✅ 10. Sınıf Edebiyat: Şiirde efsane Test Çöz
✅ 10. Sınıf Edebiyat: Şiirde efsane Testi
Edebiyatta ve özellikle şiirde; herkesçe bilinen geçmişteki bir olaya, ünlü bir kişiye, bir inanca veya yaygın bir efsaneye işaret etme, onu hatırlatma sanatına ne ad verilir?
A) TeşbihB) Telmih
C) Tecahüliaref
D) Teşhis
E) Tariz
Efsaneler (söylenceler) ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
A) Tamamen tarihi belgelere ve kanıtlanabilir gerçeklere dayanırlar.B) Sadece manzum (şiir) biçiminde yazılan, ölçülü ve kafiyeli ürünlerdir.
C) Anlatan ve dinleyenler tarafından genellikle gerçekmiş gibi kabul edilirler.
D) Sadece saray çevresinde ve seçkin sanatçılar tarafından üretilmişlerdir.
E) Batı edebiyatından Tanzimat Dönemi'nde edebiyatımıza girmiş bir türdür.
"Ferhat gibi dağları delip gelsen de
Gönül kapım sana kapandı artık"
Bu dizelerde telmih sanatı yoluyla gönderme yapılan ünlü Türk halk efsanesi aşağıdakilerden hangisidir?
B) Arzu ile Kamber
C) Ferhat ile Şirin
D) Kerem ile Aslı
E) Tahir ile Zühre
Efsane ile destan türü karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi efsaneyi destandan ayıran temel bir özellik olarak gösterilebilir?
A) Efsanelerin her zaman milli ve toplumsal bir nitelik taşıması, tüm ulusu ilgilendirmesiB) Efsanelerin daha çok bireysel, yerel ve inanç eksenli konulara odaklanması
C) Destanların tamamen uydurma, efsanelerin ise tamamen tarihi gerçeklerden oluşması
D) Efsanelerin sadece yazılı edebiyat döneminde ortaya çıkmış olması
E) Destanların nesir (düzyazı), efsanelerin ise her zaman manzum (şiir) olması
"Kaf Dağı'nı aşsa da ümidin kanatları,
Zümrüdüanka gibi küllerinden doğar can."
Bu dizelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
B) "Zümrüdüanka gibi" ifadesinde benzetme (teşbih) sanatından yararlanılmıştır.
C) Şair, bilinen efsanevi unsurları hatırlatarak telmih sanatına başvurmuştur.
D) Dizelerde geçen efsanevi unsurlar, şiirin hayal dünyasını ve imge zenginliğini artırmıştır.
E) Şiirde geçen efsanevi motifler, tamamen somut ve bilimsel gerçekleri aktarmak amacıyla kullanılmıştır.
"Lokman Hekim gelse bulamaz çare,
Yârin elinden açıldı bu yara.
Beni götürün o vefasız yâre,
Belki merhem olur sızlayan cana."
Bu dörtlükle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
B) Şair, aşk acısının büyüklüğünü anlatmak için efsanevi bir tıp figüründen yararlanmıştır.
C) Dörtlükte, efsanevi bir unsur ile sevgilinin gücü arasında bir karşılaştırma yapılmıştır.
D) Şiirde geçen "Lokman Hekim", tamamen Batı mitolojisinden Türk şiirine uyarlanmış hayali bir kahramandır.
E) Efsanevi motif, şiirdeki duygusal yoğunluğu ve anlatım gücünü pekiştirmek amacıyla kullanılmıştır.
"Yusuf'u kuyudan çıkaran kudret,
Beni de bu gam zindanından halas eyler."
Bu beyitle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
B) Şair, kendi sıkıntılı durumunu (gam zindanı) Yusuf'un kuyudaki haline benzetmiştir.
C) Beyitte geçen "halas eylemek" ifadesi, kurtarmak anlamında kullanılmıştır.
D) Şair, ümidini dile getirirken kutsal ve efsanevi bir anlatıdan destek almıştır.
E) Beyitte, tamamen Türk mitolojisindeki "Oğuz Kağan" destanına gönderme yapılmıştır.
Edebiyatımızda "efsane" ve "masal" türleri zaman zaman karıştırılsa da aralarında belirgin farklar vardır.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi efsaneyi masaldan ayıran özelliklerden biri değildir?
B) Efsanelerin belirli bir mekân, kişi veya tarihi olaya dayanabilmesi; masalların ise tamamen hayal ürünü ve belirsiz yerlerde geçmesi
C) Efsanelerin kutsal ögeler ve dini motifler barındırabilmesi, masalların ise genellikle din dışı ve eğitici/eğlendirici olması
D) Efsanelerin her zaman mutlu sonla bitmek zorunda olması, masalların ise genellikle trajik sonlarla bitmesi
E) Efsanelerin halkın dünya görüşünü, doğa olaylarını açıklama biçimini yansıtması; masalların ise daha çok evrensel ahlaki dersler vermesi
"Kerem'in aslına yandığı gibi,
Ben de senin aşkınla kül oldum."
Bu dizelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
B) Şair, sevgilisinin adının "Aslı" olduğunu doğrudan söyleyerek teşhis sanatı yapmıştır.
C) Dizelerde geçen "kül olmak" ifadesi, tamamen somut bir yangını anlatmaktadır.
