10. Sınıf Türkü Test Çöz, Soruları ve Cevapları

1)

Türkü türü ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlış bir yargı içerir?

A) Anonim halk edebiyatı ürünlerindendir.
B) Kendine özgü bir ezgiyle söylenir.
C) Asıl sözlerin bulunduğu bölüme "bent" adı verilir.
D) Sadece divan edebiyatı mazmunları kullanılarak yazılır.
E) Nakarat bölümlerine "kavuştak" denir.

2)

Türküler genel olarak iki ana bölümden oluşur. Türkünün ana metnini oluşturan, her bölümde değişen kısma ----, bentlerin sonunda tekrarlanan ve nakarat olarak bilinen bölüme ise ---- denir.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) kavuştak - bent
B) bent - kavuştak
C) tapşırma - mani
D) başlık - sonluk
E) kıta - gazel

3)

Türkülerde bentleri birbirine bağlayan ve her bendin sonunda aynen tekrarlanan nakarat dizelerine verilen özel ad aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kavuştak (Bağlama)
B) Tapşırma
C) Mahlas
D) Cönk
E) Semai

4)

Türküler ezgilerine göre temelde iki ana gruba ayrılır. Ritmi düzensiz, serbest icra edilenlere "uzun hava", ritmik ve tempo olarak belirli bir kalıba uyanlara ise "kırık hava" denir.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi bir "uzun hava" türüdür?

A) Horon
B) Halay
C) Bozlak
D) Zeybek
E) Karşılama

5)

"Gezsem de dünyayı seni unutmam
Şu gönlümün tacı sensin sevdiğim
Gözümün nurusun, başımın tacı
Şu derdimin ilacı sensin sevdiğim

Evlerinin önü handır
Yarim beni iyi kandır"

Yukarıdaki türkü parçasında verilen 4 dizelik ilk bölüm ile 2 dizelik ikinci bölüm türkünün yapı birimleri açısından aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru adlandırılmıştır?

A) Kavuştak - Bent
B) Bent - Kavuştak
C) Koşma - Mani
D) Dörtlük - Beyit
E) Gazel - Kaside

6)

Türkü kavramı ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi tarihsel ve etimolojik açıdan doğrudur?

A) "Türkü" kelimesi, "Türk'e özgü", "Türk ile ilgili" anlamına gelen "Türkî" kelimesinden türemiştir.
B) Türkü sözcüğü ilk kez Divanu Lugati't-Türk'te geçmiş ve Arapça kökenlidir.
C) Türküler yalnızca 19. yüzyılda Tanzimat Edebiyatı ile ortaya çıkmış yeni bir türdür.
D) Türkü terimi Farsça "türk-i" tamlamasından gelir ve sadece Saray edebiyatında kullanılmıştır.
E) Türküler aruz ölçüsünün mef'ûlü mefâ'îlü fe'ûlün kalıbıyla yazılan bir divan nazım şeklidir.

7)

Türküler konularına göre çeşitlilik gösterir. Bir doğal afet, toplumsal acı, savaş veya üzücü bir ölüm üzerine yakılan türküler, içerik bakımından aşağıdaki türkü kategorilerinden hangisine girer?

A) Ninni türküleri
B) Oyun türküleri
C) Ağıt türküleri
D) İş türküleri
E) Meslek türküleri

8)

Türkülerin biçimsel (şekil) özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlış bir bilgidir?

A) Bentlerin dize sayısı 2, 3, 4 veya daha fazla olabilir.
B) Kavuştaklar tek dizeden oluşabileceği gibi birden fazla dizeden de oluşabilir.
C) Türküler çoğunlukla 7'li, 8'li veya 11'li hece ölçüsüyle söylenir.
D) Türkülerde bent ve kavuştakların uyak düzeni her zaman gazel nazım şekliyle birebir aynı olmak zorundadır.
E) Söz yazarı ilk başta belirli olsa da zamanla halkın ortak malı (anonim) hâline gelebilir.

9)

Aşağıdakilerden hangisi İç Anadolu, Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerinde yaygın olarak görülen, belirli bir ritmik kalıba uymayan ve hüzünlü temaları işleyen bir "uzun hava" türüdür?

