✅ 10. Sınıf Edebiyat: Tanzimat dönemi şiirleri Test Çöz
✅ 10. Sınıf Edebiyat: Tanzimat dönemi şiirleri Testi
Tanzimat I. Dönem şiiriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi en belirgin ortak özelliktir?
A) Divan şiiri nazım şekilleriyle yeni kavram ve temaların işlenmesiB) Hece ölçüsünün tamamen benimsenip aruzun terk edilmesi
C) Şiirlerde tamamen sade, halkın günlük konuşma dilinin kullanılması
D) Sadece bireysel ve soyut temaların ön plana çıkarılması
E) Batı edebiyatından alınan söneler ve terzarimaların ilk kez kullanılması
Tanzimat I. Dönemi'nde "hak, hukuk, adalet, hürriyet" gibi kavramları Türk şiirine güçlü bir hitabet tonuyla kazandıran ve edebiyatımızda "Vatan Şairi" olarak tanınan sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?
A) ŞinasiB) Namık Kemal
C) Ziya Paşa
D) Recaizade Mahmut Ekrem
E) Abdülhak Hamit Tarhan
Tanzimat II. Dönem şiirinde konuyu genişleterek "Güzel olan her şey şiirin konusu olabilir." görüşünü savunan ve bu doğrultuda bireysel temalara yönelen sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?
A) ŞinasiB) Ziya Paşa
C) Recaizade Mahmut Ekrem
D) Muallim Naci
E) Namık Kemal
Tanzimat I. Dönem ve II. Dönem şiirleri arasındaki en temel sanat anlayışı farkı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
A) I. Dönemde "sanat sanat içindir", II. Dönemde "sanat toplum içindir" anlayışının benimsenmesiB) I. Dönemde "sanat toplum içindir", II. Dönemde "sanat sanat içindir" anlayışının benimsenmesi
C) I. Dönemde sadece hece ölçüsünün, II. Dönemde sadece aruz ölçüsünün kullanılması
D) I. Dönemde tamamen Batılı nazım şekillerinin, II. Dönemde ise Divan şiiri şekillerinin kullanılması
E) I. Dönemde dilde aşırı ağırlaşma görülürken, II. Dönemde dilin tamamen sadeleşmesi
Tanzimat şiiriyle ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) I. Dönemde dilde sadeleşme amaçlanmış ancak bu amaçta tam bir başarı sağlanamamıştır.B) II. Dönem şiirinde ölüm, aşk, doğa ve metafizik gibi bireysel temalar ağırlık kazanmıştır.
C) Her iki dönemde de şiirlerde ağırlıklı olarak aruz ölçüsü kullanılmıştır.
D) I. Dönem şairleri parça güzelliğini savunurken, II. Dönem şairleri bütün güzelliğine karşı çıkmıştır.
E) II. Dönemde kulak için kafiye anlayışı savunulurken, gelenekçi çizgideki sanatçılar göz için kafiyeyi savunmuştur.
"Görüp ahkâm-ı asrı ağlarız inkisâr eyleriz
Çekildik izzet ü ikbal ile bab-ı hükümetten"
(Çağın değerlerini, gidişatını görüp üzülür ve ağlarız; bu yüzden kendi isteğimizle, şeref ve onurumuzla hükümet kapısından/devlet görevinden çekildik.)
Namık Kemal'e ait bu beyit ve Tanzimat I. Dönem şiir anlayışı göz önüne alındığında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
B) Divan şiiri nazım şekli olan kaside formu kullanılmıştır.
C) Şair, bireysel bir aşk acısını ve yalnızlığı dile getirmektedir.
D) Dönemin siyasi ve idari yapısına karşı onurlu bir duruş sergilenmiştir.
E) Dil, dönemine göre yeni kavramlar içerse de Arapça-Farsça kelimelerin etkisi altındadır.
