✅ 10. Sınıf Tarih: Türklerde sosyoekonomik hayat ve şehirleşme Test Çöz
✅ 10. Sınıf Tarih: Türklerde sosyoekonomik hayat ve şehirleşme Testi
Osmanlı toplum yapısında halk "yönetenler" (askerîler) ve "yönetilenler" (reaya) olmak üzere iki ana gruba ayrılırdı.
Bu iki grubu birbirinden ayıran en temel fark aşağıdakilerden hangisidir?
B) Vergi mükellefiyeti
C) Etnik köken
D) Şehirde veya köyde yaşama durumu
E) Türkçe konuşup konuşmama
Osmanlı Devleti'nde esnaf teşkilatı olan loncalarda, satılacak malların fiyatlarının devlet ve esnaf temsilcileri tarafından ortaklaşa belirlenmesi ve sınırlandırılması sistemine ne ad verilirdi?
A) GedikB) Narh
C) İltizam
D) Malikâne
E) Muaccele
Osmanlı şehir mimarisinde merkezinde bir cami bulunan; medrese, şifahane, imaret, hamam ve kütüphane gibi sosyal, dini ve kültürel yapıların bir arada bulunduğu kümelere ne ad verilir?
A) KülliyeB) Bedesten
C) Arasta
D) Kervansaray
E) Kapan Hanı
Osmanlı Devleti'nde mülkiyeti devlete ait olan toprakların, hizmet karşılığı olarak asker ve memurlara verilmesi esasına dayanan, hem tarımsal üretimin sürekliliğini sağlayan hem de eyalet askerlerinin yetişmesine imkan tanıyan sistem aşağıdakilerden hangisidir?
A) İltizam sistemiB) Devşirme sistemi
C) Tımar sistemi
D) Millet sistemi
E) Pençik sistemi
Osmanlı Devleti'nde uygulanan "Millet Sistemi" ile ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Toplumun etnik kökenlerine göre değil, inanç (din/mezhep) esasına göre örgütlenmesini sağlamıştır.B) Gayrimüslim cemaatlere kendi iç işlerinde, adli ve dini konularda belirli bir özerklik tanınmıştır.
C) Toplumsal barışın korunmasında ve farklı kültürlerin bir arada yaşamasında önemli rol oynamıştır.
D) Gayrimüslimlerin devlet kademelerinde en üst düzey askeri ve idari bürokrat olmalarının önünü açmıştır.
E) Her milletin kendi dini lideri aracılığıyla devletle ilişkilerini yürütmesine imkan tanımıştır.
Osmanlı şehirlerinde ticari hayatın canlılığını korumak ve düzenlemek amacıyla çeşitli ticari yapılar inşa edilmiştir.
Bu yapılarla ilgili aşağıda verilen eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
B) Arasta - Genellikle aynı esnaf grubuna ait dükkanların bir sokak boyunca karşılıklı sıralandığı çarşılar
C) Kapan Hanı - Şehre gelen tek bir cins gıda maddesinin (un, yağ, bal vb.) toplandığı ve dağıtıldığı toptancı halleri
D) Kervansaray - Ticaret yolları üzerinde tüccarların konaklaması ve güvenliği için inşa edilen vakıf yapıları
E) Ribat - Sadece şehir merkezlerinde yabancı elçilerin konaklaması amacıyla inşa edilen lüks saraylar
Osmanlı Devleti'nde eğitim, sağlık, bayındırlık ve sosyal yardım gibi kamu hizmetlerinin çok büyük bir kısmı devlet hazinesine yük olmadan vakıflar aracılığıyla yürütülmüştür.
Bu durumun Osmanlı sosyoekonomik hayatına etkileri arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?
B) Sosyal devlet anlayışının ve toplumsal dayanışmanın güçlenmesi
C) Şehirleşmenin hızlanması ve yeni yerleşim yerlerinin bayındır hale gelmesi
D) Özel mülkiyet hakkının tamamen ortadan kaldırılarak tüm toprakların vakıflaştırılması
E) Farklı sosyal sınıflar arasındaki ekonomik uçurumların dengelenmesi
Osmanlı esnaf teşkilatı olan loncalarda mesleki eğitim usta-çırak ilişkisi içinde yürütülürdü. Belirli bir eğitim sürecini tamamlayan ve meslekte yetkinliği kabul edilen kişilere dükkan açma izni verilirdi.
Osmanlı'da esnafa verilen bu dükkan açma iznine ve hakkına ne ad verilirdi?
B) Fütüvvet
C) İcazetname
D) Narh
E) Muhtesip
Osmanlı Devleti'nde uygulanan Tımar Sistemi'nin sosyoekonomik ve askeri sonuçları düşünüldüğünde, aşağıdakilerden hangisi bu sistemin devlete sağladığı doğrudan faydalardan biri değildir?
A) Hazineden para çıkmadan güçlü ve her an savaşa hazır bir ordu (Cebelü) yetiştirilmesiB) Taşrada asayiş ve güvenliğin sağlanarak devlet otoritesinin en uç noktalara kadar ulaştırılması
C) Üretimde sürekliliğin sağlanması ve toprağın boş kalmasının engellenmesi
D) Vergilerin yerinde ve düzenli bir şekilde toplanarak bürokratik işlemlerin azaltılması
E) Merkez hazinesine doğrudan ve sürekli nakit para akışının artırılması
Osmanlı klasik dönem şehir yapısında "mahalle", sadece idari bir birim değil, aynı zamanda sosyal bir dayanışma ve denetim alanıydı.
