✅ 10. Sınıf Edebiyat: Türkü mani Test Çöz
✅ 10. Sınıf Edebiyat: Türkü mani Testi
Mani nazım şeklinin kafiye düzeni aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
A) $abab$B) $aabb$
C) $aaba$
D) $abba$
E) $aaab$
Maniler, Türk halk edebiyatında genellikle kaçlı hece ölçüsü kalıbıyla söylenir?
A) $7$B) $8$
C) $11$
D) $14$
E) $5$
Türkülerde asıl sözlerin yer aldığı bentlerin sonunda tekrarlanan ve her bentten sonra aynen yinelenen dizelere ne ad verilir?
A) BentB) Kavuştak
C) Tapşırma
D) Döşeme
E) Koro
Türkü ve mani nazım şekilleri, Türk edebiyatının hangi dönemi ve geleneği içinde yer alır?
A) Klasik (Divan) EdebiyatıB) Anonim Halk Edebiyatı
C) Aşık Tarzı Halk Edebiyatı
D) Dini-Tasavvufi Halk Edebiyatı
E) Tanzimat Edebiyatı
"Güle naz
Bülbül eyler güle naz
Girdim dostun bağına
Ağlayan çok gülen az"
Yukarıdaki maniyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
B) İlk dize hece sayısını tamamlamadığı için "kesik" olarak adlandırılır.
C) "Güle naz" sözcükleri arasında cinaslı kafiye vardır.
D) Kafiye şeması $aaba$ şeklindedir.
E) $11$'li hece ölçüsüyle kaleme alınmıştır.
"Gesi bağlarında dolanıyorum
Yitirdim yarimi aranıyorum
Bir tek selamına güveniyorum
Gel otur yanıma hallerimi söyleyeyim
Halimden bilmeyen yari ben neyleyim"
Yukarıdaki dizelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
B) Son iki dize her bendin sonunda tekrarlanan "kavuştak" (bağlantı) bölümüdür.
C) Hece ölçüsüyle söylenmiştir.
D) Söyleyeni baştan beri belli olan, aşık tarzı halk şiirinin özgün bir örneğidir.
E) Yalın, sade ve anlaşılır bir Türkçe kullanılmıştır.
$I$. Birinci dizesi $7$ heceden az olan ve cinaslı kafiyeyle kurulan manilerdir.
$II$. Dört dizelik standart maninin sonuna aynı kafiyede iki dize daha eklenerek söylenen manilerdir.
$III$. İki kişinin karşılıklı olarak söylediği manilerdir.
Yukarıda özellikleri verilen mani türleri sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
B) Düz mani - Kesik mani - Karşılıklı mani
C) Yedekli mani - Kesik mani - Düz mani
D) Kesik mani - Karşılıklı mani - Yedekli mani
E) Karşılıklı mani - Yedekli mani - Kesik mani
Türküler ezgilerine göre "kırık havalar" ve "uzun havalar" olmak üzere ikiye ayrılır.
Aşağıdakilerden hangisi "uzun hava" grubuna giren ezgi türlerinden biri değildir?
B) Hoyrat
C) Kayabaşı
D) Horon
E) Maya
"Ulu dağlar olmasaydı
Eylül gülü solmasaydı
Ölüm Allah'ın emri
Şu ayrılık olmasaydı"
Yukarıdaki maniyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
B) Kafiye şeması $aaba$ şeklindedir.
C) $7$'li hece ölçüsüyle söylenmiştir.
D) Redif ve kafiyeden yararlanılmıştır.
E) Söyleyeni belli olan, divan edebiyatı etkisinde yazılmış bir şiirdir.
Türkülerin yapısal özellikleriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Türküler "bent" adı verilen asıl sözlerin bulunduğu bölümler ile "kavuştak" adı verilen nakaratlardan oluşur.B) Türkülerin hece sayısı ve dize sayısı her türküde tamamen aynı olmak zorundadır.
