✅ 10. Sınıf Felsefe: Devlet kökeni, iktidarın kaynağı ve meşruiyeti, ideal düzen ve ütopyalar Test Çöz

Siyaset felsefesinde devlet; belirli bir toprak parçası üzerinde yaşayan, ortak bir hukuki ve siyasi otoriteye bağlı olan insan topluluğunun oluşturduğu en büyük organizasyon olarak tanımlanır.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi devletin temel unsurlarından biri değildir?

İnsanların hayal ettiği, gerçekleşmesi imkansız ancak ideal bir toplum düzenini anlatan tasarımlara "ütopya" denir.

Aşağıdaki eserlerden hangisi Thomas More tarafından kaleme alınmış ve bu türün ismini belirlemiş olan eserdir?

Siyaset felsefesinde iktidarın, yönetilenler tarafından kabul edilmesi ve yürürlükteki hukuk kurallarına uygun olması durumuna ne ad verilir?

"İnsan tek başına kendine yetmez. İhtiyaçlarını karşılamak için başkalarıyla bir arada yaşamak zorundadır. Bu nedenle devlet, insanın doğasından kaynaklanan, canlı bir organizma gibi büyüyen doğal bir kurumdur."

Bu görüşü savunan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Max Weber'e göre iktidarın kaynağı üç farklı otorite tipine dayanabilir. Bunlardan biri, gücünü toplumun geçmişten gelen alışkanlıklarından, inançlarından ve yerleşik adetlerinden alır. Yönetenler, bu gücü "atalardan kalma" haklarla kullanırlar.

Weber'in bahsettiği bu otorite tipi aşağıdakilerden hangisidir?

Thomas Hobbes'a göre devletin kurulmasından önceki "doğa durumu"nda herkesin herkesle savaştığı bir kaos hakimdir. İnsanlar can güvenliklerini sağlamak amacıyla tüm haklarını ve güçlerini tek bir otoriteye devrederek devleti oluştururlar.

Hobbes'un bu düşüncesine göre devletin temel varlık nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

İdeal bir düzenin mümkün olduğunu savunan yaklaşımlardan biri olan "Sosyalizm", düzenin temel ölçütü olarak aşağıdakilerden hangisini ön plana çıkarır?

Bazı düşünürler, gelecekteki toplumsal ve siyasal gelişmelerin insanlık için bir felaket olabileceğini öngörerek "korku ütopyaları" (distopya) yazmışlardır.

Aşağıdakilerden hangisi bu türde yazılmış bir eser değildir?

Farabi'ye göre devlet, insanların mutluluğunu sağlamak için kurulmuş bir kurumdur. O, devleti bir vücuda benzetir; vücudun organları nasıl uyum içinde çalışıyorsa, devletin kurumları da öyle çalışmalıdır. Bu devletin başında ise en yüksek bilgiye ve ahlaka sahip bir "filozof-hükümdar" bulunmalıdır.

Farabi'nin bu ideal devlet tasarımı aşağıdakilerden hangisiyle isimlendirilir?

Modern devletlerde işlerin uzmanlık alanlarına göre ayrıldığı, hiyerarşik bir yapının bulunduğu, kuralların önceden belirlendiği ve işlemlerin yazılı belgelere dayandığı yönetim mekanizmasına ne ad verilir?

"Her şeyin ölçüsü insandır. Bu nedenle herkes için geçerli, mutlak ve ideal bir düzen kurulamaz. Düzen dediğimiz şey, güçlülerin zayıfları ezmek için uydurduğu bir kuraldan ibarettir."

Bu görüşü savunan bir düşünürün aşağıdaki akımlardan hangisine mensup olduğu söylenebilir?

Thomas Hobbes ve John Locke, devletin bir "toplumsal sözleşme" ile kurulduğunu kabul ederler. Ancak Locke'a göre insanlar devleti kurarken sadece "cezalandırma" haklarını devretmişlerdir; yaşam, hürriyet ve mülkiyet gibi temel haklarını korumaya devam ederler. Eğer iktidar bu hakları ihlal ederse, halkın yönetime karşı direnme hakkı doğar.

Locke'un bu yaklaşımı, modern siyaset felsefesinde aşağıdakilerden hangisinin temeli sayılmaktadır?

Günümüz siyaset felsefesinde ideal düzen tartışmaları "özgürlük" ve "eşitlik" kavramlarını uzlaştırmaya çalışan "Adalet" kavramı üzerinde yoğunlaşmıştır. Bu yaklaşıma göre, bir düzenin ideal olabilmesi için sadece ekonomik eşitlik sağlaması yetmez; aynı zamanda bireyin temel haklarını koruması ve toplumdaki en dezavantajlı kesimlerin yararına düzenlemeler yapması gerekir.

Buna göre "Adaleti" temel alan bir düzenin aşağıdakilerden hangisini hedeflediği söylenebilir?

Ütopyalar, mevcut düzene bir eleştiri niteliği taşırken aynı zamanda geleceğe dair bir umut veya uyarı barındırırlar. Platon'un "Devlet"inde sınıflı bir yapı ve filozofların yönetimi varken, More'un "Ütopya"sında özel mülkiyetin olmadığı bir eşitlik hakimdir. Ancak her iki tasarım da "insan doğasının kusursuzlaştırılabileceği" veya "mükemmel bir sistemin insanı mutlu edeceği" varsayımına dayanır.

Buna göre ütopyaların ortak özelliği hakkında yapılabilecek en kapsamlı yorum aşağıdakilerden hangisidir?