✅ 10. Sınıf Edebiyat: Türk edebiyatının tarihi dönemleri Test Çöz
✅ 10. Sınıf Edebiyat: Türk edebiyatının tarihi dönemleri Testi
Türk edebiyatı tarihsel süreç içerisinde farklı dönemlere ayrılırken belirli temel kriterler göz önünde bulundurulmuştur.
Aşağıdakilerden hangisi Türk edebiyatının ana dönemlere ayrılmasında kullanılan temel ölçütlerden biri değildir?
B) Dil anlayışı ve gramer yapısındaki değişimler
C) Coğrafi mekân ve çevre değişimi
D) Toplumun ortalama ekonomik gelir düzeyi
E) Kültürel farklılaşma ve medeniyet değişimi
Türk edebiyatının ve Türk tarihinin bilinen ilk yazılı ve belgelenebilir metinleri kabul edilen Orhun (Göktürk) Abideleri hangi yüzyılda dikilmiştir?
A) 5. yüzyılB) 8. yüzyıl
C) 11. yüzyıl
D) 13. yüzyıl
E) 15. yüzyıl
Batı etkisinde gelişen Türk edebiyatı kendi içinde kronolojik dönemlere ayrılmaktadır.
Buna göre, Batı edebiyatı etkisinde ortaya çıkan ilk edebi dönem aşağıdakilerden hangisidir?
B) Millî Edebiyat
C) Tanzimat Edebiyatı
D) Fecriati Topluluğu
E) Cumhuriyet Dönemi Edebiyatı
11. yüzyılda Yusuf Has Hacip tarafından yazılan, Karahanlı Türkçesiyle kaleme alınmış, İslamiyet etkisindeki Türk edebiyatının ilk edebi eseri ve ilk mesnevisi kabul edilen yapıt aşağıdakilerden hangisidir?
A) Divanü Lügati't-TürkB) Kutadgu Bilig
C) Atabetü'l-Hakayık
D) Divan-ı Hikmet
E) Dede Korkut Hikâyeleri
Türklerin 10. yüzyıldan itibaren kitleler halinde İslamiyet'i kabul etmesi, edebi yaşamda ve dil yapısında köklü değişimleri beraberinde getirmiştir.
Bu değişim süreciyle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
B) Arap dili ve Fars edebiyatının etkisiyle dile yabancı sözcükler girmiştir.
C) Milli ölçümüz olan hece ölçüsünün yanında aruz ölçüsü de kullanılmaya başlanmıştır.
D) Dörtlük nazım biriminin yanı sıra beyit nazım birimi de edebi eserlerde yer almıştır.
E) Göktürk ve Uygur alfabeleri terk edilerek doğrudan Kiril alfabesine geçilmiştir.
İslamiyet öncesi Türk edebiyatının sözlü döneminde çeşitli dinsel törenler düzenlenmiş ve bu törenlerde ilk edebi ürünler verilmiştir.
Sözlü dönemdeki törenler ve şairlerle ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
B) Yuğ: Ölen kişinin ardından düzenlenen cenaze törenleri
C) Şölen: Kurban kesilip yemek yenilen dinsel ziyafetler
D) Sagu: Yuğ törenlerinde ölen kişinin erdemlerini anlatan ağıtlar
E) Kam / Baksı: Törenlerde saz çalan ama sadece ordudaki savaşları yöneten komutanlar
Halk edebiyatı; Anonim Halk Edebiyatı, Âşık Tarzı Halk Edebiyatı ve Tekke-Tasavvuf Halk Edebiyatı olmak üzere üç ana kolda gelişmiştir.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi Âşık Tarzı Halk Edebiyatı geleneğine ait belirgin bir özelliktir?
B) Şairler son dörtlükte tapşırma (mahlas) kullanırlar ve genellikle bağlama (saz) eşliğinde söylerler.
C) Asıl amaç halka tasavvufi düşünceleri ve tarikat kurallarını öğretmektir.
D) Şiirlerde kullanılan dil tamamen Arapça-Farsça süslü söz sanatlarından oluşur.
E) Eserlerde sadece ilahi, nefes ve nutuk gibi dini nazım şekilleri kullanılır.
Türk edebiyatında 11 ve 12. yüzyıllar "İslamiyet Etkisindeki Türk Edebiyatına Geçiş Dönemi" olarak adlandırılır.
Aşağıdaki açıklamalardan hangisi ayraç içinde verilen eserle uyuşmamaktadır?
B) Edip Ahmet Yükneki tarafından kaleme alınan, dinî-ahlakî öğütler içeren bir geçiş dönemi eseridir. (Atabetü'l-Hakayık)
C) Ahmet Yesevi'nin hikmet adı verilen tasavvufi şiirlerini bir araya getiren ilk tekke edebiyatı örneğidir. (Divan-ı Hikmet)
D) Ali Şir Nevai tarafından 15. yüzyılda Türkçenin Farsçadan üstünlüğünü savunmak amacıyla yazılmıştır. (Muhakemetü'l-Lügateyn)
E) Türk edebiyatındaki ilk siyasetname ve ilk mesnevi kabul edilen destansı halk hikâyeleridir. (Dede Korkut Hikâyeleri)
Türk edebiyatının ana dönemleri ve bu dönemlerin genel nitelikleri düşünüldüğünde, aşağıda verilen yargılardan hangisi doğrudur?
A) İslamiyet Öncesi Sözlü Dönem'de yabancı dillerin edebi eserler üzerindeki etkisi çok yüksektir.B) Divan edebiyatı boyunca şairler yalnız hece ölçüsünü kullanmış, yabancı vezinleri reddetmiştir.
