✅ 10. Sınıf Kimya: Ekosistemdeki Etkileşimler Test Çöz
✅ 10. Sınıf Kimya: Ekosistemdeki Etkileşimler Testi
Aşağıdakilerden hangisi bir ekosistemdeki abiyotik (cansız) faktörlerden biri değildir?
A) $ \text{Sıcaklık} $B) $ \text{Toprak pH'ı} $
C) $ \text{Işık} $
D) $ \text{Nem} $
E) $ \text{Üreticiler} $
Fotosentez olayı sırasında atmosferden alınan ve organik madde sentezinde kullanılan temel element aşağıdakilerden hangisidir?
A) $ \text{Azot} $B) $ \text{Kükürt} $
C) $ \text{Fosfor} $
D) $ \text{Karbon} $
E) $ \text{Sodyum} $
Ekosistemdeki ayrıştırıcı organizmaların (saprofitler) temel görevi aşağıdakilerden hangisidir?
A) $ \text{Güneş enerjisini kimyasal enerjiye dönüştürmek} $B) $ \text{Organik maddeleri inorganik maddelere ayrıştırmak} $
C) $ \text{Atmosferdeki azotu sabitlemek} $
D) $ \text{Karbondioksiti tüketerek oksijen üretmek} $
E) $ \text{Birincil tüketicileri avlamak} $
Aşağıdaki olaylardan hangisi atmosferdeki karbondioksit ($ \text{CO}_2 $) miktarının artmasına doğrudan katkıda bulunur?
A) $ \text{Fotosentez} $B) $ \text{Kemosentez} $
C) $ \text{Solunum} $
D) $ \text{Denitrifikasyon} $
E) $ \text{Azot fiksasyonu} $
Dünya üzerindeki çoğu ekosistemin birincil enerji kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?
A) $ \text{Jeotermal enerji} $B) $ \text{Kimyasal enerji} $
C) $ \text{Rüzgar enerjisi} $
D) $ \text{Güneş enerjisi} $
E) $ \text{Gelgit enerjisi} $
Ekosistemlerde kendi besinini inorganik maddelerden sentezleyebilen canlılara ne ad verilir?
A) $ \text{Tüketici} $B) $ \text{Ayrıştırıcı} $
C) $ \text{Üretici} $
D) $ \text{Heterotrof} $
E) $ \text{Parazit} $
Azot döngüsünde yer alan nitrifikasyon bakterileri, aşağıdaki kimyasal dönüşümlerden hangisini gerçekleştirir?
A) $ \text{Atmosferik azotu} \ ( \text{N}_2 ) \ \text{amonyak} \ ( \text{NH}_3 ) \ \text{veya amonyum} \ ( \text{NH}_4^+ ) \ \text{iyonlarına dönüştürme} $B) $ \text{Amonyak} \ ( \text{NH}_3 ) \ \text{veya amonyum} \ ( \text{NH}_4^+ ) \ \text{iyonlarını nitrit} \ ( \text{NO}_2^- ) \ \text{ve ardından nitrat} \ ( \text{NO}_3^- ) \ \text{iyonlarına dönüştürme} $
C) $ \text{Nitrat} \ ( \text{NO}_3^- ) \ \text{iyonlarını tekrar atmosferik azota} \ ( \text{N}_2 ) \ \text{dönüştürme} $
D) $ \text{Organik azotlu bileşikleri amonyak} \ ( \text{NH}_3 ) \ \text{veya amonyum} \ ( \text{NH}_4^+ ) \ \text{iyonlarına dönüştürme} $
E) $ \text{Karbondioksiti} \ ( \text{CO}_2 ) \ \text{organik maddeye dönüştürme} $
Ormansızlaşma (deforestasyon), karbon döngüsünü aşağıdaki yollardan hangisiyle olumsuz etkiler?
