✅ 10. Sınıf Tarih: Osmanlı devletindeki önemli isyanların neden ve sonuçları Test Çöz
✅ 10. Sınıf Tarih: Osmanlı devletindeki önemli isyanların neden ve sonuçları Testi
17. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde çıkan isyanlar genel olarak İstanbul, Celali ve Eyalet isyanları olarak üç grupta incelenir.
Aşağıdakilerden hangisi doğrudan başkentte (İstanbul) çıkan isyanların temel aktörüdür?
B) Yeniçeriler
C) Suhteler
D) Reaya
E) Mültezimler
Osmanlı Devleti'nde 17. yüzyılda Anadolu'da çıkan sosyal ve ekonomik içerikli isyanlara "Celali İsyanları" denilmesinin sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Yavuz Sultan Selim döneminde Bozoklu Celal adında birinin çıkardığı isyanın benzeri olmalarıB) Celaliye mezhebine mensup kişilerin bu isyanları başlatması
C) Sadrazam Celalettin Paşa'nın uyguladığı sert politikalara tepki olması
D) İsyanların sadece Celal adlı eyalette yoğunlaşması
E) Celali adında bir askeri birliğin bu ayaklanmaları organize etmesi
Celali İsyanları sonucunda Anadolu'da can ve mal güvenliği kalmayan köylülerin topraklarını terk ederek güvenli şehirlere veya dağlık bölgelere göç etmesi olayına ne ad verilir?
A) İltizamB) Malikane
C) Büyük Kaçgun
D) Çiftbozan
E) Devşirme
Osmanlı tarihinde ilk kez bir padişahın yeniçeriler tarafından tahttan indirilerek öldürülmesiyle sonuçlanan ve merkezdeki askeri vesayeti gözler önüne seren olay hangi padişah döneminde gerçekleşmiştir?
A) I. SüleymanB) II. Osman (Genç Osman)
C) IV. Murad
D) IV. Mehmed
E) III. Selim
17. yüzyılda Anadolu'da yaygınlaşan Celali İsyanları'nın nedenleri arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?
A) Tımar sisteminin bozulması ve dirliklerin hak etmeyenlere verilmesiB) Savaşların uzun sürmesi ve vergilerin ağırlaştırılması
C) Avusturya ve İran ile yapılan savaşların getirdiği ekonomik yük
D) Milliyetçilik akımının etkisiyle azınlıkların bağımsızlık istemesi
E) Taşradaki yöneticilerin halka yönelik adaletsiz ve baskıcı tutumları
Osmanlı Devleti'nde yaşanan İstanbul İsyanları ile Celali İsyanları karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi ortak bir özellik olarak kabul edilebilir?
A) Rejimi ve hanedan sistemini değiştirmeyi amaçlamalarıB) Devletin merkezi otoritesinin zayıflamasından beslenmeleri
C) Milliyetçi fikirlerin etkisiyle ortaya çıkmaları
D) Taşradaki tımarlı sipahiler tarafından desteklenmeleri
E) Dış devletlerin doğrudan askeri kışkırtmaları sonucu başlamaları
16. yüzyılın sonları ve 17. yüzyılda medrese öğrencilerinin (suhteler) işsizlik, geçim sıkıntısı ve ilmiye sınıfındaki kayırmacılık nedeniyle çıkardığı isyanlar Osmanlı sosyal hayatını derinden sarsmıştır.
Bu durumla ilgili olarak;
I. Eğitim sisteminde bozulmalar yaşandığı,
II. Medrese mezunlarının istihdam sorunuyla karşılaştığı,
III. İsyanların doğrudan saltanat sistemini hedef aldığı
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
IV. Mehmed döneminde saray bürokratlarının ve bazı devlet adamlarının yeniçerilerin isteği üzerine Sultanahmet Meydanı'ndaki çınar ağaçlarına asılarak idam edilmesiyle sonuçlanan tarihi olay aşağıdakilerden hangisidir?
A) Vaka-i HayriyeB) Vaka-i Vakvakiye (Çınar Vakası)
C) Edirne Vakası
D) Patrona Halil İsyanı
E) Kabakçı Mustafa İsyanı
Osmanlı Devleti'nde tımar sisteminin bozulmasıyla birlikte taşrada asayişi sağlamak zorlaşmış, tımarlı sipahi sayısı azalırken ücretli asker olan sekban ve sarıca gibi gruplar yaygınlaşmıştır. Savaş dışı zamanlarda işsiz kalan bu askerler Celali İsyanları'na katılmışlardır.
