✅ 10. Sınıf Tarih: Türk islam medeniyetinde bilim kültür ve sanat soru test Test Çöz
✅ 10. Sınıf Tarih: Türk islam medeniyetinde bilim kültür ve sanat soru test Testi
Büyük Selçuklu Devleti döneminde Vezir Nizamülmülk'ün gayretleriyle Bağdat başta olmak üzere çeşitli şehirlerde açılan, dönemin en yüksek düzeydeki eğitim kurumu kabul edilen ve bilimsel faaliyetlerin gelişmesine öncülük eden medrese aşağıdakilerden hangisidir?
A) Nizamiye MedreseleriB) Yağıbasan Medresesi
C) Karatay Medresesi
D) Cacabey Medresesi
E) Sırçalı Medrese
Tıp ve felsefe alanındaki çalışmalarıyla tanınan, yazmış olduğu "El-Kanun fi't-Tıbb" (Tıbbın Kanunu) adlı eseri yüzyıllarca hem Doğu'da hem de Avrupa üniversitelerinde ders kitabı olarak okutulan, Batı dünyasında "Avicenna" adıyla anılan Türk-İslam bilgini aşağıdakilerden hangisidir?
A) FarabiB) İbn-i Sina
C) Harezmi
D) Biruni
E) Gazali
Türk-İslam sanatında, el yazması kitapların metinlerini açıklamak ve görselleştirmek amacıyla yapılan, ışık-gölge ve derinlik hissi barındırmayan küçük boyutlu renkli resim sanatına ne ad verilir?
A) HatB) Tezhip
C) Minyatür
D) Ebru
E) Kakmacılık
Türk-İslam devletlerinde, özellikle İpek ve Baharat yolları üzerinde tüccarların güvenliğini sağlamak, konaklama ve yemek gereksinimlerini ücretsiz karşılamak amacıyla inşa edilen yapılara ne ad verilir?
A) KümbetB) Kervansaray
C) Darüşşifa
D) İmaret
E) Medrese
Gazneli Devleti Hükümdarı Gazneli Mahmud'un Hindistan Seferleri sırasında yanında götürdüğü ve kendisi için "Sarayımın en değerli hazinesi" ifadesini kullandığı; astronomi, matematik, coğrafya ve eczacılık alanlarında önemli eserler vermiş Türk-İslam bilgini aşağıdakilerden hangisidir?
A) FarabiB) Harezmi
C) Biruni
D) Ömer Hayyam
E) İbn-i Rüşd
Büyük Selçuklu Devleti döneminde açılan Nizamiye Medreseleri'nin kuruluş amaçları değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi bu amaçlar arasında yer almaz?
A) Bâtıni düşüncenin yıkıcı propaganda faaliyetlerine karşı fikri mücadele vermekB) Genişleyen Selçuklu coğrafyasında devlet yönetimi için bilgili ve sadık idareciler yetiştirmek
C) Sünni İslam inancını bilimsel metotlarla savunmak ve pekiştirmek
D) Yoksul ve yetenekli öğrencilere ücretsiz eğitim vererek toplumsal fayda sağlamak
E) Haçlı Seferleri'ne karşı doğrudan askeri birlikler eğitmek ve orduya komutan kazandırmak
Yusuf Has Hacib tarafından 11. yüzyılda kaleme alınan ve Doğu Karahanlı Hükümdarı Uluğ Kara Buğra Han'a sunulan Kutadgu Bilig, kelime anlamı olarak "Mutlu Olma Bilgisi" demektir. Eserde adalet, devlet, akıl ve akıbeti temsil eden dört ana karakter üzerinden hükümdara devlet yönetimi konusunda öğütler verilmiştir.
Buna göre Kutadgu Bilig ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine varılabilir?
B) Türk edebiyatındaki ilk tasavvufi şiir örneğidir.
C) Türk-İslam devlet anlayışını yansıtan ilk siyasetname niteliğindedir.
D) Sadece dini ibadetlerin kurallarını açıklayan bir fıkıh kitabıdır.
E) Gazneli sarayında kaleme alınmış Farsça bir destandır.
Türk-İslam tarihinde ilim, kültür ve sanatın yoğunlaştığı bazı şehirler, medeniyete yaptıkları büyük katkılardan ötürü "Kubbet-ül İslam" (İslam'ın Kubbesi) unvanı ile anılmıştır.
Aşağıdaki şehirlerden hangisi bu unvana sahip Türk-İslam kültür merkezlerinden biridir?
B) Karakurum
C) Ötüken
D) Edirne
E) Trabzon
Türk-İslam devletlerinde toplumsal dayanışma ve sosyal devlet anlayışının bir gereği olarak inşa edilen; hastaların ücretsiz tedavi edildiği, tıp öğrencilerinin pratik eğitim aldığı ve akıl hastalarının dahi su sesi ile müzikle tedavi edildiği sağlık kurumlarına ne ad verilir?
