✅ 10. Sınıf Edebiyat: Şiirde ölçü Test Çöz
✅ 10. Sınıf Edebiyat: Şiirde ölçü Testi
Hece ölçüsü ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Türklerin milli ölçüsüdür ve İslamiyet öncesi dönemden beri kullanılmaktadır.B) Şiirdeki dizelerin hece sayılarının eşitliğine dayanır.
C) Hece ölçüsünde dizelerin bölündüğü durak yerlerinde kelimeler ortadan bölünebilir.
D) Halk edebiyatı ürünlerinde yaygın olarak bu ölçü tercih edilmiştir.
E) Halk arasında "parmak hesabı" olarak da adlandırılmıştır.
"Ala gözlü benli dilber
Sana bahar gelmiş gibi"
Yukarıdaki dizelerin hece ölçüsü kalıbı aşağıdakilerden hangisidir?
B) $ 8 $'li hece ölçüsü
C) $ 11 $'li hece ölçüsü
D) $ 14 $'lü hece ölçüsü
E) Serbest ölçü
Aruz ölçüsünde, ünsüzle biten bir kelimenin son harfinin, kendisinden sonra gelen ve ünlüyle başlayan bir kelimenin ilk hecesine bağlanarak okunmasına ne ad verilir?
A) İmaleB) Zihaf
C) Vasl (Ulama)
D) Medd
E) Kasr
Aşağıdaki dizelerin hangisinde herhangi bir ölçü (hece veya aruz) kaygısı güdülmemiştir (serbest ölçü kullanılmıştır)?
A) "Karac'oğlan der ki kondum göçemedim / Ecel şerbetini lık lık içemedim"B) "Sarı saçlarını deli gönlüme / Bağlamışım çözülmüyor Mihriban"
C) "Beni candan usandırdı cefadan yar usanmaz mı / Felekler yandı ahımdan muradım şem'i yanmaz mı"
D) "Sokaktayım, kimsesiz bir sokak ortasında / Yürüyorum, arkama bakmadan yürüyorum"
E) "Ağlasam sesimi duyar mısınız mısralarımda / Dokunabilir misiniz gözyaşlarıma ellerinizle"
"Sabahtan uğradım ben bir güzele
Al yanağı şule verir gazele"
Bu dizelerin hece ölçüsü ve durak düzeni aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
B) $ 11 $'li hece ölçüsü, $ 4+4+3 $ duraklı
C) $ 8 $'li hece ölçüsü, $ 4+4 $ duraklı
D) $ 14 $'lü hece ölçüsü, $ 7+7 $ duraklı
E) $ 11 $'li hece ölçüsü, duraksız
Aruz ölçüsünde, ölçü gereği kısa (açık) bir heceyi uzun (kapalı) okumaya ----, uzun (kapalı) bir heceyi kısa (açık) okumaya ise ---- denir.
Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde verilenler getirilmelidir?
B) imale - zihaf
C) zihaf - imale
D) medd - kasr
E) kasr - vasl
"Âvâzeyi bu âleme Dâvûd gibi sal
Bâkî kalan bu kubbede bir hoş sadâ imiş"
Bâkî'ye ait bu beyitle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
B) Aruz ölçüsüyle kaleme alınmıştır.
C) Arapça ve Farsça kökenli sözcüklere yer verilmiştir.
D) Hece ölçüsünün $ 14 $'lü kalıbıyla yazılmıştır.
E) Hecelerin açık ve kapalı (ses değerleri) özelliklerine göre ritim sağlanmıştır.
Hece ölçüsü ile aruz ölçüsünün karşılaştırıldığı aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?
A) Hece ölçüsü Türklerin milli ölçüsüyken aruz ölçüsü Türk edebiyatına İslamiyet'in kabulünden sonra Arap ve Fars edebiyatlarından geçmiştir.B) Hece ölçüsünde dizelerdeki hece sayısının eşitliği esas alınırken aruz ölçüsünde hecelerin açık (kısa) veya kapalı (uzun) oluşu esas alınır.
C) Hece ölçüsündeki "durak" kavramı ile aruz ölçüsündeki "takti" kavramı tamamen aynı işlevdedir ve her ikisinde de kelimeler ortasından bölünebilir.
D) Hece ölçüsünde Türkçe kelimelerin doğal yapısına uygun bir ritim varken aruz ölçüsünde Türkçe kelimeleri ölçüye uydurmak için imale ve zihaf gibi kusurlara başvurulmuştur.
E) Hece ölçüsü daha çok halk edebiyatında, aruz ölçüsü ise divan edebiyatında tercih edilmiştir.
