✅ 10. Sınıf Edebiyat: Türk destanları Test Çöz
✅ 10. Sınıf Edebiyat: Türk destanları Testi
Aşağıdakilerden hangisi İslamiyet öncesi Türk destanlarından biri değildir?
A) Alp Er Tunga DestanıB) Oğuz Kağan Destanı
C) Ergenekon Destanı
D) Manas Destanı
E) Türeyiş Destanı
Türk destanlarında sıklıkla karşımıza çıkan; kahramanlara yol gösteren, soyun türemesini sağlayan ve Türk mitolojisinde kutsal kabul edilen hayvan motifi aşağıdakilerden hangisidir?
A) KartalB) Geyik
C) Bozkurt
D) At
E) Ejderha
Aşağıdakilerden hangisi "doğal destan" ile "yapay destan" arasındaki en temel farktır?
A) Olağanüstü olaylara yer verilmesiB) Söyleyeninin (yazarının) belli olup olmaması
C) Tarihî bir gerçeğe dayanması
D) Şiir (manzum) biçiminde yazılması
E) Kahramanların olağanüstü güçlere sahip olması
Göktürk Devleti'nin kuruluşunu, Türklerin düşman baskısından kaçarak sığındıkları bir vadide çoğalmalarını ve demir bir dağı eriterek oradan çıkışlarını anlatan ünlü Türk destanı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Göç DestanıB) Ergenekon Destanı
C) Türeyiş Destanı
D) Şu Destanı
E) Oğuz Kağan Destanı
"Oğuz Kağan bir yerde Tanrı'ya yalvarmakta idi. Karanlık bastı. Gökten bir gök ışık indi. Güneşten ve aydan daha parlaktı. Bu ışığın içinde bir kız vardı, yalnız oturuyordu. Başında ateşli bir parlak parıltı vardı, kutup yıldızı gibiydi. O kız öyle güzeldi ki gülse gök gülüyor, ağlasa gök ağlıyordu."
Bu parçadan hareketle Türk destanları ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
B) Olağanüstü ögeler barındırmaktadır.
C) Tabiat ile insan duyguları arasında bağ kurulmuştur.
D) İslamiyet'in kabulünden sonraki inanç sistemini yansıtmaktadır.
E) Kahramanın eş seçimi mitolojik unsurlarla ilişkilendirilmiştir.
Destanların oluşum süreciyle ilgili olarak;
I. Milletin ortak hafızasında derin izler bırakan tarihî bir olayın yaşanması (Çekirdek)
II. Olayın kuşaktan kuşağa sözlü olarak aktarılarak genişlemesi (Yayılma)
III. Güçlü bir şairin bu sözlü varyantları bir araya getirip yazıya geçirmesi (Derleme)
aşamaları bilinmektedir.
Buna göre, Türk destanları ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
B) İslamiyet öncesi Türk destanlarının büyük çoğunluğu "derleme" aşamasını Türk şairleri eliyle tamamlamıştır.
C) Türk destanları genellikle "derleme" aşamasını tamamlayamadan, yabancı yazarların (Çin, İran, Arap) kayıtları sayesinde günümüze ulaşmıştır.
D) "Yayılma" aşaması sadece yazılı edebiyat döneminde gerçekleşebilir.
E) "Çekirdek" aşamasında yaşanan olayların tamamen hayal ürünü olması zorunludur.
Türk destanları ve ait oldukları Türk toplulukları/devletleri eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
A) Şu Destanı - Saka TürkleriB) Oğuz Kağan Destanı - Hunlar
C) Bozkurt Destanı - Göktürkler
D) Göç Destanı - Uygurlar
E) Alp Er Tunga Destanı - Karahanlılar
Türk destanlarında kullanılan bazı motifler ve işlevleri aşağıda verilmiştir:
- Işık: İlahi bir gücü, temizliği ve kutsallığı temsil eder; kahramanlar veya eşleri genellikle bir ışık içinden doğar.
- Ağaç: Sığınak, ana veya soyun türediği kutsal bir varlık olarak kabul edilir.
- Rüya: Gelecekte gerçekleşecek olayların veya ilahi mesajların habercisidir.
Buna göre, aşağıdaki destan olaylarından hangisi doğrudan "ağaç" motifiyle ilişkilendirilebilir?
B) Oğuz Kağan'ın rüyasında altın bir yay ve üç gümüş ok görmesi
C) Türeyiş Destanı'nda Uygur hakanının kızlarını tanrısal bir varlıkla evlendirmek için yüksek bir kuleye kapatması
D) Göç Destanı'nda iki nehir arasındaki bir adada bulunan ağacın üzerine gökten ışık inmesi ve ağacın gövdesinden çocukların doğması
E) Ergenekon Destanı'nda Türklerin demir dağı eriterek çıkış yolu bulması
İslamiyet'in kabulünden sonraki Türk destanları (Satuk Buğra Han, Manas, Battal Gazi vb.) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Cihat ve gaza anlayışı destanların temel çatışmasını oluşturur.B) Kahramanlar hem fiziksel güçleriyle hem de dinî inançlarıyla ön plana çıkar.