Tanzimat II. Dönemi'nde eski-yeni edebiyat tartışmasının odağında yer alan, "kulak için kafiye" anlayışını savunan Recaizade Mahmut Ekrem ile "göz için kafiye" anlayışını savunan Muallim Naci arasındaki tartışma, hangi eserlerin etrafında şekillenmiştir?
A) Harabat - Tahrib-i HarabatB) Zemzeme - Demdeme
C) Sahra - Makber
D) Şiir ve İnşa - Harabat
E) Tercüme-i Manzume - Müntehabat-ı Eşar
Tanzimat II. Dönem şiirinin en özgün isimlerinden biridir. Türk şiirine metafizik ürpertiyi, felsefi düşünceyi ve ölüm temasını derinlemesine getiren şair, eşinin ölümü üzerine yazdığı "Makber" şiiriyle tanınır. Ayrıca edebiyatımızdaki ilk pastoral şiir kabul edilen "Sahra"nın da yazarıdır.
Bu parçada sözü edilen Tanzimat dönemi şairimiz aşağıdakilerden hangisidir?
B) Abdülhak Hamit Tarhan
C) Recaizade Mahmut Ekrem
D) Ziya Paşa
E) Şinasi
Tanzimat dönemi şiirinde yapı ve biçim özellikleriyle ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
A) Divan şiiri nazım şekilleri tamamen terk edilerek sadece Batı'dan alınan nazım şekilleri kullanılmıştır.B) Şiirlerde parça güzelliği anlayışı korunmuş, konu birliğine önem verilmemiştir.
C) Şiirlere ilk kez konuya uygun başlıklar verilmeye başlanmıştır.
D) Hece ölçüsü, aruz ölçüsünü tamamen tahtından indirerek tek ölçü haline gelmiştir.
E) Şiirlerdeki beyit düzeni tamamen yıkılmış, serbest müstezat tek nazım şekli olmuştur.
Ziya Paşa, Tanzimat Dönemi'nde eskiye bağlılık ile yenilik fikri arasında gidip gelen, çelişkiler yaşayan bir sanatçıdır.
Ziya Paşa'nın bu çelişkili tutumu, aşağıdaki hangi iki eserinde açıkça görülmektedir?
B) Tahrib-i Harabat (Eleştiri) - Takip (Eleştiri)
C) Zemzeme (Şiir) - Demdeme (Eleştiri)
D) Makber (Şiir) - Sahra (Şiir)
E) Hürriyet Kasidesi (Şiir) - Vatan Mersiyesi (Şiir)
Tanzimat edebiyatının kurucusu kabul edilen Şinasi'nin Türk şiirine getirdiği yeniliklerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Batı şiirinden ilk sistemli şiir çevirilerini (Tercüme-i Manzume) yapmıştır.B) Şiirlerinde akıl, medeniyet, kanun ve hak gibi kavramları ilk kez kullanan şairlerdendir.
C) Mustafa Reşit Paşa için yazdığı kasidelerde klasik kaside yapısını değiştirerek doğrudan övgüye geçmiştir.
D) Şiirde tamamen hece ölçüsünü kullanarak aruz ölçüsünü tamamen reddetmiştir.
E) Şiir dilini sadeleştirmek amacıyla konuşma diline yakın bir üslup denemiştir.
Aşağıda Tanzimat edebiyatının farklı dönemlerine ait iki şiir parçası verilmiştir:
I. Metin:
"Ne efsunkâr imişsin ey didar-ı hürriyet
Esir-i aşkın olduk gerçi kurtulduk esaretten"
(Ey hürriyetin güzel yüzü, sen ne büyüleyici imişsin; gerçi esaretten kurtulduk ama bu sefer de senin aşkının esiri olduk.)
II. Metin:
"Her yer karanlık pür-nur o mevki...
Hakta mülaki ahret o yer mi?
Yâ rab bu mevt-i hayret-nümada
Bir levha-i saf saf-ı keder mi?"
(Her yer karanlık, o yer ise ışıkla dolu... Hakka kavuşulan ahiret o yer mi? Ey Rabbim, bu hayret verici ölüm karşısında bu durum acı dolu bir keder tablosu mudur?)