A) $ \text{Topraktaki karbon miktarını artırarak} $B) $ \text{Atmosferdeki oksijen miktarını azaltarak, karbondioksit miktarını etkilemeyerek} $
C) $ \text{Fotosentez hızını artırarak atmosferdeki karbondioksit miktarını azaltarak} $
D) $ \text{Ağaçların depoladığı karbonun atmosfere salınımına neden olarak ve atmosferden karbondioksit alımını azaltarak} $
E) $ \text{Denizlerdeki karbon emilimini artırarak} $
Bir ekosistemde enerjinin trofik seviyeler arasında aktarımı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) $ \text{Enerji, her trofik seviyede tamamen bir sonraki seviyeye aktarılır.} $B) $ \text{Üst trofik seviyelere doğru gidildikçe aktarılan enerji miktarı artar.} $
C) $ \text{Enerjinin büyük bir kısmı, her seviyede ısı olarak kaybedilir.} $
D) $ \text{Enerji akışı, besin zincirinde çok yönlüdür.} $
E) $ \text{Enerji, inorganik maddelerden doğrudan tüketicilere geçer.} $
Sucul ekosistemlerde görülen ötrofikasyon olayı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) $ \text{Genellikle azot ve fosfor gibi besin elementlerinin aşırı birikimi sonucu oluşur.} $B) $ \text{Alg ve su bitkilerinin aşırı çoğalmasına neden olur.} $
C) $ \text{Suyun bulanıklığını artırır ve güneş ışığının su altına ulaşmasını engeller.} $
D) $ \text{Sudaki çözünmüş oksijen miktarını artırarak sucul canlı çeşitliliğini zenginleştirir.} $
E) $ \text{Aşırı alg çoğalması sonrası ölen alglerin ayrışması, oksijen tüketimini artırır.} $
Bir göl ekosisteminde, çevredeki sanayi tesislerinden salınan kükürt dioksit ($ \text{SO}_2 $) ve azot oksitler ($ \text{NO}_x $) gazlarının atmosfere karışarak asit yağmurlarına neden olması, aşağıdaki ekosistem etkileşimlerinden hangisine örnek teşkil eder?
A) $ \text{Biyotik faktörler arasındaki rekabet} $B) $ \text{Abiyotik faktörlerin biyotik faktörler üzerindeki kimyasal etkisi} $
C) $ \text{Besin zincirindeki enerji akışı} $
D) $ \text{Simbiyotik yaşam} $
E) $ \text{Ayrıştırıcıların madde döngüsüne katkısı} $
Azot döngüsü, ekosistemler için hayati öneme sahip olmasına rağmen, insan faaliyetleri bu döngüyü ciddi şekilde bozmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi, insan faaliyetlerinin azot döngüsü üzerindeki olumsuz etkilerinden biri değildir?
A) $ \text{Tarımda aşırı azotlu gübre kullanımı sonucu su kaynaklarında ötrofikasyona neden olması} $B) $ \text{Fosil yakıtların yanması sonucu azot oksitlerin atmosfere salınarak asit yağmurlarına katkıda bulunması} $
C) $ \text{Endüstriyel süreçlerle atmosferik azotun amonyağa dönüştürülmesi (Haber-Bosch süreci) ve bu azotun ekosistemlere girmesi} $
D) $ \text{Ormanların tahrip edilmesiyle topraktaki organik madde miktarının azalması ve azot tutma kapasitesinin düşmesi} $
E) $ \text{Denitrifikasyon bakterilerinin faaliyetlerinin artırılarak atmosferik azotun toprağa daha fazla bağlanması} $
Küresel ısınma ve iklim değişikliği bağlamında, su döngüsü ile karbon döngüsü arasındaki etkileşimler giderek daha kritik hale gelmektedir. Aşağıdaki ifadelerden hangisi bu iki döngü arasındaki karmaşık etkileşimi en iyi şekilde açıklar?