A) Oyun havası
B) Maya / Bozlak
C) Horon
D) Kasap havası
E) Bar

10)

"Altın yüzüğüm kırıldı
Suya düştü su bulandı
Gelin olan çok ağladı
Dayan yüreğim dayan

Gitti yarim gelmedi
Bunu kimse bilmedi
Dayan yüreğim dayan"

Bu türkü parçasıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) "Dayan yüreğim dayan" dizeleri kavuştak (bağlama) görevi üstlenmiştir.
B) 7'li hece ölçüsü kullanılmıştır.
C) Birinci bölüm 3 dize bent ve 1 dize kavuştaktan oluşmaktadır.
D) Aruz ölçüsüyle yazılmış bir divan şiiri örneğidir.
E) Hüzün ve ayrılık teması işlenmiştir.

11)

Türkülerin oluşum süreciyle ilgili olarak verilen aşağıdaki yargılardan hangisi doğru bir niteliği yansıtır?

A) Türküler önce yazılı olarak kaleme alınır, ardından bestelenerek anonimleşir.
B) Türküler genellikle toplumu veya bireyi etkileyen bir olay üzerine bir kişi (türkü yakan) tarafından söylenir; zamanla dilden dile aktarılarak ilk söyleyeni unutulur ve anonim nitelik kazanır.
C) Türkülerin söyleyeni hiçbir zaman var olmamıştır, topluluklar aynı anda ortaklaşa söz uydurmuştur.
D) Türküler matbaada basıldıktan sonra halk türküsü unvanı kazanır.
E) Türkülerin ilk ortaya çıkışında ezgi yoktur, sözler yazıldıktan asırlar sonra ezgi eklenir.

12)

I. Bentler ile kavuştakların dize sayıları her türküde eşit olmak zorundadır.
II. Uzun havalar belirli bir ritmik ölçüye ve tempoya sahip olmayan, serbest ezgili türkülerdir.
III. Türkülerin bentleri kendi arasında, kavuştakları da kendi arasında uyaklanabilir.
IV. "Türkü yakmak" ifadesi, bir olay üzerine türkü söyleyip bestelemek anlamına gelir.
V. Türkülerde Âşık edebiyatının aksine hece ölçüsü hiç kullanılmaz, sadece serbest ölçü tercih edilir.

Yukarıdaki numaralanmış yargılardan hangileri yanlıştır?

A) I ve III
B) I ve V
C) II ve IV
D) III ve V
E) II ve V

13)

"Yüksek yüksek tepelere ev kurmasınlar
Aşrı aşrı memlekete kız vermesinler
Anasının bir tanesini hor görmesinler

Uçan da kuşlara malum olsun
Ben annemi özledim
Hem annemi hem babamı
Ben köyümü özledim"

Bu türkü metni ve yapısıyla ilgili yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

A) Metnin ilk üç dizesi türkünün "bent" bölümünü oluşturur.
B) "Uçan da kuşlara malum olsun / Ben annemi özledim..." bölümü nakarat (kavuştak) işlevindedir.
C) Geleneksel kına gecelerinde söylenen, konusu bakımından ayrılık ve gurbet içeren bir türküdür.
D) Şiirin tamamında 16'lı hece ölçüsü ve aruz kalıpları kusursuz biçimde uygulanmıştır.
E) Dil son derece yalın, açık ve günlük konuşma diline uygundur.

14)

Anonim Türk Halk Edebiyatı nazım şekilleri olan Mani ve Türkü türlerinin karşılaştırıldığı aşağıdaki ifadelerden hangisinde bir bilgi yanlışı yapılmıştır?

A) Maniler genellikle 7'li hece ölçüsüyle yazılan tek dörtlükten oluşurken, türküler bentler ve kavuştaklardan meydana gelen daha uzun yapılı eserlerdir.
B) Maniler "aaxa" şeklinde uyaklanırken, türkülerin uyak şeması bent ve kavuştak gruplarına göre farklılık gösterebilir.
C) Türküler kendilerine özgü belirgin bir ezgiyle söylenirken, maniler türküye kıyasla daha bağımsız sözel biçimlerdir.
D) Hem mani hem de türkü anonim halk edebiyatı ürünleri arasında yer almaktadır.
E) Manilerde bent ve kavuştak ayrımı bulunurken, türküler sadece tek bir dörtlükten ibarettir ve kavuştak bölümü barındırmaz.

✅ 10. Sınıf Edebiyat: Türkü Test Çöz

✅ 10. Sınıf Edebiyat: Türkü Testi

İçerik Hazırlanıyor

İşlem Başarısız Oldu

Başarıyla Tamamlandı!