Bu iki şiir metni biçim, içerik ve dönem zihniyeti açısından karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi _kesinlikle_ yanlış olur?
B) I. metin Tanzimat I. Dönem'in "sanat toplum içindir" anlayışını, II. metin ise Tanzimat II. Dönem'in "sanat sanat içindir" anlayışını yansıtmaktadır.
C) Her iki metinde de Divan edebiyatı nazım şekillerinin (beyit esasına dayalı klasik kaside ve gazel biçimlerinin) dışına hiç çıkılmamış, geleneksel yapı aynen korunmuştur.
D) I. metinde soyut bir siyasi kavram (hürriyet) somutlaştırılarak sevgili gibi tasvir edilmiş; II. metinde ise ölüm karşısındaki felsefi şaşkınlık ve sorgulama dile getirilmiştir.
E) Her iki metinde de Arapça ve Farsça kelimelerin yoğun olduğu, dönemin aydın kesimine hitap eden edebi bir dil kullanılmıştır.
Klasik Divan şiirinde kasideler; nesib (giriş), girizgâh (konuya geçiş), methiye (övgü), tegazzül (gazel ekleme), fahriye (kendini övme) ve dua bölümlerinden oluşur. Tanzimat I. Dönem şairi Namık Kemal'in yazdığı "Hürriyet Kasidesi" ise bu geleneksel yapıyı kökten sarsmıştır.
Buna göre, "Hürriyet Kasidesi"nin klasik kaside geleneğinden saptığını gösteren aşağıdaki özelliklerden hangisi yapısal ve içeriksel bir dönüşümün kanıtı _olamaz_?
B) Dönemin padişahına veya devlet büyüklerine övgü (methiye) yazmak yerine, soyut bir kavram olan "hürriyet"in yüceltilmesi
C) Şairin kendi sanatını övdüğü klasik fahriye bölümü yerine, vatan için verilen mücadelenin ve fikri kararlılığın anlatılması
D) Divan kasidelerindeki zengin kafiye ve aruz ölçüsü geleneğinin tamamen reddedilip şiirin serbest müstezat formunda yazılması
E) Şiirin sonunda padişaha veya memleket büyüklerine yapılan geleneksel dua bölümünün yer almaması
Tanzimat II. Dönemi'nde Hasan Asaf adlı gencin bir şiirinde geçen "abes" (عَبَثْ) ve "muktebes" (مُقْتَبَسْ) kelimelerini kafiyeli olarak kullanması, edebiyat dünyasında büyük bir fırtına koparmıştır. Arap harfleriyle yazılışlarında son sesleri farklı harflerle (ث ve س) biten bu kelimelerin kafiyeli olup olamayacağı tartışması, Recaizade Mahmut Ekrem ile Muallim Naci'yi karşı karşıya getirmiştir.
Bu "Abes-Muktebes" tartışmasının Türk şiirinin gelişimindeki rolü ve sonuçlarıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi _savunulamaz_?
B) Muallim Naci ve taraftarları, Arap alfabesinin yazı geleneğine bağlı kalarak "göz için kafiye" anlayışını ve klasik kuralları savunmuşlardır.
C) Recaizade Mahmut Ekrem, ses taklitçiliğine ve kulağa gelen sese önem vererek "kulak için kafiye" anlayışıyla yenilikçi cephenin öncüsü olmuştur.
D) Bu tartışma, Türk şiirinin Divan edebiyatı dogmalarından sıyrılarak Batılı anlamda serbestleşmesine ve Servetifünun şiirinin doğuşuna zemin hazırlamıştır.
E) Tartışmanın sonucunda yenilikçiler geri adım atmış ve Türk şiirinde Cumhuriyet Dönemi'ne kadar sadece "göz için kafiye" kuralı zorunlu olarak uygulanmıştır.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-edebiyat-tanzimat-donemi-siirleri/testler