✅ 10. Sınıf Kimya: Çözünürlük süreci Test Çöz
✅ 10. Sınıf Kimya: Çözünürlük süreci Testi
Bir miktar tuzun su içerisinde tamamen dağılarak homojen bir karışım oluşturması olayına çözünme denir. Bu olay sonucunda oluşan karışıma çözelti adı verilir.
Buna göre, tuzlu su örneğinde;
I. Tuz, çözücüdür.
II. Su, çözücüdür.
III. Tuzlu su, çözeltidir.
Yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
B) Yalnız II
C) Yalnız III
D) II ve III
E) I, II ve III
"Benzer benzeri çözer" ilkesine göre, polar maddeler polar çözücülerde, apolar maddeler ise apolar çözücülerde iyi çözünürler.
Buna göre, su (H$_2$O) içerisinde aşağıdaki maddelerden hangisinin en iyi çözünmesi beklenir? (H: 1A, C: 4A, N: 5A, O: 6A, I: 7A)
B) $ \text{NH}_3 $ (Amonyak)
C) $ \text{I}_2 $ (İyot)
D) $ \text{C}_6\text{H}_{14} $ (Hekzan)
E) $ \text{CCl}_4 $ (Karbon tetraklorür)
İyonik yapılı katıların suda çözünmesi sırasında, katı haldeki iyonlar kristal örgüsünden ayrılarak su molekülleri tarafından sarılır. Bu olaya hidratasyon denir.
Buna göre, sodyum klorür (NaCl) katısının suda çözünmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
B) $ \text{Cl}^- $ iyonları suyun kısmi pozitif yüklü hidrojen atomları tarafından sarılır.
C) Çözünme sırasında iyon-dipol etkileşimleri oluşur.
D) $ \text{NaCl} $ katısı moleküler olarak çözünür.
E) Çözünme olayı endotermik veya ekzotermik olabilir.
Katı maddelerin çözünürlüğü genellikle sıcaklık ile değişir. Çoğu katı maddenin suda çözünmesi endotermik (ısı alan) bir olaydır.
Buna göre, bir katının suda çözünürlüğünün sıcaklıkla değişimi hakkında aşağıdaki genellemelerden hangisi doğrudur?
B) Sıcaklık arttıkça tüm katıların çözünürlüğü azalır.
C) Endotermik çözünen katıların çözünürlüğü sıcaklık arttıkça artar.
D) Ekzotermik çözünen katıların çözünürlüğü sıcaklık arttıkça artar.
E) Sıcaklık, katıların çözünürlüğünü etkilemez.
Gazların sıvılardaki çözünürlüğü, katı ve sıvıların çözünürlüğünden farklı olarak sıcaklık ve basınçtan önemli ölçüde etkilenir.
Buna göre, gazların sıvılardaki çözünürlüğü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
B) Basınç arttıkça gazların çözünürlüğü azalır.
C) Sıcaklık ve basınç, gazların çözünürlüğünü aynı yönde etkiler.
D) Sıcaklık arttıkça gazların çözünürlüğü azalır.
E) Gazların çözünürlüğü sadece sıcaklıktan etkilenir, basınçtan etkilenmez.
Belirli bir sıcaklıkta 100 gram suda 20 gram X katısı çözülerek bir çözelti hazırlanmıştır. Bu çözeltiye aynı sıcaklıkta bir miktar daha X katısı eklendiğinde, katının çözünmeye devam ettiği gözlenmiştir.
Buna göre, başlangıçta hazırlanan çözelti için aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
B) Aşırı doymuş çözeltidir.
C) Doymamış çözeltidir.
D) Çözünürlük değeri 20 gramdan azdır.
E) Çözünürlük değeri 20 gramdır.
Katı bir maddenin suda çözünme hızını artırmak için;
I. Sıcaklığı artırmak
II. Katıyı toz haline getirmek
III. Çözeltiyi karıştırmak
işlemlerinden hangileri yapılabilir?
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
Aşağıdaki grafik, X, Y ve Z katılarının sudaki çözünürlüklerinin sıcaklıkla değişimini göstermektedir.
$$
\begin{array}{l}
\text{Çözünürlük (g/100g su)} \\
\quad \uparrow \\
\quad | \quad \text{X} \\
\quad | \quad / \\
\quad | \quad / \\
\quad | \quad \text{Z} \text{ (yatay çizgiye yakın)} \\
\quad | \quad \text{Y} \\
\quad | \quad \text{\textless} \\
\quad +------------------\text{>} \quad \text{Sıcaklık (}\text{°C)}
\end{array}
$$
(Not: X'in eğrisi yukarı doğru, Y'nin eğrisi aşağı doğru, Z'nin eğrisi ise yataya yakın bir seyir izlemektedir.)
