✅ 10. Sınıf Tarih: Osmanlı devleti'nde isyanlar Test Çöz
✅ 10. Sınıf Tarih: Osmanlı devleti'nde isyanlar Testi
XVII. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde çıkan isyanlar genel olarak İstanbul, Celali ve Eyalet isyanları olmak üzere üç gruba ayrılır.
Aşağıdakilerden hangisi İstanbul İsyanları'nın çıkmasında rol oynayan temel askeri aktördür?
B) Yeniçeriler
C) Reaya
D) Medrese öğrencileri
E) Azınlıklar
XVII. yüzyılda Anadolu'da çıkan ve "Celali İsyanları" olarak adlandırılan ayaklanmaların temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Fransız İhtilali'nin getirdiği milliyetçilik akımıB) Cülus bahşişlerinin ödenmemesi
C) Ekonomik, sosyal ve idari yapının bozulması
D) Hanedan değişikliği talebi
E) Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılmak istenmesi
IV. Mehmet döneminde saray ağalarının devlet işlerine karışması üzerine yeniçerilerin isyan ederek otuzdan fazla devlet adamını Sultanahmet Meydanı'ndaki çınar ağaçlarına asması olayına ne ad verilir?
A) Patrona Halil İsyanıB) Vakayı Hayriye
C) Kabakçı Mustafa İsyanı
D) Vakayı Vakvakiye
E) Edirne Vakası
XVII. yüzyılda Erdel, Eflak, Boğdan ve Yemen gibi eyaletlerde çıkan isyanlarda aşağıdakilerden hangisinin etkisi yoktur?
A) Fransız İhtilali'nin getirdiği milliyetçilik fikrininB) Merkezi otoritenin zayıflamasının
C) Yerel yöneticilerin halka baskı yapmasının
D) Vergilerin adaletsiz toplanmasının
E) Avrupalı devletlerin kışkırtmalarının
XVII. yüzyılda Anadolu'da yaşanan Celali İsyanları nedeniyle can ve mal güvenliği kalmayan köylülerin topraklarını terk ederek şehirlere veya güvenli dağlık bölgelere göç etmesi olayına "Büyük Kaçgun" denilmiştir.
Bu durumun Osmanlı Devleti'nde aşağıdakilerden hangisine doğrudan yol açtığı söylenemez?
B) Şehirlerde asayiş ve işsizlik sorunlarının artmasına
C) Tımar sisteminin işleyişinin bozulmasına
D) Vergi gelirlerinin azalmasına
E) Ulus devlet anlayışının güçlenmesine
Osmanlı Devleti'nin klasik döneminde "Ocak devlet içindir" anlayışı hakimken, XVII. yüzyıldan itibaren bu anlayış yerini "Devlet ocak içindir" düşüncesine bırakmıştır.
Bu zihniyet değişiminin aşağıdakilerden hangisine ortam hazırladığı savunulabilir?
B) Askeri sınıfın yönetim üzerindeki baskısının artmasına
C) Sınırların hızla genişlemesine
D) Merkezi otoritenin güçlenmesine
E) Devşirme sisteminin daha titiz uygulanmasına
1596 yılında yapılan Haçova Meydan Muharebesi'nden kaçan askerlerin Anadolu'ya dönerek eşkıyalık faaliyetlerine başlaması, XVII. yüzyıldaki hangi gelişmenin doğrudan tetikleyicilerinden biri olmuştur?
A) İstanbul İsyanlarıB) Eyalet İsyanları
C) Celali İsyanları
D) Suhte İsyanları
E) Sırp İsyanı
XVII. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde görülen isyanlardan biri de "Suhte İsyanları"dır. Medreselerde eğitim gören ancak mezuniyet sonrasında iş bulamayan veya hak ettikleri makamlara atanamayan gençlerin çıkardığı bu isyanlar, Osmanlı toplum yapısında derin yaralar açmıştır.
Buna göre Suhte İsyanları'nın temel nedeni aşağıdakilerden hangisiyle doğrudan ilişkilidir?
B) Azınlıkların bağımsızlık talepleriyle
C) Yeniçerilerin maaşlarının yetersizliğiyle
D) Tımar topraklarının yabancılara satılmasıyla
E) Saray kadınlarının yönetimdeki etkisinin artmasıyla
XVII. yüzyılda Osmanlı yöneticileri (örneğin Kuyucu Murat Paşa), Celali İsyanları'nı bastırmak için şiddet ve baskı yöntemlerini kullanmış, isyancıları sert bir şekilde cezalandırma yoluna gitmişlerdir.
Bu yöntemin isyanları kesin olarak sona erdirememesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
B) İsyanların temelindeki ekonomik ve sosyal sorunların çözülmemesi
C) Padişahların isyancılara sürekli taviz vermesi
D) Yeniçerilerin Celali isyancılarıyla iş birliği yapması
E) Anadolu halkının isyancıları tamamen desteklemesi
Genç Osman (II. Osman), saray dışından evlenerek sarayı halka açmak istemiş, hacca gitme bahanesiyle Anadolu'da yeni bir ordu kurmayı planlamış ve Yeniçeri Ocağı'nı kaldırmayı düşünmüştür. Ancak bu planlarının duyulması üzerine yeniçeriler tarafından tahttan indirilerek Yedikule Zindanları'nda katledilmiştir.