I. "Dost dost diye nicesine sarıldım"
II. "Benim sadık yarim kara topraktır"
Âşık Veysel'e ait bu dizelerin ölçü ve durak özellikleri incelendiğinde aşağıdakilerden hangisine ulaşılır?
B) Her iki dize de $ 11 $'li hece ölçüsünün $ 4+4+3 $ durak kalıbına uygundur.
C) Birinci dize $ 4+4+3 $, ikinci dize $ 6+5 $ duraklıdır.
D) Her iki dize de duraksız $ 8 $'li hece ölçüsüyle yazılmıştır.
E) Birinci dize $ 11 $'li hece ölçüsüyken ikinci dize $ 12 $'li hece ölçüsüdür.
Aruz ölçüsünde bir uzun ünlü ve bir ünsüzle biten (veya çift ünsüzle biten) "rûh, aşk, yâr, can" gibi kelimelerin hecelerini, ölçü gereği bir uzun ve bir kısa hece değerinde (bir buçuk hece / $ 1.5 $ hece) okumaya ne ad verilir?
A) İmaleB) Zihaf
C) Kasr
D) Medd
E) Vasl
Türk edebiyatında aruz ölçüsünün kullanıldığı ilk eser aşağıdakilerden hangisidir?
A) Divânu Lugâti't-TürkB) Kutadgu Bilig
C) Atabetü'l-Hakayık
D) Divân-ı Hikmet
E) Risâletü'n-Nushiyye
Bir edebiyat öğretmeni tahtaya şu dörtlüğü yazar:
"Ala gözlü benli dilber
Sana bahar gelmiş gibi
Gül yüzünü güldürseler
Cihan halkı bilmiş gibi"
Öğretmen, öğrencilerden bu dörtlüğün ölçü ve durak yapısını analiz etmelerini ister. Öğrencilerin yaptığı aşağıdaki yorumlardan hangisi kesinlikle yanlıştır?
B) Dörtlük genelinde $ 4+4 $ durak düzeni hakimdir.
C) Üçüncü dizede durak kuralına uyulurken kelime ortadan bölünmüştür.
D) Şiirde durak yerlerinde hafifçe duraklanıp nefes alınarak ritim belirginleştirilir.
E) Bu dörtlük, hece ölçüsünün milli ve geleneksel yapısını tam olarak yansıtmaktadır.
Aruz ölçüsünde heceler "açık (kısa)" ve "kapalı (uzun)" olmak üzere ikiye ayrılır. Ünlüyle biten heceler açık ($ . $), ünsüzle veya uzun ünlüyle biten heceler kapalı ($ - $) kabul edilir. Türkçe kelimeler yapıları gereği genellikle açık hecelerden oluştuğu için şairler aruz kalıplarına uymakta zorlanmışlardır.
Buna göre, aruzun "Mefâîlün" ($ . - - - $) kalıbıyla yazılmak istenen bir şiirde, ilk kelime olan Türkçe kökenli "kara" sözcüğünün hece yapısı ($ . . $) düşünüldüğünde, bu sözcüğün kalıba uydurulabilmesi için ikinci hecesine hangi aruz işlemi uygulanmalıdır?
B) Zihaf yapılarak hece kısaltılmalıdır.
C) İmale yapılarak hece uzatılmalı (kapatılmalı)dır.
D) Kasr yapılarak hece inceltilmelidir.
E) Medd yapılarak hece bir buçuk hece değerine ulaştırılmalıdır.
Geçiş Dönemi Türk edebiyatı eserlerinden "Kutadgu Bilig" ve "Divân-ı Hikmet" üzerine araştırma yapan bir öğrenci, bu iki eserin şiirsel yapılarını ve ölçü özelliklerini karşılaştırmıştır.
Öğrencinin hazırladığı raporda yer alan aşağıdaki maddelerden hangisi bu iki eserin ölçü özellikleri açısından doğru bir karşılaştırmadır?
B) Kutadgu Bilig'de aruz ölçüsünün "Feûlün feûlün feûlün feûl" kalıbı kullanılırken, Divân-ı Hikmet'teki hikmetler çoğunlukla hece ölçüsünün $ 12 $'li veya $ 11 $'li kalıplarıyla yazılmıştır.
C) Her iki eserde de sadece serbest ölçü kullanılmış, hece ve aruz ölçülerine hiç yer verilmemiştir.
D) Divân-ı Hikmet'te aruz ölçüsünün en ağır ve kusurlu örnekleri görülürken, Kutadgu Bilig'de kusursuz bir hece ölçüsü durak düzeni vardır.
E) Kutadgu Bilig'de duraklı hece ölçüsü kullanılırken kelimeler bölünmüş, Divân-ı Hikmet'te ise aruz ölçüsünde takti yapılmamıştır.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-edebiyat-siirde-olcu/testler