C) Türkülerde aşk, ayrılık, ölüm, gurbet, kahramanlık gibi her türlü konu işlenebilir.
D) Türküler anonim halk edebiyatı ürünü olmakla birlikte, söyleyeni belli olan bazı şiirler de zamanla türküleşebilir.
E) Türkülerin kendine has, özel bir ezgisi vardır ve bu ezgiyle söylenirler.
"Derdim var beller gibi
Söylemem eller gibi
Kalbimin acısı var
Sararmış güller gibi
Geçti dost kervanı
Esen yeller gibi"
Yukarıdaki şiirin nazım şekli ve türü aşağıdakilerden hangisidir?
B) Yedekli (artık) mani
C) Kesik mani
D) Karşılıklı mani
E) Koşma
Aşağıdaki tabloda mani ve türkü nazım şekillerinin bazı özellikleri karşılaştırılmıştır:
$I$. Hece Ölçüsü: Manide genellikle $7$'li kalıp kullanılırken, türküde hecenin her kalıbı (özellikle $7$, $8$, $11$'li) kullanılabilir.
$II$. Yapısal Birimler: Mani tek dörtlükten oluşurken, türkü bentlerden ve kavuştaklardan oluşur.
$III$. Kafiye Şeması: Mani $aaba$ şeklinde kafiyelenirken, türkülerin kafiye düzeni bent ve kavuştakların yapısına göre değişiklik gösterir.
$IV$. Söyleyen: Mani her zaman söyleyeni belli olan (ferdi) bir türken, türkü tamamen anonimdir; sonradan ezgiyle birleşip türküleşen, söyleyeni belli bir şiir bulunmaz.
$V$. Konu: Manide aşk, özlem, doğa gibi her konu işlenebilirken; türkülerde de toplumsal ve bireysel her türlü tema ele alınabilir.
Bu tablodaki numaralanmış karşılaştırmaların hangisinde bilgi hatası yapılmıştır?
B) $II$
C) $III$
D) $IV$
E) $V$
"Bağ bana
Bahçe sana bağ bana
Değme zincir kâr etmez
Zülfün teli bağ bana"
Yukarıdaki dörtlükle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
B) "bağ bana" sözcükleri arasında cinaslı kafiye yapılmıştır.
C) Şiirin bütününde zengin kafiye ve redif bir arada kullanılarak ahenk sağlanmıştır.
D) Birinci dizedeki "bağ bana" (üzüm bağı), dördüncü dizedeki "bağ bana" (beni bağla) anlamındadır.
E) Anonim halk edebiyatı geleneğinin dil ve anlatım özelliklerini taşımaktadır.
Türküler yapıları yönünden iki bölüme ayrılır: Birincisi, türkünün asıl sözlerinin yer aldığı ve her bentte değişen "bent" kısmıdır. İkincisi ise her bendin sonunda tekrarlanan "kavuştak" (bağlantı) kısmıdır. Ezgilerine göre ise usullü (kırık havalar) ve usulsüz (uzun havalar) olmak üzere ikiye ayrılırlar. Kırık havalar belirli bir ritme sahipken, uzun havalarda serbest bir ritim yapısı hakimdir.
Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi türkülerin yapısal veya ezgisel özellikleriyle doğrudan ilişkilendirilemez?
B) Bozlak, hoyrat ve divan gibi türler usulsüz ezgi sınıfına girerken; zeybek ve halay ritmik (usullü) ezgilerdir.
C) Kavuştak bölümleri, divan edebiyatındaki "müstezat" nazım şeklinin kısa dizeleriyle aynı işlevi görür.
D) Türkülerin bent sayıları ve kavuştak dizelerinin sayıları yöreden yöreye ve türküden türküye değişiklik gösterebilir.
E) Usullü türkülerde (kırık havalar) ezgi, sözlerin ritmik bir düzen içinde akmasını sağlar.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-edebiyat-turku-mani/testler