Bu grafiğe göre aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?
B) Y katısının çözünürlüğü sıcaklık arttıkça azalır.
C) Z katısının çözünürlüğü sıcaklıktan çok az etkilenir.
D) Y katısının çözünmesi ekzotermiktir.
E) Belirli bir sıcaklıkta, X'in çözünürlüğü her zaman Y'den fazladır.
Çözünme olayı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Çözünme sırasında çözücü molekülleri ile çözünen tanecikleri arasında yeni etkileşimler oluşur.B) Çözünen tanecikleri arasındaki çekim kuvvetleri, çözücü tanecikleri arasındaki çekim kuvvetlerinden her zaman daha zayıf olmalıdır.
C) Polar bir çözücüde apolar bir madde iyi çözünmez.
D) Çözünme olayı, çözücü-çözücü ve çözünen-çözünen etkileşimlerinin kırılması ve çözücü-çözünen etkileşimlerinin oluşması süreçlerini içerir.
E) Çözünme olayı endotermik veya ekzotermik olabilir.
Aşırı doymuş çözeltiler, belirli bir sıcaklıkta doymuş bir çözeltinin çözebileceğinden daha fazla çözünen madde içeren kararsız çözeltilerdir.
Buna göre, aşırı doymuş bir çözelti ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
B) Kararlı bir sistemdir.
C) İçerisine bir miktar katı çözünen eklendiğinde fazla çözünen çökelir.
D) Doymuş çözeltiden daha fazla çözünen içerir.
E) Çözünenin çökelmesiyle doymuş hale gelir.
Aşağıdaki maddelerden hangisinin su (H$_2$O) ve karbon tetraklorür (CCl$_4$) çözücülerindeki çözünürlük davranışları doğru verilmiştir?
(H: 1A, C: 4A, O: 6A, K: 1A, I: 7A, Cl: 7A)
B) $ \text{KI} $: Suda iyi çözünür, $ \text{CCl}_4 $ de iyi çözünür.
C) $ \text{CH}_3\text{OH} $: Suda iyi çözünür, $ \text{CCl}_4 $ de çözünmez.
D) $ \text{NH}_3 $: Suda çözünmez, $ \text{CCl}_4 $ de iyi çözünür.
E) $ \text{NaCl} $: Suda çözünmez, $ \text{CCl}_4 $ de çözünmez.
Aşağıda bazı maddelerin suda çözünme denklemleri ve bu çözünmelerle ilgili yorumlar verilmiştir:
I. $ \text{NH}_4\text{NO}_3\text{(k)} + \text{ısı} \rightarrow \text{NH}_4^+\text{(suda)} + \text{NO}_3^-\text{(suda)} $
Yorum: Sıcaklık artışı çözünürlüğü artırır.
II. $ \text{NaOH}\text{(k)} \rightarrow \text{Na}^+\text{(suda)} + \text{OH}^-\text{(suda)} + \text{ısı} $
Yorum: Sıcaklık artışı çözünürlüğü azaltır.
III. $ \text{O}_2\text{(g)} + \text{ısı} \rightarrow \text{O}_2\text{(suda)} $
Yorum: Basınç artışı çözünürlüğü artırır.
Yukarıdaki çözünme denklemleri ve yorumlarından hangileri doğrudur?
B) Yalnız II
C) I ve II
D) I ve III
E) I, II ve III
Çözünürlük ve çözünme hızı kavramları sıklıkla karıştırılabilmektedir. Çözünürlük, belirli koşullarda (sıcaklık, basınç) belli bir miktar çözücüde çözünebilen maksimum madde miktarını ifade ederken; çözünme hızı, birim zamanda çözünen madde miktarını ifade eder.
Buna göre, aşağıdaki faktörlerden hangisi hem çözünürlüğü hem de çözünme hızını etkiler?
