✅ 10. Sınıf Edebiyat: Türkçenin tarihi gelişimi ve yazı dilleri Test Çöz
✅ 10. Sınıf Edebiyat: Türkçenin tarihi gelişimi ve yazı dilleri Testi
Türk dilinin bilinen ilk yazılı alfabesi ile yazılan ve Türk adının geçtiği ilk yazılı metinler kabul edilen eserler aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kutadgu BiligB) Divanü Lügati't-Türk
C) Orhun Yazıtları
D) Sekiz Yükmek
E) Dede Korkut Hikâyeleri
Türk dilinin metinlerle takip edilemeyen, belgelerle kanıtlanamayan ve Çuvaşça ile Yakutça (Saha Türkçesi) gibi ana kolların ayrıldığı karanlık dönemi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Eski Türkçe DönemiB) İlk Türkçe ve Ana Türkçe Dönemi
C) Orta Türkçe Dönemi
D) Türkiye Türkçesi Dönemi
E) Karahanlı Dönemi
İslamiyet'in kabulünden sonraki ilk yazılı edebî eserlerin kaleme alındığı, Hakaniye Türkçesi olarak da adlandırılan dönem aşağıdakilerden hangisidir?
A) Göktürk DönemiB) Uygur Dönemi
C) Eski Anadolu Türkçesi Dönemi
D) Çağatay Türkçesi Dönemi
E) Karahanlı Dönemi
Göktürk Devleti'nin yıkılmasından sonra kurulan Uygur Kağanlığı döneminde yazılan Altun Yaruk, Sekiz Yükmek ve Irk Bitig gibi eserler ağırlıklı olarak hangi dinlerin etkisiyle oluşturulmuştur?
A) Maniheizm ve BudizmB) İslamiyet ve Hristiyanlık
C) Gök Tanrı İnancı ve Şamanizm
D) Musevilik ve Zerdüştlük
E) Hristiyanlık ve Budizm
Batı Türkçesi, Hazar Denizi'nin güneyinden batıya göç eden Oğuz Türklerinin yazı dilidir.
Batı Türkçesinin tarihî gelişim evreleri kronolojik olarak aşağıdakilerin hangisinde doğru sırada verilmiştir?
B) Karahanlı Türkçesi $\rightarrow$ Eski Anadolu Türkçesi $\rightarrow$ Osmanlı Türkçesi
C) Göktürk Türkçesi $\rightarrow$ Uygur Türkçesi $\rightarrow$ Karahanlı Türkçesi
D) Eski Anadolu Türkçesi $\rightarrow$ Osmanlı Türkçesi $\rightarrow$ Türkiye Türkçesi
E) Harezm Türkçesi $\rightarrow$ Çağatay Türkçesi $\rightarrow$ Türkiye Türkçesi
15. yüzyılda Harezm Türkçesinin devamı olarak Orta Asya'da gelişen, Türkçenin Farsçadan üstün bir dil olduğunu savunarak Muhakemetü'l-Lugateyn adlı eseri yazan Ali Şir Nevâî'nin temsil ettiği yazı dili aşağıdakilerden hangisidir?
A) Eski Anadolu TürkçesiB) Çağatay Türkçesi
C) Karahanlı Türkçesi
D) Kıpçak Türkçesi
E) Göktürk Türkçesi
Türk milletinin tarih boyunca geniş bir coğrafyada farklı kültürlerle etkileşime girmesi, çeşitli alfabeleri kullanmalarına yol açmıştır.
Buna göre Türklerin tarihsel süreçte kullandığı temel alfabeler kronolojik olarak aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
B) Göktürk $\rightarrow$ Arap $\rightarrow$ Uygur $\rightarrow$ Kiril $\rightarrow$ Latin
C) Göktürk $\rightarrow$ Uygur $\rightarrow$ Arap $\rightarrow$ Kiril $\rightarrow$ Latin
D) Arap $\rightarrow$ Göktürk $\rightarrow$ Uygur $\rightarrow$ Latin $\rightarrow$ Kiril
E) Göktürk $\rightarrow$ Uygur $\rightarrow$ Kiril $\rightarrow$ Arap $\rightarrow$ Latin
Eski Türkçe Dönemi (8-11. yüzyıllar) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Türkçeye Farsça ve Arapçadan yoğun miktarda sözcük girişi yaşanmıştır.B) Hem Göktürk hem de Uygur dönemlerini kapsayan tek bir yazı dili dönemi olarak kabul edilir.
C) Göktürk metinlerinde dil oldukça yabancı unsurlardan uzak ve sadedir.
D) Uygur metinlerinde Budizm ve Maniheizm dinlerine ait bazı terimler dile girmeye başlamıştır.
E) Türkçenin eklemeli yapısı ve temel ses özellikleri korunmuştur.