D) Şiirde, Göktürk dönemine ait "Ergenekon" destanındaki demir dağı eritme efsanesine gönderme vardır.
E) Şair, sevgilisine duyduğu nefreti efsanevi bir dille ifade etmiştir.
"Taş kesildi o masum gelin o an,
Kurtuldu namert elinden feryat figan.
Şimdi bir kaya olmuş bakar dağa,
İbret sunar her geçen yolcuya."
Bu dizelerde işlenen efsanevi motif ve ait olduğu efsane türü aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
B) Taş kesilme motifi - Oluşum (Metamorfoz/Yer adı) efsaneleri
C) Sihirli nesne motifi - Olağanüstü güçler efsanesi
D) Rüyada bade içme motifi - Aşık efsaneleri
E) Demir eritme motifi - Yaratılış efsaneleri
"Mecnun gibi çöller mi gezeyim senin için?
Leyla diye feryat mı edeyim senin için?"
Bu dizelerde geçen "Mecnun", "Leyla" ve "çöl" kavramlarının şiirdeki sembolik değeriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
B) "Çöl", aşk yolunda çekilen zorlukların, yalnızlığın ve çileli yolculuğun mekânsal ifadesidir.
C) "Leyla", uğruna her türlü zorluğa katlanılan, erişilmek istenen yüce sevgilidir.
D) Bu kavramlar, şiirde sadece coğrafi ve tarihi gerçekleri nesnel bir şekilde tasvir etmek için kullanılmıştır.
E) Efsanevi kahramanlar üzerinden, beşeri (insani) aşktan ilahi aşka geçişin aşamaları sembolize edilir.
"Süleyman'ın mührü yitmiş cihanda,
Ferhat'ın külüngü kalmış bir yanda.
Mecnun çölde susuz, Anka figanda,
Gönül, bu efsane senin içinde."
Yukarıdaki dörtlükle ilgili yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?
B) "Mühür", "külünk", "çöl" ve "Anka" gibi kelimeler arasında anlamca bir ilgi (tenasüp sanatı) kurularak efsanevi atmosfer pekiştirilmiştir.
C) Son dizede şair, dış dünyadaki tüm bu efsanevi arayışların ve acıların aslında insanın kendi iç dünyasında (gönlünde) yaşandığını belirterek felsefi bir derinlik oluşturmuştur.
D) Şiirde geçen "Anka'nın figan etmesi" ifadesinde, insana ait ağlama/feryat etme özelliğinin efsanevi bir kuşa aktarılmasıyla teşhis (kişileştirme) sanatı yapılmıştır.
E) Dörtlükte kullanılan tüm efsanevi unsurlar, Türklerin İslamiyet öncesi dönemine ait doğal destanlarından doğrudan alınmış mitolojik ögelerdir.
I. Şiir:
"Bende Mecnun'dan füzun aşıklık istidadı var
Aşık-ı sadık benim Mecnun'un ancak adı var"
II. Şiir:
"Ne Leyla kalır ne Mecnun bu handa,
Herkes kendi yükünü taşır bu kervanda."
"Leyla ile Mecnun" efsanesine telmihte bulunulan bu iki şiir parçasıyla ilgili aşağıdaki karşılaştırmalardan hangisi doğrudur?
B) I. şiirde şair, efsanevi kahramanla kendisini kıyaslayarak kendi aşkının büyüklüğünü vurgulamak (mübalağa yapmak) için telmihten yararlanmış; II. şiirde ise efsanevi kahramanlar hayatın geçiciliğini ve her insanın kendi kaderini yaşaması gerektiğini (dünyanın fâniliğini) anlatmak için birer sembol olarak kullanılmıştır.
C) Her iki şiirde भी efsanevi kahramanlar tamamen olumsuzlanmış ve bu efsanelerin topluma zarar verdiği savunulmuştur.
D) I. şiir tamamen somut ve gerçekçi bir aşkı anlatırken, II. şiir fantastik ve gerçek dışı bir dünyayı tasvir etmektedir.
E) I. şiirde "Mecnun" ismi gerçek bir tarihi şahsiyeti temsil ederken, II. şiirde tamamen hayali bir masal kahramanıdır.
"Adım adım aradım karanlık sokakları,
Bir Hızır eli değsin diye bekledim durdum.
Kurumuş toprak gibi çatlamış dudakları,
Âb-ı hayat nehrinin kıyısında avuttum."
Bu dizelerin edebi, sanatsal ve efsanevi arka planıyla ilgili yapılan aşağıdaki analizlerden hangisi yanlıştır?
B) "Kurumuş toprak gibi çatlamış dudaklar" ifadesinde, çaresizlik ve beklenti içinde olan insan ruhu teşbih (benzetme) sanatı vasıtasıyla somutlaştırılmıştır.
C) Şair, "Hızır eli değmesi" ifadesiyle zor durumdaki insanların umut ettiği ilahi veya mucizevi yardımı sembolize etmiştir.
D) "Âb-ı hayat nehrinin kıyısında dudakların kurumuş olması" durumu, zenginlik ve imkânlar içinde bile manevi bir susuzluk ve tatminsizlik yaşandığını gösteren tezatlı bir imgedir.
E) Şiirde geçen efsanevi unsurlar, tamamen eski Yunan mitolojisinden (Prometheus ve Poseidon efsanelerinden) alınarak Türk şiirine adapte edilmiştir.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-edebiyat-siirde-efsane/testler