B) Karıştırma
C) Çözücü ve çözünenin cinsi
D) Basınç (katı ve sıvılar için)
E) Çözücü miktarı
X katısının sudaki çözünürlük eğrisi yandaki grafikte verilmiştir.
$$
\begin{array}{l}
\text{Çözünürlük (g X / 100 g su)} \\
\quad \uparrow \\
\quad 60 \quad \bullet \quad (50^\circ\text{C}) \\
\quad | \quad / \\
\quad | \quad / \\
\quad 30 \quad \bullet \quad (20^\circ\text{C}) \\
\quad | \quad / \\
\quad +------------------\text{>} \\
\quad \quad 20 \quad 50 \quad \text{Sıcaklık (}\text{°C)}
\end{array}
$$
(Not: Grafikte 20°C'de çözünürlük 30 g/100 g su, 50°C'de çözünürlük 60 g/100 g su olarak gösterilmiştir.)
Buna göre, 50°C'de 250 gram su kullanılarak hazırlanan doymuş X çözeltisi 20°C'ye soğutulursa kaç gram X katısı çöker?
B) $ 45 $
C) $ 60 $
D) $ 75 $
E) $ 90 $
Bir X katısının suda çözünme denklemi aşağıdaki gibidir:
$ \text{X}\text{(k)} + \text{ısı} \rightleftharpoons \text{X}\text{(suda)} $
Bu denkleme göre, X katısının sudaki çözünürlüğünü artırmak için;
I. Sıcaklığı artırmak
II. Basıncı artırmak
III. X katısını toz haline getirmek
işlemlerinden hangileri uygulanabilir?
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
X katısının sudaki çözünürlük eğrisi yandaki grafikte verilmiştir.
$$
\begin{array}{l}
\text{Çözünürlük (g X / 100 g su)} \\
\quad \uparrow \\
\quad 50 \quad \bullet \quad (40^\circ\text{C}) \\
\quad | \quad / \\
\quad | \quad / \\
\quad 20 \quad \bullet \quad (20^\circ\text{C}) \\
\quad | \quad / \\
\quad +------------------\text{>} \\
\quad \quad 20 \quad 40 \quad \text{Sıcaklık (}\text{°C)}
\end{array}
$$
(Not: Grafikte 20°C'de çözünürlük 20 g/100 g su, 40°C'de çözünürlük 50 g/100 g su olarak gösterilmiştir.)
20°C'de 120 gram doymuş X çözeltisi hazırlanmıştır. Bu çözeltinin sıcaklığı 40°C'ye çıkarıldığında, çözeltinin tekrar doymuş hale gelmesi için kaç gram daha X katısı eklenmelidir?
B) $ 20 $
C) $ 30 $
D) $ 40 $
E) $ 50 $
Aşağıdaki grafik, bir X katısının sudaki çözünürlüğünün sıcaklıkla değişimini göstermektedir.
$$
\begin{array}{l}
\text{Çözünürlük (g X / 100 g su)} \\
\quad \uparrow \\
\quad 40 \quad \bullet \quad (50^\circ\text{C}) \\
\quad | \quad / \\
\quad | \quad / \\
\quad 25 \quad \bullet \quad (25^\circ\text{C}) \\
\quad | \quad / \\
\quad +------------------\text{>} \\
\quad \quad 25 \quad 50 \quad \text{Sıcaklık (}\text{°C)}
\end{array}
$$
(Not: Grafikte 25°C'de çözünürlük 25 g/100 g su, 50°C'de çözünürlük 40 g/100 g su olarak gösterilmiştir.)
Buna göre, 25°C'de hazırlanan doymuş X çözeltisinin kütlece yüzde derişimi kaçtır?
B) $ 15 $
C) $ 20 $
D) $ 25 $
E) $ 30 $
Aşağıdaki grafik, bir Y katısının sudaki çözünürlüğünün sıcaklıkla değişimini göstermektedir.
$$
\begin{array}{l}
\text{Çözünürlük (g Y / 100 g su)} \\
\quad \uparrow \\
\quad 60 \quad \bullet \quad (50^\circ\text{C}) \\
\quad | \quad / \\
\quad | \quad / \\
\quad 40 \quad \bullet \quad (30^\circ\text{C}) \\
\quad | \quad / \\
\quad +------------------\text{>} \\
\quad \quad 30 \quad 50 \quad \text{Sıcaklık (}\text{°C)}
\end{array}
$$
(Not: Grafikte 30°C'de çözünürlük 40 g/100 g su, 50°C'de çözünürlük 60 g/100 g su olarak gösterilmiştir.)
30°C'de kütlece $ %25 $ 'lik 200 gram Y çözeltisi hazırlanmıştır. Bu çözeltinin 30°C'de doymuş hale gelmesi için kaç gram daha Y katısı eklenmelidir?