A) $ \text{Su döngüsü, sadece buharlaşma ve yağıştan ibaret olup karbon döngüsünü doğrudan etkilemez.} $B) $ \text{Okyanuslar, hem atmosferdeki karbondioksiti emerek karbon döngüsüne katkıda bulunur hem de su buharı salarak su döngüsünü etkiler.} $
C) $ \text{Bitkiler, fotosentez için karbondioksit kullanırken, su döngüsüne sadece terleme yoluyla su buharı vererek pasif bir rol oynar.} $
D) $ \text{Küresel ısınma, sadece karbon döngüsündeki bozulmalardan kaynaklanır ve su döngüsünü etkilemez.} $
E) $ \text{Buzulların erimesi, sadece su döngüsünü etkiler ve karbon döngüsü üzerinde herhangi bir etkisi yoktur.} $
Endüstriyel faaliyetler ve fosil yakıt tüketimi sonucu atmosfere salınan kükürt dioksit ($ \text{SO}_2 $) ve azot oksitler ($ \text{NO}_x $), asit yağmurlarına neden olarak sucul ekosistemler üzerinde yıkıcı etkilere yol açar. Bu durumun kimyasal mekanizması ve sucul ekosistemler üzerindeki etkileri göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) $ \text{Atmosferdeki} \ \text{SO}_2 \ \text{ve} \ \text{NO}_x \ \text{gazları, su buharı ile reaksiyona girerek sırasıyla sülfürik asit} \ ( \text{H}_2\text{SO}_4 ) \ \text{ve nitrik asit} \ ( \text{HNO}_3 ) \ \text{oluşturur.} $B) $ \text{Asit yağmurları, göl ve nehir sularının pH değerini düşürerek sucul canlıların yaşam alanlarını asidik hale getirir.} $
C) $ \text{Düşük pH, balık yumurtalarının ve larvalarının gelişimini olumsuz etkiler, hatta ölümlerine neden olabilir.} $
D) $ \text{Asit yağmurları, topraktaki ve su dibindeki ağır metallerin çözünürlüğünü artırarak sucul organizmalar tarafından alımını kolaylaştırır ve toksisiteyi artırır.} $
E) $ \text{Asit yağmurları, sucul ekosistemlerdeki alg ve bitki büyümesini teşvik ederek biyoçeşitliliği artırır ve besin zincirini güçlendirir.} $
Bir göl ekosistemine, tarım alanlarından sızan pestisitler (böcek ilaçları) ve kimyasal gübreler karışmaktadır. Bu kimyasalların göldeki canlılar üzerindeki etkileri incelendiğinde, aşağıdaki sonuçlardan hangisinin gözlemlenmesi beklenmez?
A) $ \text{Pestisitlerin besin zinciri boyunca biyobirikim ve biyomagnifikasyon yoluyla üst trofik seviyelerdeki canlılarda yüksek konsantrasyonlara ulaşması} $B) $ \text{Kimyasal gübrelerdeki azot ve fosforun ötrofikasyona neden olarak alg patlamasına ve sudaki oksijen seviyesinin düşmesine yol açması} $
C) $ \text{Pestisitlerin, hedef olmayan sucul böcek ve balık türlerinin popülasyonlarında azalmaya veya ölümlere neden olması} $
D) $ \text{Göldeki sucul bitki örtüsünün, artan kimyasal kirlilik nedeniyle daha dirençli hale gelerek biyoçeşitliliğin artması} $
E) $ \text{Sudaki çözünmüş oksijen seviyesinin düşmesiyle aerobik solunum yapan balık türlerinin yaşam alanlarının daralması} $
Küresel ölçekte ekosistemlerin kimyasal döngülerine insan etkisiyle en fazla müdahale edilen ve sonuçları en ciddi olan element döngüleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
A) $ \text{Karbon döngüsü} $B) $ \text{Azot döngüsü} $
C) $ \text{Fosfor döngüsü} $
D) $ \text{Kükürt döngüsü} $
E) $ \text{Sodyum döngüsü} $
Bir göl ekosistemine, yakınlardaki bir maden ocağından sızan cıva ($ \text{Hg} $) bileşikleri karışmaktadır. Cıva, sucul ortamda metil cıva ($ \text{CH}_3\text{Hg}^+ $) gibi daha toksik formlara dönüşebilir ve besin zincirinde biyomagnifikasyona uğrar. Bu durumun göl ekosistemi üzerindeki olası uzun vadeli etkileri düşünüldüğünde, aşağıdakilerden hangisi en az olası sonuçtur?
