucunda;
I. Yeraltı boşluklarının tavanının çökmesiyle obruk oluşum frekansında artış yaşanması,
II. Tatlı su akiferlerine deniz suyunun kamalanması sonucu yer altı sularının tuzlanması,
III. Taban suyu seviyesinin yükselerek karasal alanlarda bataklıkların genişlemesi
durumlarından hangilerinin ortaya çıkması beklenir?
B) Yalnız III
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
Bir toplumun doğadan talep ettiği kaynakların ve ürettiği atıkların ölçüsü "ekolojik ayak izi", doğanın bu talebe karşılık verme ve kendini yenileme kapasitesi ise "biyokapasite" olarak adlandırılır.
Ekolojik ayak izi, mevcut biyokapasitesini belirgin şekilde aşan bir ülkede aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenemez?
B) Karbon salınımının yutak alanların yutma kapasitesini geçmesi
C) Biyoçeşitlilik kaybının ve tür nesillerinin tükenme riskinin tamamen önlenmesi
D) Doğal ekosistemlerin ekolojik esneklik (rezilyans) limitlerinin zorlanması
E) Gelecek nesillere ait çevresel varlıkların günümüzde tüketilmesi
İzolasyona uğramış ada ekosistemleri veya kapalı su havzaları, dışarıdan gelebilecek müdahalelere karşı oldukça hassas bir homeostatik dengeye sahiptir. İnsan faaliyetleriyle bu hassas alanlara taşınan istilacı (yabancı) türler doğal dengeyi sarsar.
Bir ekosisteme dışarıdan istilacı bir türün dâhil olması durumunda;
I. Yerli (endemik) türlerin besin rekabeti yüzünden popülasyonlarının hızla azalması,
II. Besin piramidindeki trofik basamaklar arası enerji akışının sekteye uğraması,
III. Ekosistemin biyoçeşitlilik kalitesinin ve genel direncinin kalıcı olarak artması
gelişmelerinden hangilerinin yaşanması beklenir?
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
Küresel iklim sisteminde homeostatik dengenin bozulması sürecinde "pozitif geri besleme" (positive feedback) mekanizmaları kritik rol oynar. Pozitif geri besleme, ilk değişimin yarattığı sonuçların ilk değişimi daha da şiddetlendirerek sistemde zincirleme bir reaksiyon başlatmasıdır.
Kutup altı kuşaktaki donmuş toprakların (permafrost) erimesine bağlı olarak gelişen;
1. Küresel ısınmayla donmuş toprakların erimeye başlaması,
2. Toprakta binlerce yıldır tutulan organik maddelerin mikroorganizmalarca ayrıştırılması,
3. Atmosfere büyük miktarlarda metan ($ \text{CH}_4 $) ve karbondioksit ($ \text{CO}_2 $) gazının yayılması,
4. Artan seragazı etkisiyle küresel sıcaklıkların daha hızlı yükselmesi,
5. Yükselen sıcaklıkların daha geniş permafrost alanlarını eritmesi
süreci göz önüne alındığında, bu zincirleme bozulma mekanizması hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenamaz?
B) Atmosfer ve litosfer (pedosfer) bileşenleri arasında karşılıklı etkileşim mevcuttur.
C) BaşlangFactRisk Triangle: Başlangıçtaki sıcaklık artışı, sistemin kendi homeostatik kapasitesiyle sönümlenerek dengeye ulaşmıştır.
D) İklim sisteminde geri dönülmesi imkânsız veya çok zor olan kritik bir eşik (tipping point) zorlanmaktadır.
E) Karbon döngüsündeki doğal depolama (yutak) işlevi bozulmuş ve toprak bir karbon kaynağına dönüşmüştür.
Amazon Havzası'ndaki tropikal yağmur ormanları; tuttuğu devasa karbon miktarı, ürettiği nem ve atmosfere pompaladığı su buharı (uçan nehirler) ile küresel iklimin en önemli homeostatik dengeleyicilerinden biridir.
Bilim insanlarının uyardığı üzere, Amazon Ormanları'nın %20-25 oranında tahrip edilerek kritik eşiğin aşılması durumunda yaşanabilecek;
I. Evapotranspirasyonun (buharlaşma-terleme) çökmesiyle bölgesel yağışların azalması ve orman alanlarının kurak bir savana dönüşmesi,
II. Atmosfere aktarılan su buharının azalmasıyla küresel hava dolaşımının (jet akıntıları) ve orta enlem yağış rejimlerinin bozulması,
III. Devasa bitkisel kütlenin yok olmasıyla bölgenin küresel bir "karbon yutağı" olmaktan çıkıp "karbon kaynağı" haline gelmesi,
IV. Yüzey albedosunun düşmesi neticesinde bölgenin sürekli ve kalıcı bir soğuma periyoduna girmesi
durumlarından hangilerinin gerçekleşmesi beklenir?
B) II ve III
C) I, II ve III
D) I, III ve IV
E) I, II, III ve IV
1960'lı yıllardan itibaren Aral Gölü'nü besleyen Amuderya ve Siriderya nehirlerinin sularının aşırı pamuk tarımı için yönünün değiştirilmesi, gölün %90'ından fazlasının kurumasına ve bölgedeki homeostatik dengenin tamamen çökmesine yol açmıştır.
Aral Gölü Havzası'nda yaşanan bu çevresel felaketin sonuçları analiz edildiğinde;
I. Kuruyan göl tabanındaki tuzlu ve toksik kimyasallarla kaplı sedimentin rüzgârlarla yüzlerce kilometre uzağa taşınarak tarım alanlarını ve halk sağlığını tehdit etmesi,
II. Gölün mikroklima düzenleyici etkisini kaybetmesi sonucu bölgede karasallığın şiddetlenmesi (yazların daha sıcak, kışların daha soğuk geçmesi),
III. Su hacminin daralması ve tuzluluk oranının extrem seviyelere ulaşmasıyla göldeki endemik canlı türlerinin ve balıkçılık sektörünün yok olması,
IV. Göl yüzeyindeki buharlaşmanın azalmasına bağlı olarak Dünya genelindeki okyanus ve deniz seviyelerinde belirgin bir yükselmenin ölçülmesi
durumlarından hangilerinin gerçekleştiği savunulamaz?
B) I ve II
C) II ve III
D) III ve IV
E) I, II ve III
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/11-sinif-cografya-homeostatik-sureclerin-bozulmasi/testler