A) TabhaneB) İmaret
C) Darüşşifa (Bimaristan)
D) Kümbet
E) Tekke
Farabi, Aristoteles'in eserlerini şerh ederek Doğu dünyasında anlaşılmasını sağlamış ve bu katkısından dolayı "Muallim-i Sânî" (İkinci Öğretmen) unvanını almıştır. Ayrıca İhsâü'l-Ulûm (İlimlerin Sınıflandırılması) adlı eserinde bilimleri mantık, dil, matematik, fizik-metafizik ve medeni bilimler şeklinde ilk kez sistemli bir metodolojiyle kategorize etmiştir.
Bu bilgilere göre Farabi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
B) Bilimleri metodolojik bir sınıflandırmaya tabi tutmuştur.
C) İslam dünyasında felsefi düşüncenin gelişmesine katkı sağlamıştır.
D) Akli ve pozitif bilimlerin düzenlenmesine öncülük etmiştir.
E) Pozitif bilimlerin tamamını reddederek sadece tasavvufa yönelmiştir.
Türklerin İslamiyet'i kabul etmesinden sonra sanat anlayışlarında belirgin değişimler yaşanmıştır. İslam dininin putperestliği çağrıştıran insan ve hayvan figürleri ile heykel yapımına olumsuz bakışı, Türk-İslam sanatçılarının farklı alanlara yönelmesine zemin hazırlamıştır.
Bu durumun Türk-İslam sanatında aşağıdaki alanlardan hangisinin gelişmesine doğrudan katkı sağladığı söylenebilir?
B) Fresk (Duvar resmi)
C) Hat ve Geometrik Süsleme Sanatı
D) Tiyatro ve Sahne Sanatları
E) Biyo-portre Heykelciliği
İslam düşünce tarihinde 11. ve 12. yüzyıllar fikri zenginliğin zirveye ulaştığı bir dönemdir. İmam Gazali Tehâfütü'l-Felâsife (Filozofların Tutarsızlığı) eserinde, Aristo felsefesini körü körüne taklit eden ve bazı hususlarda dini nasslarla çelişen filozofları eleştirmiş, aklın sınırlılığını vurgulayarak vahyin rehberliğini öne çıkarmıştır. Buna karşılık Endülüslü bilgin İbn Rüşd ise Tehâfütü't-Tehâfüt eseriyle felsefe ile dinin hakikate ulaşmada çelişmediğini, aksine birbirini tamamladığını savunmuştur.
Bu tartışma ve sonuçları göz önüne alındığında, aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılamaz?
B) Gazali, felsefi yöntemlerin tamamını reddederek medreselerde mantık ilminin öğretilmesini kesin olarak yasaklamıştır.
C) Akıl ve vahiy dengesi, Türk-İslam bilginleri arasında derin felsefi ve teorik tartışmalara konu olmıştır.
D) İbn Rüşd, akli çıkarımların din ile uyum içinde olabileceğini savunarak felsefi düşünceyi müdafaa etmiştir.
E) Doğu ve Batı İslam coğrafyasında hakikati arama yöntemleri farklı yaklaşım biçimleriyle ele alınmıştır.
Türk-İslam devletlerinde medreseler, kütüphaneler, darüşşifalar ve kervansaraylar çoğunlukla vakıflar kanalıyla finanse edilmiştir. Devlet hazinesinden doğrudan para aktarılmaması, bu kurumların siyasi dalgalanmalardan, hanedan değişikliklerinden veya devletlerin yıkılış süreçlerinden etkilenmeden ilmi ve sosyal faaliyetlerini kesintisiz sürdürmelerini sağlamıştır.
Bu duruma göre Vakıf sisteminin ilmi hayata sağladığı en temel katkı aşağıdakilerden hangisidir?
B) Eğitim dilinin Farsça ve Arapçadan tamamen Türkçeye dönüştürülmesini zorunlu kılması
C) Bilim insanlarının devlet kademesinde memur olmasını engelleyerek bürokrasiyi tamamen ortadan kaldırması
D) Medreselerdeki eğitim müfredatının sadece vakıf kurucusunun dini mezhebine göre tek tipleşmesi
E) Askeri harcamaların finansmanını üstlenerek ordu gücünü artırması
Türk-İslam medeniyeti, geliştirdiği bilimsel birikim ve felsefi derinlik ile sadece Doğu dünyasını değil, Batı medeniyetini de derinden etkilemiştir.
Bu bağlamda;
I. Endülüs ve Sicilya kanalıyla İslam bilginlerinin eserlerinin Latinceye tercüme edilmesi,
II. Haçlı Seferleri esnasında Doğu'daki kağıt, pusula ve bilimsel tekniklerin Avrupa'ya aktarılması,
III. İbn-i Sina ve İbn-i Rüşd gibi düşünürlerin eserlerinin Avrupa üniversitelerinde okutularak skolastik düşünceyi sorgulatması
gelişmelerinden hangileri, Türk-İslam medeniyetinin Avrupa'da Rönesans ve bilimsel uyanışın zeminini hazırlamasında etkili olmuştur?
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-tarih-turk-islam-medeniyetinde-bilim-kultur-ve-sanat-soru-test/testler