Bu tarihi olaydan hareketle aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?
B) Yeniçerilerin devlet içindeki gücünün padişahı tahttan indirecek boyuta ulaştığına
C) II. Osman'ın köklü ıslahatlar yapma düşüncesinde olduğuna
D) İstanbul isyanlarının hanedan değişikliğine yol açtığına
E) Saray bürokrasisi ve askeri gücün yeniliklere karşı direnç gösterdiğine
XVII. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde çıkan isyanlar ve bu isyanların özellikleri hakkında hazırlanan aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
A) İstanbul İsyanları -> Merkezdeki askeri sınıflar tarafından çıkarılmıştır.B) Celali İsyanları -> Anadolu'da sosyal ve ekonomik nedenlerle ortaya çıkmıştır.
C) Eyalet İsyanları -> Milliyetçilik akımının etkisiyle bağımsız devlet kurmayı amaçlamıştır.
D) Suhte İsyanları -> Medrese öğrencileri ve mezunları tarafından çıkarılmıştır.
E) İstanbul İsyanları -> Zaman zaman padişah ve devlet adamlarının değişmesine neden olmuştur.
XVII. yüzyılda tımar sisteminin bozulmasıyla eyaletlerde tımarlı sipahi sayısı azalmış, devlet bu askeri açığı kapatmak için "sekban" ve "sarıca" adı verilen ücretli tüfekçi askerleri işe almıştır. Savaş bitiminde işsiz kalan bu askerler Anadolu'ya dönerek Celali İsyanları'na katılmışlardır. Diğer yandan hazine, artan ücretli asker (kapıkulu) maaşlarını ödemek için reayadan "imdad-ı seferiye" gibi olağanüstü vergileri sürekli hale getirmiştir. Bu ağır vergiler de köylünün toprağını terk edip isyan etmesine yol açmıştır.
Bu tarihsel döngüden çıkarılabilecek en kapsamlı yargı aşağıdakilerden hangisidir?
B) Celali İsyanları'nın temelinde dış güçlerin kışkırtmalarının yattığı
C) Tımar sisteminin kaldırılmasının Osmanlı ekonomisini tamamen çökerttiği
D) Kapıkulu askerlerinin sayısının artmasının eyaletlerdeki güvenliği kesin olarak sağladığı
E) Olağanüstü vergilerin sadece savaş dönemlerinde geçici olarak toplandığı
Tarihçi Halil İnalcık, XVII. yüzyıl isyanları hakkında şu değerlendirmeyi yapmaktadır:
"Bu dönemde gerek İstanbul'daki kapıkulu isyanları gerekse Anadolu'daki Celali isyanları, Osmanlı hanedanını yıkmayı veya mevcut devlet düzenini tamamen ortadan kaldırıp yeni bir rejim kurmayı hedeflememiştir. İsyanlar, sistemin kendisinden ziyade, sistemin kötü yönetilmesine, haksızlıklara ve kişisel çıkarlara karşı bir tepki niteliğindedir."
Halil İnalcık'ın bu değerlendirmesine göre, XVII. yüzyıl Osmanlı isyanları ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?
B) Ayaklanmaların mevcut yönetim kadrolarının uygulamalarına karşı yapıldığı
C) İsyancıların Osmanlı hanedanının meşruiyetini doğrudan hedef almadığı
D) İsyanların temelinde yönetimsel aksaklıklar ve adaletsizliklerin bulunduğu
E) İsyanlar sonucunda Osmanlı Devleti'nin teokratik yapısının sona erdiği
Osmanlı devlet felsefesinin temelini oluşturan "Daire-i Adalet" (Adalet Çemberi) kuramına göre; devletin varlığı orduya, ordunun gücü hazineye (vergilere), hazinenin zenginliği üretime (reayaya), üretimin devamlılığı ise adalete bağlıdır.
XVII. yüzyılda yaşanan Celali ve İstanbul İsyanları'nın bu çember üzerindeki yıkıcı etkisi düşünüldüğünde, aşağıdakilerden hangisi adalet çemberinin kırılmasına neden olan gelişmelerden biri olarak gösterilemez?
B) Güvenlik ortamının kaybolmasıyla reayanın toprağını terk etmesi ve üretimin durma noktasına gelmesi
C) İstanbul isyanları nedeniyle merkezi otoritenin zayıflaması ve halka yönelik adil yönetim anlayışının zedelenmesi
D) Savaş giderlerinin karşılanması için vergilerin artırılmasının reaya üzerindeki ekonomik baskıyı yoğunlaştırması
E) Devşirme sisteminin terk edilerek yerine tamamen ulusal bir ordu modeline geçilmesi
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-tarih-osmanli-devleti-nde-isyanlar/testler