C) Tanzimat Edebiyatı Dönemi ile birlikte edebiyatımıza roman, hikâye, tiyatro ve gazete gibi Batılı türler girmiştir.
D) Uygur Dönemi'ne ait tüm edebi ürünler sadece kulaktan kulağa aktarılan sözlü eserlerdir.
E) Millî Edebiyat Dönemi sanatçıları, Arapça ve Farsça tamlamalarla yüklü ağır bir dil anlayışını benimsemiştir.
"Alp Er Tunga öldi mü
Isız ajun kaldı mu
Ödlek öçin aldı mu
Emdi yürek yırtılur"
(Günümüz Türkçesi: Alp Er Tunga öldü mü? Kötü dünya kaldı mı? Felek öcünü aldı mı? Şimdi yürek parçalanır.)
Bu dörtlük dil özellikleri, ölçüsü ve teması dikkate alındığında Türk edebiyatının hangi dönemine ait bir üründür?
B) İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı - Sözlü Dönem
C) İslam Etkisindeki Türk Edebiyatı - Divan Edebiyatı
D) Batı Etkisindeki Türk Edebiyatı - Servetifünun Dönemi
E) İslam Etkisindeki Türk Edebiyatı - Tekke Edebiyatı
Türklerin 11 ve 12. yüzyıllardan itibaren batıya doğru göç etmesiyle Türk dili "Doğu Türkçesi" ve "Batı Türkçesi" olmak üzere iki ana kola ayrılmıştır.
13. yüzyıldan itibaren Anadolu'da gelişen, Yunus Emre ve Âşık Paşa gibi isimlerin eser verdiği, günümüz Türkiye Türkçesinin tarihsel temelini oluşturan yazı kolu aşağıdakilerden hangisidir?
B) Batı (Oğuz) Türkçesi / Eski Anadolu Türkçesi
C) Harezm Türkçesi
D) Kıpçak Türkçesi
E) Göktürkçe
İki farklı edebi dönemden alınmış aşağıdaki metin parçalarını inceleyiniz:
I. Metin:
"Göz gördü gönül sevdi seni ey yüzü mahım
Kurbanın olam varımı yağma kıl ey şahım"
II. Metin:
"Yeni bir ülkede yeni bir hayat kuracağız
Kendi türkümüzü kendimiz söyleyeceğiz"
Bu iki metin karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
B) I. metinde Arapça-Farsça tamlamalar ve kalıplar ("yüzü mahım") yer alırken II. metinde sadece yalın Türkçe kelimeler tercih edilmiştir.
C) I. metinde klasik/soyut aşk teması işlenirken II. metinde toplumsal bir vizyon ve gelecek inancı vurgulanmıştır.
D) Her iki metin de İslamiyet öncesi Türk edebiyatının sözlü dönem özelliklerini birebir yansıtmaktadır.
E) II. metindeki kelime kadrosu ve ifade biçimi, I. metindekine kıyasla günümüz Türkçesine çok daha yakındır.
Türk edebiyatının tarihsel dönemleri ve bu dönemlerin belirleyici nitelikleri hakkında hazırlanan aşağıdaki tablonun bir maddesinde açık bir bilgi hatası yapılmıştır:
I. Uygur Dönemi: Maniheizm ve Budizm dinlerinin etkisiyle kaleme alınan "Sekiz Yükmek" ve "Altun Yaruk" gibi dini-felsefi yazılı metinler döneme damga vurmuştur.
II. Geçiş Dönemi: Hakaniye lehçesiyle yazılan eserlerde hem hece hem aruz ölçüsü; hem dörtlük hem beyit nazım birimi bir arada kullanılmıştır.
III. Divan Edebiyatı: Halka doğrudan hitap eden, hece ölçüsü ve dörtlüklerle yazılan, somut sevgilileri işleyen ve söyleyeni bilinmeyen anonim ürünlerden oluşur.
IV. Tanzimat Dönemi: Hürriyet, adalet, vatan gibi siyasi-toplumsal kavramlar ilk kez edebiyata girmiş; Batılı türlerin ilk örnekleri verilmiştir.
V. Millî Edebiyat Dönemi: "Yeni Lisan" makalesiyle sade Türkçe savunulmuş, İstanbul Türkçesi esas alınarak memleket edebiyatı anlayışı geliştirilmiştir.
Buna göre, kaç numaralı dönem açıklaması tamamen yanlıştır?
B) II
C) III
D) IV
E) V
Edebiyat tarihçileri, Türk edebiyatının dönemlere ayrılmasında din, coğrafya, kültür ve dil faktörlerinin bir bütün halinde hareket ettiğini belirtmektedir.
Türk edebiyatının dönemlerini belirleyen kültürel ve tarihsel dinamikler bağlamında aşağıdakilerden hangisi yanlış bir tespittir?
B) İslamiyet'in kabulü, Türk edebiyatında yalnızca dini terimlerin girmesini sağlamamış; biçim, ölçü ve estetik anlayışta köklü bir paradigma değişimine yol açmıştır.
C) 19. yüzyıldan itibaren yüzünü Batı'ya dönen Türk toplumu, gazete ve çeviri eserler vasıtasıyla edebiyatı toplumsal bir aydınlanma aracı olarak görmeye başlamıştır.
D) Göktürk Yazıtları, Türk edebiyatının ilk yazılı belgesi olmasının yanında; devlet adamlarının millete hesap verdiği edebi bir nutuk (söylev) özelliği taşır.
E) Tanzimat Dönemi'yle birlikte eski edebiyat gelenekleri ve biçimleri bir anda tamamen terk edilmiş, aruz bırakılarak sadece hece ölçüsü kullanılmıştır.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-edebiyat-turk-edebiyatinin-tarihi-donemleri/testler