Türkçenin tarihi gelişiminde 12 ve 13. yüzyıllardan itibaren coğrafi ve siyasi sebeplerle dilde ayrışmalar yaşanmıştır. Eski Türkçe döneminden sonra ortaya çıkan "Orta Türkçe" devresinde Türk yazı dili iki ana kola ayrılmıştır.
Bu ana kollar aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak eşleştirilmiştir?
B) Saha Türkçesi – Çuvaş Türkçesi
C) Hakaniye Türkçesi – Oğuz Türkçesi
D) Karahanlı Türkçesi – Osmanlı Türkçesi
E) Kuzey-Doğu Türkçesi – Batı Türkçesi
Günümüz çağdaş Türk yazı dilleri coğrafi esaslara ve boy farklılıklarına göre gruplandırılmaktadır.
Aşağıdaki Türk yazı dillerinden hangisi Batı Türkçesinin (Oğuz Grubu) günümüzdeki temsilcilerinden biri değildir?
B) Azerbaycan Türkçesi
C) Kazak Türkçesi
D) Türkmen Türkçesi
E) Gagavuz Türkçesi
Kaşgarlı Mahmud tarafından 11. yüzyılda yazılan Divanü Lügati't-Türk ile ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Araplara Türkçe öğretmek ve Türkçenin zenginliğini kanıtlamak amacıyla yazılmıştır.B) Sözlük olmanın yanı sıra Türkçe kelimelerin kökenini ve kullanımını gösteren bir dil bilgisi kitabıdır.
C) İlk Türk dünyası haritasını içinde barındırır.
D) Uygur harfleriyle kaleme alınmış olup mesnevi biçiminde yazılmıştır.
E) Karahanlı (Hakaniye) Türkçesi dönemi dil özelliklerini yansıtır.
I. "Tengri teg tengride bolmış Türk Bilge Kagan bu ödkedi olurdum..."
II. "Gözüm yaşı dökülür, içim bağrım sökülür, illerümden ayrıldum..."
III. "Kamu hamd ol Hâlık-ı cihâna ki insanı nutk ile mükerrem kıldı..."
Yukarıda verilen öncüllerdeki metin örnekleri ve temsil ettikleri Türk dili dönemleri aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?
B) I. Göktürk Türkçesi -- II. Eski Anadolu Türkçesi -- III. Osmanlı Türkçesi
C) I. Karahanlı Türkçesi -- II. Çağatay Türkçesi -- III. Eski Anadolu Türkçesi
D) I. Göktürk Türkçesi -- II. Karahanlı Türkçesi -- III. Çağatay Türkçesi
E) I. Uygur Türkçesi -- II. Osmanlı Türkçesi -- III. Türkiye Türkçesi
Türkçenin tarihi gelişimi sürecinde kelime başındaki ve içindeki bazı seslerde düzenli değişimler gerçekleşmiştir. Eski Türkçe döneminde kullanılan kelimeler Batı Türkçesine (Eski Anadolu ve Türkiye Türkçesi) geçerken şu değişimler gözlemlenmiştir:
- Kelime başındaki $k-$ sesleri genel olarak $g-$ sesine dönüşmüştür (kel $\rightarrow$ gel).
- Kelime başındaki $t-$ sesleri genel olarak $d-$ sesine dönüşmüştür (tag $\rightarrow$ dağ).
- Kelime sonundaki $-g / -gğ$ sesleri zamanla düşmüş veya ünlüye dönüşmüştür (ilig $\rightarrow$ ili / ilçe veya olag $\rightarrow$ olay).
Buna göre, Eski Türkçe Dönemi'ne ait olan "köl", "tonuz" ve "öpkeg" kelimelerinin Türkiye Türkçesindeki biçimleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?
B) kul – domuz – övgü
C) göl – toz – öfke
D) kül – dana – övgü
E) göl – domuz – övgü
Türk dilinin tarihi gelişimi ve yazı dilleri ile ilgili olarak verilen aşağıdaki yargılardan hangileri doğrudur?
I. Göktürkçe ve Uygurca, Türkçenin tek bir standart yazı dili halinde sürdüğü "Eski Türkçe" dönemini oluşturur.
II. Kutadgu Bilig, Karahanlı Türkçesiyle ve Hakaniye lehçesiyle yazılmış İslami dönemin ilk eseridir.
III. Eski Anadolu Türkçesi, Hazar Denizi'nin doğusunda Karahanlı Türkçesinin doğrudan bir devamı olarak gelişmiştir.
IV. Ali Şir Nevâî, Çağatay Türkçesinin gelişimine katkı sağlayan en önemli şairlerdendir.
B) I ve III
C) II ve III
D) I, II ve III
E) I, II ve IV
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-edebiyat-turkcenin-tarihi-gelisimi-ve-yazi-dilleri/testler