A) $ \text{Göldeki balık popülasyonlarında cıva birikimi nedeniyle üreme bozuklukları ve ölümlerin artması} $B) $ \text{Gölü besin kaynağı olarak kullanan yırtıcı kuşlar ve insanlar gibi üst trofik seviyedeki canlılarda nörolojik hasarların ve sağlık sorunlarının ortaya çıkması} $
C) $ \text{Cıvanın, sucul bitkiler tarafından hızla parçalanarak zararsız bileşiklere dönüştürülmesi ve ekosistemden uzaklaştırılması} $
D) $ \text{Göl tabanındaki tortullarda cıva birikiminin artması ve bu birikimin uzun yıllar boyunca ekosistem için potansiyel bir tehdit oluşturması} $
E) $ \text{Cıva kirliliğinin, göldeki mikroorganizma topluluklarının yapısını değiştirerek madde döngülerinin işleyişini bozması} $
Küresel ısınma ve iklim değişikliği, ekosistemlerin kimyasal dengesini derinden etkileyen en önemli çevresel sorunlardan biridir. Bu bağlamda, aşağıdaki ifadelerden hangisi, küresel ısınmanın ekosistemlerin kimyasal dengesi üzerindeki etkileri açısından yanlış bir değerlendirmedir?
A) $ \text{Atmosferdeki karbondioksit} \ ( \text{CO}_2 ) \ \text{konsantrasyonunun artması, okyanuslarda çözünerek karbonik asit} \ ( \text{H}_2\text{CO}_3 ) \ \text{oluşturarak okyanus asitlenmesine yol açar.} $B) $ \text{Artan sıcaklıklar, topraktaki organik madde ayrışma hızını artırarak atmosfere daha fazla karbondioksit ve metan} \ ( \text{CH}_4 ) \ \text{salınımına neden olabilir.} $
C) $ \text{Buzulların erimesi ve permafrostun çözülmesi, depolanmış metan ve karbondioksitin atmosfere salınımını hızlandırarak sera etkisini daha da güçlendirir.} $
D) $ \text{Küresel ısınma, su döngüsünü hızlandırarak buharlaşmayı artırır ve bu durum, atmosferdeki su buharı miktarını azaltarak sera etkisini zayıflatır.} $
E) $ \text{Ekosistemlerdeki biyoçeşitlilik kaybı, karbon ve azot gibi element döngülerinde görevli mikroorganizma ve bitki türlerinin azalmasına yol açarak bu döngülerin verimliliğini düşürür.} $
Bir göl ekosisteminde, çevresel kirlilik nedeniyle birincil tüketicilerin (otçul zooplanktonlar) popülasyonu önemli ölçüde azalmıştır. Bu durumun, göl ekosisteminin kimyasal dengesi ve madde döngüleri üzerindeki olası etkileri ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yanlıştır?
A) $ \text{Zooplanktonların azalması, besin olarak tükettikleri fitoplanktonların (üreticiler) aşırı çoğalmasına neden olabilir.} $B) $ \text{Fitoplanktonların aşırı çoğalması, fotosentez yoluyla sudaki çözünmüş karbondioksit miktarını artırarak okyanus asitlenmesine benzer bir etki yaratabilir.} $
C) $ \text{Aşırı fitoplankton birikimi ve ardından ölümlerinin ayrışması, sudaki çözünmüş oksijen seviyesini düşürerek diğer sucul canlılar için yaşamı tehdit edebilir.} $
D) $ \text{Birincil tüketicilerin azalması, onları avlayan ikincil tüketicilerin (küçük balıklar) besin kaynaklarının azalmasına ve popülasyonlarının düşmesine yol açabilir.} $
E) $ \text{Bu durum, göl ekosistemindeki karbon ve azot döngülerinin işleyişini bozarak, besin maddelerinin dengesiz dağılımına neden olabilir.} $
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-kimya-ekosistemdeki-etkilesimler/testler