C) İslamiyet öncesi mitolojik unsurlar ve motifler tamamen terk edilmiştir.
D) Tarihî şahsiyetlerin hayatları etrafında şekillenmişlerdir.
E) Coğrafi mekanlar İslamiyet öncesine göre daha geniş ve çeşitlidir.
Saka Türklerine ait olan Alp Er Tunga ve Şu destanları karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi ortak bir özellik olarak gösterilemez?
A) Aynı Türk boyunun tarihî mücadelelerini konu edinmeleriB) İslamiyet öncesi Türk destan geleneğinin ürünleri olmaları
C) Makedonyalı Büyük İskender'in Asya seferiyle olan ilişkileri
D) Sözlü gelenekte doğup sonradan yazıya geçirilmiş olmaları
E) Kahramanlarının vatanseverlik ve liderlik özellikleriyle öne çıkması
Kırgız Türklerine ait olan Manas Destanı ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Dünyanın en uzun destanı olma özelliğine sahiptir.B) İslamiyet sonrası Türk destanları arasında yer alır.
C) Destanı kuşaktan kuşağa aktaran ve ezbere okuyan kişilere "manasçı" adı verilir.
D) Destanda sadece Kırgızların değil, diğer Türk boylarının da dış düşmanlara karşı mücadelesi anlatılır.
E) Göktürk alfabesiyle yazılmış ilk manzum destan örneğidir.
Türk edebiyatında destandan halk hikayeciliğine geçişin en önemli ürünü kabul edilen Dede Korkut Hikâyeleri, destan geleneğinin birçok özelliğini bünyesinde barındırırken aynı zamanda halk hikayesi özelliklerini de taşır.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Dede Korkut Hikâyeleri'nin destan geleneğinden ayrılan ve halk hikayesi özelliklerine yaklaştığını gösteren yapısal (biçimsel) bir değişimdir?
B) Kahramanların olağanüstü güçlere sahip olması
C) Hikayelerin anonim nitelik taşıması
D) Coğrafi mekan olarak Anadolu ve Kafkasya'nın seçilmesi
E) Dede Korkut'un bilge bir şahsiyet olarak olaylara yön vermesi
Destanlar, milletlerin kolektif bilinçaltını ve tarihsel travmalarını ya da zaferlerini yansıtan edebi belgelerdir. Örneğin, bir destanda yurt sevgisi ve kutsal toprağın (Kutlu Dağ) kaybedilmesinin getirdiği felaketler işlenirken; diğerinde esaretten kurtuluş, yeniden doğuş ve bağımsızlık mücadelesi sembolleştirilir.
Bu açıklamaya göre, yukarıda bahsedilen iki farklı toplumsal durumu sırasıyla en iyi temsil eden Türk destanları aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
B) Göç - Ergenekon
C) Bozkurt - Oğuz Kağan
D) Alp Er Tunga - Göç
E) Ergenekon - Türeyiş
Aşağıda iki farklı Türk destanından alınan parçalar verilmiştir:
I. Metin: "Oğuz, kırk günde yürüdü, oynadı. Ayakları öküz ayağı gibi, beli kurt beli gibi, omuzları samur omuzu gibi, göğsü de ayı göğsü gibiydi. Vücudu baştan aşağı tüylüydü."
II. Metin: "Satuk Buğra Han, rüyasında gökten inen bir zatın kendisine 'Müslüman ol ki dünya ve ahirette esenliğe kavuşasın!' dediğini duydu. Uyanınca kalbine bir nur indi ve hemen kelime-i şehadet getirdi."
Bu iki metin karşılaştırıldığında yapılan aşağıdaki çıkarımlardan hangisi kesinlikle yanlıştır?
B) II. metinde destan kahramanının eylemlerini yönlendiren temel unsur dinî bir motivasyondur.
C) I. metin İslamiyet öncesi Türk destan geleneğinin, II. metin ise İslamiyet sonrası Türk destan geleneğinin zihniyetini yansıtmaktadır.
D) Her iki metinde de olağanüstü olay ve durumlara (fiziksel gelişim hızı, rüyada ilahi mesaj alma) yer verilmiştir.
E) II. metindeki kahraman, I. metindeki kahramana göre tamamen mitolojik ve hayal ürünü bir şahsiyettir.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-edebiyat-turk-destanlari/testler