Osmanlı mahalle kültürü ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
B) Mahallenin dini ve idari lideri konumunda olan imam, aynı zamanda devletin mahalledeki temsilcisiydi.
C) Farklı din ve mezheplere mensup aileler, şehir genelinde kesinlikle aynı mahallede karma olarak yaşamak zorundaydı.
D) Mahallede yardımlaşmayı sağlamak amacıyla "Avarız Vakıfları" (para vakıfları) kurulurdu.
E) Mahalle halkı, mahalle sınırları içinde işlenen suçları önlemek ve asayişi korumakla yükümlüydü.
Osmanlı Devleti'nde ticaret yollarının güvenliğini sağlamak, taşımacılığı kolaylaştırmak ve ticari hayatı canlandırmak amacıyla bazı teşkilatlar kurulmuştur.
Buna göre, ticaret yolları üzerindeki geçitlerin, köprülerin ve stratejik noktaların güvenliğini sağlamak ve buraları korumakla görevli olan askeri-sosyal sınıf aşağıdakilerden hangisidir?
B) Menzil Teşkilatı
C) Mekkâri Taifesi
D) Muhtesipler
E) Yiğitbaşılar
Osmanlı iktisadi anlayışının temelini oluşturan üç ana ilke vardır:
I. İaşecilik (Provizyonizm): Piyasada halkın ihtiyacı olan malların uygun fiyata, kaliteli ve yeterli miktarda bulundurulması ilkesidir.
II. Gelenekçilik: Sosyal ve iktisadi dengeleri korumak amacıyla mevcut düzenin sürdürülmesi, hızlı değişimlerin engellenmesi eğilimidir.
III. Fiskalizm: Hazine gelirlerini en yüksek düzeye çıkarmayı ve harcamaları asgari düzeyde tutmayı amaçlayan ilkedir.
Bu ilkeler doğrultusunda hareket eden Osmanlı Devleti'nin uyguladığı aşağıdaki politikalardan hangisi, doğrudan "iaşecilik" ilkesini gerçekleştirmeye yöneliktir?
B) Tımar topraklarının mukataaya dönüştürülerek iltizam sisteminin yaygınlaştırılması
C) Esnaf loncalarındaki gedik sayısının dondurularak yeni dükkan açılmasının sınırlandırılması
D) Savaş zamanlarında halktan olağanüstü vergilerin (Avarız) nakit olarak tahsil edilmesi
E) Müsadere usulüyle haksız kazanç sağlayan devlet adamlarının mallarına el konulması
Osmanlı Devleti'nde dikey hareketlilik (reayalıktan askeri sınıfa geçiş) belirli kurallar çerçevesinde mümkün olmakla birlikte; devlet, reayanın toprağını terk edip şehirlere göç etmesini (yatay hareketlilik) sıkı kurallara bağlamış ve toprağını nedensiz terk edenlere "çiftbozan resmi" adı altında cezalar uygulamıştır.
Devletin yatay hareketliliği bu denli sıkı kontrol altında tutmasının en temel sosyoekonomik gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
B) Tarımsal üretimin sürekliliğini korumak ve eyalet askerlerinin (cebelü) finansman kaynağını güvenceye almak
C) Gayrimüslim nüfusun Müslüman mahallelerine yerleşmesini engelleyerek millet sistemini korumak
D) Lonca teşkilatına üye olacak yeni esnaf adaylarının haksız rekabet yaratmasını önlemek
E) Merkezi otoritenin taşradaki askeri valiler üzerindeki denetimini kolaylaştırmak
Osmanlı Devleti, fethettiği Hristiyan şehirlerini (Bursa, Edirne, İstanbul vb.) hızla birer Türk-İslam şehri haline getirmek için "şenlendirme" (imar ve iskan) politikası uygulamıştır. Bu politikanın merkezinde ise padişahlar veya hanedan üyeleri tarafından yaptırılan "Külliyeler" yer almıştır. Külliyenin kurulduğu bölge kısa sürede yeni mahallelerin oluşmasını sağlamış, ticari ve sosyal hayat bu merkezin etrafında şekillenmiştir.
Bu bilgilere göre, Osmanlı şehirleşme modelinde külliyelerin üstlendiği işlevlerle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?
B) Yeni fethedilen bölgelerde Türk-İslam kimliğinin kalıcı hale getirilmesinde mimari ve mekansal birer araç olarak kullanılmışlardır.
C) Külliyelerin finansmanı genellikle vakıf sistemiyle sağlandığından, devlet bütçesine doğrudan yük olmadan kamu hizmeti sunmuşlardır.
D) Külliyeler etrafında şekillenen mahalleler, şehirdeki farklı etnik ve dini grupların asimile edilerek tamamen homojenleşmesini sağlamıştır.
E) Şehir planlamasında merkezkaç bir yapı yerine, kamusal hizmetlerin tek bir merkezde toplandığı bütüncül bir yerleşim modeli sunmuşlardır.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-tarih-turklerde-sosyoekonomik-hayat-ve-sehirlesme/testler