B) $ 20 $
C) $ 30 $
D) $ 40 $
E) $ 50 $
Aşağıdaki grafik, X ve Y katılarının sudaki çözünürlüklerinin sıcaklıkla değişimini göstermektedir.
$$
\begin{array}{l}
\text{Çözünürlük (g / 100 g su)} \\
\quad \uparrow \\
\quad 60 \quad \bullet \quad \text{X (40}^\circ\text{C)} \\
\quad | \quad / \\
\quad 50 \quad \bullet \quad \text{Y (20}^\circ\text{C)} \\
\quad | \quad \text{\textless} \\
\quad 30 \quad \bullet \quad \text{X (20}^\circ\text{C)} \\
\quad | \quad \text{\textless} \quad \text{Y (40}^\circ\text{C)} \\
\quad +------------------\text{>} \\
\quad \quad 20 \quad 40 \quad \text{Sıcaklık (}\text{°C)}
\end{array}
$$
(Not: Grafikte 20°C'de X'in çözünürlüğü 30 g, Y'nin çözünürlüğü 50 g; 40°C'de X'in çözünürlüğü 60 g, Y'nin çözünürlüğü 30 g olarak gösterilmiştir.)
20°C'de 100'er gram su kullanılarak hazırlanan doymuş X ve Y çözeltileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
B) X çözeltisi 40°C'ye ısıtılırsa doymamış hale gelir.
C) Y çözeltisi 40°C'ye ısıtılırsa bir miktar Y katısı çöker.
D) 40°C'de X çözeltisinin çözünürlüğü Y çözeltisinin çözünürlüğünden fazladır.
E) Her iki çözelti de 40°C'ye ısıtıldığında kütlece yüzde derişimleri artar.
Aşağıdaki grafik, bir X katısının sudaki çözünürlüğünün sıcaklıkla değişimini göstermektedir.
$$
\begin{array}{l}
\text{Çözünürlük (g X / 100 g su)} \\
\quad \uparrow \\
\quad 80 \quad \bullet \quad (50^\circ\text{C}) \\
\quad | \quad / \\
\quad | \quad / \\
\quad 30 \quad \bullet \quad (20^\circ\text{C)} \\
\quad | \quad / \\
\quad +------------------\text{>} \\
\quad \quad 20 \quad 50 \quad \text{Sıcaklık (}\text{°C)}
\end{array}
$$
(Not: Grafikte 20°C'de çözünürlük 30 g/100 g su, 50°C'de çözünürlük 80 g/100 g su olarak gösterilmiştir.)
50°C'de 180 gram doymuş X çözeltisi hazırlanmıştır. Bu çözelti 20°C'ye soğutulduğunda, çöken X katısı ile birlikte çözeltinin toplam kütlesi kaç gram olur?
B) $ 130 $
C) $ 150 $
D) $ 160 $
E) $ 180 $
Aşağıdaki grafik, X katısının sudaki çözünürlüğünün sıcaklıkla değişimini göstermektedir.
$$
\begin{array}{l}
\text{Çözünürlük (g X / 100 g su)} \\
\quad \uparrow \\
\quad 50 \quad \bullet \quad (50^\circ\text{C}) \\
\quad | \quad / \\
\quad | \quad / \\
\quad 20 \quad \bullet \quad (20^\circ\text{C)} \\
\quad | \quad / \\
\quad +------------------\text{>} \\
\quad \quad 20 \quad 50 \quad \text{Sıcaklık (}\text{°C)}
\end{array}
$$
(Not: Grafikte 20°C'de çözünürlük 20 g/100 g su, 50°C'de çözünürlük 50 g/100 g su olarak gösterilmiştir.)
I. kapta 20°C'de 100 gram su ve 20 gram X katısı ile doymuş çözelti hazırlanıyor.
II. kapta 50°C'de 100 gram su ve 20 gram X katısı ile bir çözelti hazırlanıyor.
Bu iki çözelti karıştırılıp sıcaklık 20°C'ye düşürüldüğünde, son çözelti ve çökelme durumu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru olur?
B) Son çözelti doymuş olur ve çökelme olmaz.
C) Son çözelti doymuş olur ve 20 gram X katısı çöker.
D) Son çözelti doymuş olur ve 40 gram X katısı çöker.
E) Son çözelti aşırı doymuş olur.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-kimya-cozunurluk-sureci/testler