Bu bilgilere göre, tımar sisteminin bozulmasının sonuçları hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
B) Merkezi hazinenin nakit para ihtiyacının tamamen ortadan kalkması
C) Eyaletlerdeki tarımsal üretimin planlı olarak durdurulması
D) Devşirme sisteminin tımarlı sipahilerin yerini alması
E) Sınır boylarındaki fetih hareketlerinin hız kazanması
17. yüzyılda merkezden uzak eyaletlerde (Eflak, Boğdan, Erdel, Yemen vb.) çıkan eyalet isyanlarının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Osmanlı hanedanını değiştirerek yeni bir Türk devleti kurmakB) Fransız İhtilali'nin getirdiği milliyetçilik fikirlerini yaymak
C) Merkezi otoritenin zayıflamasından yararlanarak vergileri ödememek ve bağımsız hareket etmek
D) Tımar sistemini bu eyaletlerde de zorunlu hale getirmek
E) Yeniçeri Ocağı'nın eyaletlerdeki etkinliğini artırmak
Osmanlı Devleti, 17. yüzyılda Celali İsyanları'nı bastırmak için Kuyucu Murad Paşa ve Köprülü Mehmed Paşa gibi devlet adamları aracılığıyla sert ve şiddete dayalı yöntemler uygulamıştır. İsyanlar geçici olarak bastırılsa da bir süre sonra yeniden ortaya çıkmıştır.
Bu durum, Osmanlı Devleti'nin isyanları önleme politikası hakkında aşağıdakilerden hangisini kanıtlar?
B) Askeri gücün isyanları tamamen ortadan kaldırmada en etkili yol olduğunu
C) Islahatların halkın istekleri doğrultusunda demokratik yöntemlerle yapıldığını
D) Taşra teşkilatının tamamen kaldırılarak merkezi yönetime geçildiğini
E) İsyanların dış güçlerin desteğiyle sürekli beslendiğini
Celali İsyanları'nın en yıkıcı sonuçlarından biri olan "Büyük Kaçgun" döneminde, Anadolu'da binlerce köylü toprağını bırakarak şehirlere göç etmiş veya eşkıya gruplarına katılmıştır.
Bu durumun Osmanlı Devleti üzerindeki etkilerine dair yapılan aşağıdaki analizlerden hangisi yanlıştır?
B) Çiftbozan resmi (vergisi) ödeyenlerin sayısının artmasıyla hazinenin nakit dengesi bozulmuştur.
C) Şehirlere kontrolsüz göçler yaşanması, buralarda işsizlik ve asayiş problemlerini beraberinde getirmiştir.
D) Tımar sisteminin işlevini yitirmesiyle birlikte eyalet askerlerinin (cebelü) sayısı ve kalitesi hızla düşmüştür.
E) Taşradaki nüfus kaybı, Osmanlı Devleti'nin Avrupa tarzı düzenli ordu sistemine (Nizam-ı Cedid) geçişini zorunlu kılmıştır.
Klasik Dönem Osmanlı askeri yapısında "Ocak devlet içindir" anlayışı hakimken, 17. yüzyıldan itibaren bu anlayış yerini "Devlet ocak içindir" prensibine bırakmıştır. Bu zihniyet değişimi İstanbul İsyanları'nın temel dinamiğini oluşturmuştur.
Bu zihniyet değişiminin Osmanlı siyasi ve askeri yapısında yol açtığı sonuçlar arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?
B) Yeniçerilerin çıkarlarına ters düşen ıslahat girişimlerinin engellenmesi
C) Cülus bahşişi ve ulufe dağıtımlarının hazine üzerinde büyük bir yük haline gelmesi
D) Ordunun siyasete müdahale ederek taht değişikliklerinde belirleyici rol oynaması
E) Tımar sisteminin askeri yükünü hafifletmek amacıyla devşirme alımlarının tamamen durdurulması
17. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin doğuda Safeviler, batıda ise Habsburglar (Avusturya) ile yaptığı savaşların çok uzun sürmesi, ordunun cephede uzun süre kalmasına ve maliyenin sarsılmasına neden olmuştur. Bu durum iç isyanları tetiklerken, iç isyanlar da dış politikadaki askeri başarıları olumsuz etkilemiştir.
Aşağıdaki gelişmelerden hangisi bu karşılıklı etkileşimi doğrudan destekleyen bir örnek değildir?
B) Hotin Seferi sırasında yeniçerilerin disiplinsiz davranışları üzerine II. Osman'ın ocağı kaldırmak istemesinin İstanbul'da büyük bir isyana yol açması
C) Safeviler ile yapılan savaşlar sırasında Anadolu'da asayişin bozulması nedeniyle ordunun lojistik desteğinin aksaması ve seferlerin uzaması
D) Celali İsyanları nedeniyle tarımsal üretimin durma noktasına gelmesinin, ordunun iaşe (yiyecek) ihtiyacının karşılanmasını zorlaştırması
E) Eyalet isyanlarını bastırmak amacıyla Kırım Hanlığı'na geniş imtiyazlar verilerek Rusya'ya karşı yeni bir ittifak kurulması
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-tarih-osmanli-devletindeki-onemli-isyanlarin-neden-ve-sonuclari/testler